Το κλειδί {LF}για φθηνότερα {CR}«πράσινα» {CR}καύσιμα

Τους τρόπους για να μειωθεί το κόστος των «πράσινων» καυσίμων και να καταστούν ευθέως ανταγωνιστικά προς τα συμβατικά καύσιμα εξετάζει μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό του Global Maritime Forum με τίτλο της μελέτης «Closing the Gap». Στην παρούσα φάση υπάρχει σημαντικό χάσμα ανταγωνιστικότητας μεταξύ των υφιστάμενων ορυκτών καυσίμων και των εναλλακτικών επιλογών μηδενικών εκπομπών, το οποίο πρέπει να καλυφθεί προκειμένου η ναυτιλία να παραμείνει βιώσιμη.

Οι προβλέψεις των ειδικών υποδηλώνουν ότι κατά τη διάρκεια των δεκαετιών 2030 και 2040 τα καύσιμα μηδενικών εκπομπών θα διατίθενται σε περίπου διπλάσια από την τιμή των συμβατικών καυσίμων στην καλύτερη περίπτωση. Ως αποτέλεσμα, υπάρχει επείγουσα ανάγκη πολιτικής για να γεφυρωθεί το χάσμα ανταγωνιστικότητας και να διασφαλισθεί ότι η ναυτιλία θα ανταποκρίνεται στις δεσμεύσεις για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι απαιτούνται πολυεπίπεδα μέτρα πολιτικής προκειμένου να καλυφθεί αυτό το κενό ανταγωνιστικότητας μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οικονομικά μέτρα (εργαλεία), θεσμικά, μέτρα ενίσχυσης της έρευνας και επιμέρους εθελοντικές πρωτοβουλίες και μέτρα σε τοπικό επίπεδο.

Συμπέρασμα που δικαιώνει τις θέσεις των επισήμων φορέων της ναυτιλίας για την ανάγκη επένδυσης σε πολιτικές έρευνας και ανάπτυξης για την εξασφάλιση νέων φθηνών εναλλακτικών καυσίμων που θα είναι προσιτά σε κόστος και προσβάσιμα σε όλα τα λιμάνια του κόσμου. Και αυτή είναι σύμφωνα με παράγοντες της ναυτιλίας η μεγάλη πρόκληση. Οπως άλλωστε συνέβη και με το πετρέλαιο που μπορούσε να μεταφερθεί και αποθηκευτεί σε οιοδήποτε μέρος του πλανήτης και για τον λόγο αυτόν έγινε και το καύσιμο της ναυτιλίας.

Στη μελέτη αναφέρεται ότι τα μέτρα που βασίζονται στην αγορά (Market-based measures – MBM) μπορούν να υποστηρίξουν ως οικονομικά εργαλεία την απαλλαγή της ναυτιλίας από τον άνθρακα, κλείνοντας το χάσμα ανταγωνιστικότητας μεταξύ ορυκτών καυσίμων και καυσίμων μηδενικών εκπομπών. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να υιοθετηθούν μέτρα αύξησης του κόστους χρήσης ορυκτών καυσίμων μέσω του καθορισμού τιμής στον άνθρακα, και/ή μείωσης του κόστους εναλλακτικών λύσεων μηδενικών εκπομπών, όπως π.χ. έκπτωση φόρων, διάθεση κεφαλαίων στην έρευνα και ανάπτυξη, επιδοτήσεις ή και συνδυασμός όλων των παραπάνω μέτρων. Να σημειωθεί πάντως ότι η ελληνική ναυτιλία δεν επιθυμεί επιδοτήσεις σε πλοία αλλά σε άλλους τομείς που θα εξασφαλίζουν φθηνότερα καύσιμα.

Τα MBM μπορούν επίσης να βοηθήσουν στον μετριασμό ορισμένων επιπτώσεων που προέρχονται από τις αστοχίες και τα εμπόδια που αναφύονται στην αγορά και επιβραδύνουν τις προσπάθειες απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, σημειώνει η μελέτη. Σε γενικές γραμμές η μελέτη καταλήγει ότι ο ναυτιλιακός τομέας μπορεί να υποστηριχθεί μέσω μιας δίκαιης μετάβασης μηδενικών εκπομπών με την υιοθέτηση ενός πακέτου πολιτικής, το οποίο συνδυάζει τα δυνατά σημεία των διαφορετικών επιμέρους πολιτικών λειαίνοντας παράλληλα τις αδυναμίες τους.

Το κόστος. Εστιάζοντας στα MBM και εξετάζοντάς δυο σενάρια απόλυτης μείωσης εκπομπών κατά 50% και κατά 100% έως το 2050 αντίστοιχα, η μελέτη υπολογίζει και το κόστος ανά τόνο εμπόρων CO2 ανά πλοίο. Και στα δύο σενάρια, η τιμολόγηση του άνθρακα στις εκπομπές των πλοίων ξεκινά το 2025. Προκειμένου να επιτευχθεί μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 50% έως το 2050 σε σύγκριση με το 2008 (σενάριο -50%), το επίπεδο τιμής του άνθρακα είναι κατά μέσο όρο 173 δολάρια /τόνο CO2.

Για έναν στόχο πλήρους απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές το 2050 (σενάριο -100%), η μέση τιμή του άνθρακα θα πρέπει να είναι ελαφρώς υψηλότερη: περίπου 191 δολ./τόνο CO2. Και στα δύο σενάρια, σύμφωνα με το μοντέλο, το επίπεδο τιμής ξεκινά από 11 δολάρια/τόνο CO2 όταν εισαχθεί το 2025 και αυξάνεται σε περίπου 100 δολάρια/τόνο CO2 στις αρχές της δεκαετίας του 2030, οπότε οι εκπομπές αρχίζουν να μειώνονται. Στη συνέχεια, η τιμή του άνθρακα αυξάνεται περαιτέρω σε 264 δολ./τόνο CO2 στο σενάριο 50% και σε 360 δολ./τόνο CO2 στο σενάριο 100%.

Η μελέτη αναφέρει πως ένα βασικό πλεονέκτημα των μέτρων, όπως επιβολή τελών ή εισφορών ή ακόμη και του συστήματος εμπορίας ρύπων είναι η δυνατότητα δημιουργίας σημαντικών εσόδων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν με διαφορετικούς τρόπους για να συμβάλουν στη κάλυψη του χάσματος ανταγωνιστικότητας ή/και να επιτρέψουν μια δίκαιη μετάβαση. Ωστόσο τονίζει ότι η πιο δίκαιη και αποτελεσματική κατανομή των εσόδων στις διάφορες επιλογές θα απαιτήσει περαιτέρω έρευνα και συζήτηση. Επίσης προειδοποιεί ότι στόχος κάθε συστήματος θα πρέπει να είναι η αποφυγή σημαντικών δαπανών διαχείρισης και πολύπλοκων συναλλαγών, προκειμένου να είναι αποτελεσματικά.