Λιπώδες ήπαρ: ένα συχνό και σοβαρό πρόβλημα υγείας

Η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος ή λιπώδες ήπαρ είναι η κλινική κατάσταση εκείνη κατά την οποία παρατηρείται συσσώρευση υπερβολικού λίπους στα ηπατικά κύτταρα, συγκεκριμένα > 5%. Πρόκειται για πολύ συχνή κατάσταση, η οποία είχε υποεκτιμηθεί στο παρελθόν κυρίως λόγω των περιορισμένων διαθέσιμων διαγνωστικών εξετάσεων. Συγκεκριμένα, περίπου το ένα τρίτο (1/3) των ενηλίκων στον δυτικό κόσμο την παρουσιάζει. Τα άτομα με παχυσαρκία διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, καθώς φαίνεται ότι η νόσος επηρεάζει ως και 80% των ανθρώπων με δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) > 30 kg/m². Μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικιακή ομάδα, αλλά συνήθως η διάγνωση γίνεται στα 50 με 60 έτη.

Το λιπώδες ήπαρ είναι μια χρόνια νόσος και περιλαμβάνει ευρύ φάσμα ηπατικής παθολογίας, που κυμαίνεται από την καλοήθη ηπατική στεάτωση ως τη στεατοηπατίτιδα. Η τελευταία κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί σε ηπατική ίνωση και κίρρωση και τελικά σε ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα. Εχει υπολογιστεί ότι 10%-25% των ατόμων με σιωπηλή στεάτωση θα αναπτύξουν στεατοηπατίτιδα, 5%-8% αυτών των ασθενών θα παρουσιάσουν κίρρωση του ήπατος εντός 5 ετών και περίπου 12%-15% των τελευταίων θα αναπτύξουν ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα εντός 5 ετών. Το λιπώδες ήπαρ είναι, επίσης, στενά συνδεδεμένο με διάφορες εκφάνσεις του μεταβολικού συνδρόμου. Πράγματι, σχετίζεται με αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη και συχνότερη εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, αρτηριακής υπέρτασης και δυσλιπιδαιμίας, κυρίως υψηλών συγκεντρώσεων τριγλυκεριδίων. Επίσης, στις γυναίκες έχει συσχετιστεί με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών.

Η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος δεν παρουσιάζει συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Πρέπει να είναι εξαιρετικά προχωρημένη για να δώσει κάποια σημεία. Ετσι, είναι σημαντική η ευαισθητοποίηση των λειτουργών υγείας, ώστε να γίνεται εγκαίρως διάγνωση με υπέρηχο ήπατος και σχετικές βιοχημικές εξετάσεις ειδικά στα άτομα με παχυσαρκία και μεταβολικά προβλήματα. Να σημειωθεί ότι η τελική διάγνωση τίθεται με βιοψία ήπατος, που είναι όμως δύσκολη εξέταση στην καθημερινή πράξη. Παρεμβάσεις που στοχεύουν στην απώλεια σωματικού βάρους, με συγκεκριμένες διατροφικές οδηγίες και πρόγραμμα άσκησης, είναι μεγάλης σημασίας. Αρκετά φάρμακα έχουν δοκιμαστεί στο παρελθόν, αλλά με φτωχά αποτελέσματα. Πρόσφατες κλινικές μελέτες, με σύγχρονους αντιδιαβητικούς παράγοντες κυρίως, έχουν δώσει κάποια αισιόδοξα μηνύματα, για μια νόσο που θα μας απασχολήσει πολύ τις επόμενες δεκαετίες.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ