Επιδερμικός πατριωτισμός; Οχι, ευχαριστώ

Διάβασα μια οργισμένη ανακοίνωση του Ανδρέα Λοβέρδου κατά του καθηγητή Χρήστου Ροζάκη, ενός από τους συστηματικότερους γνώστες του νομικού πλαισίου που διέπει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, των συμφωνιών και του διεθνούς δικαίου. Κατά τον πρώην υπουργό, η αναφορά του καθηγητή σε συνέντευξή του για την πιθανότητα επέκτασης των χωρικών μας υδάτων στα 10 και όχι στα 12 μίλια είναι κατακριτέα, ζητάει μάλιστα να μάθει αν αυτή η πρόταση σχετίζεται με τις διερευνητικές επαφές ή όχι, καθώς και αν έγινε κατά τη διάρκεια των νέων γύρων των διερευνητικών επαφών που ξεκίνησαν το 2021 ή σε κάποια παλαιότερη φάση τους. Κύκλοι του υπουργείου Εξωτερικών, πάντως, καθησυχάζουν και τον Ανδρέα Λοβέρδο και όσους κάνουν πόλεμο κάθε τρεις και λίγο στα κανάλια, διαβεβαιώνοντας ότι η Ελλάδα δεν απεμπολεί το κυριαρχικό δικαίωμα της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια. Χαίρω πολύ.

Αν ο επιδερμικός πατριωτισμός δεν στεκόταν σε τύπους που καλά καλά δεν γνωρίζει το περιεχόμενό τους και δεν συντονιζόταν με έναν περίγυρο αυτόκλητων κολοκοτρώνηδων που ασκείται σε παιχνίδια πολέμου, οι κορόνες και η πατριωτική φιγούρα δεν θα είχαν τόση πέραση στον δημόσιο λόγο. Κατά τα άλλα, η Ελλάδα όντως έχει το κυριαρχικό δικαίωμα της επέκτασης των χωρικών υδάτων της στα 12 μίλια. Σε περίπτωση που αυτό συνέβαινε, θα υπήρχε θέμα με τη διεθνή ναυσιπλοΐα διότι θα έμενε ο θαλάσσιος χώρος στο Αιγαίο χωρίς μια ελεύθερη λωρίδα ανοιχτής θάλασσας που να προσφέρει ανεμπόδιστη διέξοδο στη Μεσόγειο στις χώρες της Μαύρης Θάλασσας, στις οποίες συγκαταλέγεται και η Ρωσία. Επιπλέον, η Τουρκία έχει διακηρύξει ότι είναι casus belli, αιτία πολέμου η μονομερής άσκηση από την Ελλάδα αυτού του δικαιώματος. Γιατί άραγε, έπειτα από τόσα χρόνια και τόσες κυβερνήσεις η Ελλάδα δεν άσκησε αυτό το δικαίωμα;

Οι θέσεις του καθηγητή Ροζάκη δεν είναι καινούργιες. Συνολικά τις διατυπώνει στο βιβλίο του «Οι Ελληνοτουρκικές Σχέσεις και το Δίκαιο της Θάλασσας» (Πόλις, 2021). Συνοπτικά, λέει ότι προκειμένου η χώρα μας να μην παραμείνει καθηλωμένη στα 6 ναυτικά μίλια και για να διορθωθεί η αναντιστοιχία μεταξύ αιγιαλίτιδας και ελληνικού εναέριου χώρου (ο οποίος εκτείνεται στα 10 μίλια), ο καθηγητής Ροζάκης λέει ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να επιδιώξει ετερομερή, ανομοιόμορφο δηλαδή προσδιορισμό της αιγιαλίτιδας ζώνης της ανάλογα με τις γεωγραφικές συνθήκες – τα 10 ναυτικά μίλια που προκρίνει ο καθηγητής είναι μια βάση εκκίνησης με στόχο την εναρμόνιση με τον εναέριο χώρο. Για να οριοθετηθεί υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο (που δεν μπορεί να οριοθετηθεί μονομερώς) πρέπει πρώτα να προσδιοριστεί το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης των ελληνικών ακτών. Επειδή όμως είναι αδύναμη εξεύρεσης κοινά αποδεκτής λύσης για την οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, γι’ αυτό ζητούμε την παραπομπή της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο του ΟΗΕ στη Χάγη. Οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν στόχο αυτό ακριβώς: ένα συνυποσχετικό που θα έχει προκύψει από ειλικρινείς, συστηματικές συνομιλίες.

Αυτό το πλαίσιο είναι καθαρό, οι φωνές της λογικής πίσω απ’ αυτό στοιχήθηκαν. Συνοπτικά: αν η χώρα ενδιαφέρεται για συμφωνία με την Τουρκία, αν είναι στόχος ο αμοιβαίος καθορισμός των χωρικών υδάτων, ο συμβιβασμός για την οριοθέτηση της αιγιαλίτιδας ζώνης είναι αυτονόητος. Ψυχραιμία – κι ας λείπουν οι κορόνες.