Οι αυστραλιανές αποχρώσεις του γκρι

Εχουν περάσει δέκα χρόνια από τότε που η Αυστραλία αποφάσισε ότι κανένας αιτών άσυλο που έφτανε με πλοιάριο δεν επρόκειτο να εγκατασταθεί ποτέ στην εδαφική της επικράτεια και δημιούργησε για τον σκοπό αυτό υπεράκτια κέντρα κράτησης – «κέντρα επεξεργασίας προσφύγων», στο πιο επίσημο – στο νησί Ναούρου του Ειρηνικού Ωκεανού καθώς και το νησί Μάνους, στην Παπούα Νέα Γουινέα. Από τα τέλη της περασμένης χρονιάς, λειτουργούν μόνο εκείνα στο Ναούρου. Οσο για τις συνθήκες που επικρατούσαν και επικρατούν, βετεράνοι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών έχουν δηλώσει πως δεν έχουν δει ποτέ μία εύπορη δημοκρατία να φτάνει σε τέτοια άκρα προκειμένου να τιμωρήσει και να διώξει αιτούντες άσυλο.

Εχουν περάσει εννέα χρόνια από τότε που εγκατέλειψε το Ιράν ο Μεχντί Αλί. Μέλος της αραβικής μειονότητας των Αχβαζί, λέει πως υπόκειτο σε διωγμούς – η Διεθνής Αμνηστία επιβεβαιώνει πως αυτή η εθνοτική μειονότητα υφίσταται διακρίσεις. Ο Μεχντί Αλί ήταν, σε κάθε περίπτωση, μόλις 15 χρόνων όταν το πλοιάριο με το οποίο προσπαθούσε να φτάσει στην Αυστραλία, μαζί με αρκετούς ακόμα αιτούντες άσυλο, αναχαιτίστηκε από τις αυστραλιανές Αρχές. Πέρασε χρόνια σε υπεράκτια κέντρα κράτησης στο Ναούρου, περιμένοντας να βρέξει ώστε να μπορέσει να πλυθεί, συμμετέχοντας σε απεργίες πείνας, προσπαθώντας να αντιμετωπίσει τους αρουραίους μέσα στο δωμάτιό του σαν κατοικίδια – με την ελάχιστη πρόσβαση σε εκπαίδευση και υγειονομική περίθαλψη.

Εχουν περάσει 13 μήνες από τότε που ξεκίνησε να χρησιμοποιεί η αυστραλιανή κυβέρνηση το ξενοδοχείο Park Hotel της Μελβούρνης ως «εναλλακτικό κέντρο κράτησης», για αιτούντες άσυλο που μεταφέρθηκαν από το Μανούς και το Ναούρου στην Αυστραλία για ιατρικούς λόγους. Μερικούς μήνες βρίσκεται εκεί και ο Μεχντί Αλί. Από το παράθυρο του δωματίου του, βλέπει τη ζωή στην Αυστραλία – το πενταώροφο Park Hotel, βρίσκεται βόρεια του επιχειρηματικού κέντρου της Μελβούρνης, στη σκιά του πανεπιστημίου της πόλης, ανάμεσα σε μία σειρά από ασιατικά εστιατόρια. Δεν μπορεί όμως να βγει έξω για κανέναν λόγο, δεν μπορεί καν να ανοίξει το παράθυρο, και δεν γνωρίζει για πόσον καιρό θα μείνει εκεί περιορισμένος, το μόνο που ξέρει είναι πως έχει χάσει εννέα χρόνια από τα νιάτα του λόγω της μεταναστευτικής πολιτικής της Αυστραλίας.

Στο ίδιο ξενοδοχείο κρατείται και ο Αντνάν Τσουπανί, ξάδελφος του Αλί, με την ίδια ηλικία, και την ίδια διαδρομή. Δεν τον φωνάζουν ποτέ με το όνομά του, αποκάλυψε πρόσφατα, μόνο «κρατούμενε» ή με τον αριθμό του. Φρέσκος αέρας δεν μπαίνει στο δωμάτιό του και παρέα με τους υπόλοιπους περίπου τριάντα κρατουμένους δεν κάνει συχνά. Υπάρχει βέβαια μία σκάλα που οδηγεί στη στέγη, όπου μπορεί κάποιος να καπνίσει, οι περισσότεροι ωστόσο νιώθουν κατά κανόνα τόση μελαγχολία και απόγνωση που μένουν στο δωμάτιό τους. «Είναι τρομακτικό και αλλόκοτο. Σου συμπεριφέρονται πάντα σαν να είσαι ύποπτος. Σε αντιμετωπίζουν χειρότερα από εγκληματία» δήλωσε.

Το φαγητό δεν είναι το καλύτερο: λίγο μετά τα Χριστούγεννα, κάποιοι κρατούμενοι αιτούντες άσυλο πόσταραν φωτογραφίες μουχλιασμένου και γεμάτου σκουλήκια φαγητού που όπως κατήγγειλαν μοιράστηκε στα δωμάτιά τους. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, τον Δεκέμβριο, κάποιοι είπαν πως όταν ξέσπασε μια πυρκαγιά στο ξενοδοχείο, τους περιόρισαν στο λόμπι και δεν τους επέτρεψαν να βγουν έξω. Λίγο νωρίτερα ακόμα, τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, συνολικά 22 από τους 46 αιτούντες άσυλο που κρατούνταν τότε στο Park Hotel μολύνθηκαν από Covid-19.

Από την περασμένη Πέμπτη μέχρι και χθες, όμως, τα δύο ξαδέλφια ένιωσαν τις ελπίδες τους κάπως να αναπτερώνονται. Γιατί στο ίδιο ξενοδοχείο είχε μεταφερθεί το Νο 1 του παγκόσμιου τένις, ο Νόβακ Τζόκοβιτς και αυτό έγινε αιτία να πέσει πάνω τους λίγο, ελάχιστο, από το φως των διεθνών προβολέων, να πάψουν να διαδηλώνουν μπροστά στο ξενοδοχείο μόνο οι συνήθεις ύποπτοι ακτιβιστές για τα δικαιώματα των προσφύγων, να μάθουν πολλοί από τους κατοίκους της Μελβούρνης που περνούσαν καθημερινά μπροστά από το Park Hotel ότι εκεί μέσα βρίσκονται κλειδωμένοι εδώ και μήνες άνθρωποι. «Ζεστάθηκε κάπως η καρδιά μας» δήλωσε στην Guardian o Αντνάν. «Νιώθω κάπως ενθουσιασμένος, που άνθρωποι αρχίζουν να ενδιαφέρονται» είπε από την πλευρά του στους New York Times ο Μεχντί – γιατί από τότε που μαθεύτηκε πως κρατούνταν ο Τζόκοβιτς στο ξενοδοχείο, ο 24χρονος Ιρανός δέχθηκε ένα κύμα μηνυμάτων από ξένους που μόλις είχαν μάθει για την κατάστασή του. «Ταυτόχρονα όμως, νιώθω απογοήτευση και θλίψη» πρόσθεσε, «γιατί δηλαδή, δεν ήξεραν πώς είμαστε κρατούμενοι εδώ και εννέα χρόνια;»

Η «υπόθεση Τζόκοβιτς» συνεχίζεται, παρά τη χθεσινή απόφαση αυστραλού δικαστή να του επιστρέψει, για διαδικαστικούς λόγους, τη βίζα του. Αλλά οι προβολείς που φώτιζαν το Park Hotel έσβησαν, ο τενίστας δεν βρίσκεται πια εκεί. Εμειναν μόνο μερικές δεκάδες απογοητευμένοι αιτούντες άσυλο, άλλοι τόσοι, εξίσου απογοητευμένοι ακτιβιστές και οι αξιοζήλευτες βεβαιότητες όσων θέλουν να τα βλέπουν όλα ή άσπρα ή μαύρα, και είδαν στην αρχική απόφαση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης να ακυρώσει τη βίζα του ανεμβολίαστου Σέρβου την κατηγορηματική απόδειξη πως η Αυστραλία είναι ένα σοβαρό κράτος.