Πόλεμος για τον αντιεμβολιαστή σουπερστάρ

Ολα ξεκίνησαν με ένα ποστ του Νόβακ Τζόκοβιτς στο Instagram, την Τρίτη. «Πέρασα πολύ όμορφα με εκείνους που αγαπώ στη διάρκεια των διακοπών και σήμερα αναχωρώ για Down Under χάρη σε μια [ιατρική] εξαίρεση», έγραψε κάτω από μια φωτογραφία που τον έδειχνε μέσα στα χαμόγελα στον διάδρομο ενός αεροδρομίου. Η συγκυρία δεν ήταν, όμως, η καλύτερη. Οι κάτοικοι της Αυστραλίας, όπου ένα 94,6% των πολιτών άνω των 16 χρόνων έχει ήδη λάβει τουλάχιστον μία δόση εμβολίου, πέρασαν τις διακοπές των Χριστουγέννων περιμένοντας έως και έξι ώρες στην ουρά για ένα τεστ PCR και έως και μία εβδομάδα για τα αποτελέσματα ή ψάχνοντας μάταια για rapid ή self τεστ.

Στα τέλη της περασμένης χρονιάς, λόγω αφενός της υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης στην Αυστραλία, αφετέρου των κοινοβουλευτικών εκλογών που πρέπει κανονικά να γίνουν μέχρι τον Μάιο, η συντηρητική κυβέρνηση του Σκοτ Μόρισον άλλαξε την πανδημική στρατηγική της από «μηδενική Covid-19» σε «ζούμε μαζί με τον ιό». Το έκανε όμως τη στιγμή που άρχισε να κυκλοφορεί η παραλλαγή Ομικρον. Στις 27 Δεκεμβρίου, λοιπόν, η χώρα ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 10.000 νέα κρούσματα και έφτασε χθες τα 72.000 κρούσματα, σπάζοντας καθημερινά νέα ρεκόρ. Οι θάνατοι και οι εισαγωγές για νοσηλεία παραμένουν προς το παρόν σχετικά σταθερά. Το διαγνωστικό σύστημα της χώρας, ωστόσο, που είχε σχεδιαστεί για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση μικρών εστιών, κατέρρευσε. Και πολλοί Αυστραλοί, που έχουν υπομείνει μερικά από τα μακροβιότερα lockdown παγκοσμίως και δυσκολεύονταν φριχτά να εξασφαλίσουν εξαιρέσεις ώστε να ταξιδέψουν, ακόμα και προκειμένου να δουν άρρωστους συγγενείς τους, όταν ήταν κλειστά τα σύνορα, από τον Μάρτιο του 2020 έως τον Νοέμβριο του 2021, εξοργίστηκαν με την «ιατρική εξαίρεση» που έλαβε ο Νο 1 αθλητής και γνωστότερος «σκεπτικιστής των εμβολίων» στον κόσμο του ανδρικού τένις προκειμένου να υπερασπιστεί τον τίτλο του στο αυστραλιανό Open – το τουρνουά αναμένεται να διεξαχθεί μεταξύ 17-30 Ιανουαρίου στη Μελβούρνη και ο Τζόκοβιτς φιλοδοξούσε να σπάσει κάθε ρεκόρ κερδίζοντας την 21η κατά σειρά νίκη του σε Γκραν Σλαμ.

«Είναι μια χυδαία απόφαση και οι διοργανωτές θα έπρεπε να ντρέπονται για τον εαυτό τους», εξανέστη στο Twitter η αθλητικογράφος Σαμάνθα Λιούις, ενώ ο Νόλε ταξίδευε από το Ντουμπάι στη Μελβούρνη – μια πτήση συνολικής διάρκειας 14 ωρών. Πριν ακόμα φτάσει, την Τετάρτη, όταν ερωτήθηκε πώς θα μπορούσε ο Τζόκοβιτς να εισέλθει στην Αυστραλία, ο Μόρισον δήλωσε πως αυτό ήταν ένα «θέμα της κυβέρνησης της Βικτόρια», της Πολιτείας όπου βρίσκεται η Μελβούρνη. «Του χορήγησαν μια εξαίρεση ώστε να έρθει στην Αυστραλία, άρα εμείς λειτουργούμε σύμφωνα με αυτή την απόφαση», πρόσθεσε. Μόλις λίγες ώρες αργότερα, όμως, κι ενώ η λαϊκή οργή εκτοξευόταν, ο αυστραλός πρωθυπουργός είπε σε μια συνέντευξη Τύπου πως ο Τζόκοβιτς θα στελνόταν «σπίτι του με το επόμενο αεροπλάνο» αν δεν προσέφερε αποδείξεις πως αδυνατεί για ιατρικούς λόγους να εμβολιαστεί.  Κάπου εκεί ξεκίνησαν οι αλληλοκατηγορίες ανάμεσα στον συντηρητικό ομοσπονδιακό πρωθυπουργό και τις κεντροαριστερές πολιτειακές Αρχές της Βικτόρια. Οι υπεύθυνοι του αυστραλιανού Open είχαν δηλώσει από πέρυσι πως οι συμμετέχοντες (όπως άλλωστε και οι θεατές…) θα πρέπει να είναι πλήρως εμβολιασμένοι, υποχρεούνται άλλωστε να είναι πλήρως εμβολιασμένοι και προκειμένου να εισέλθουν στη χώρα. Είπαν επίσης πως συνολικά 26 άτομα αιτήθηκαν ιατρικής εξαίρεσης, πως οι αιτήσεις αυτές εξετάστηκαν (υποτίθεται υπό καθεστώς ανωνυμίας) από επιτροπές ιατρικών αξιωματούχων τόσο από την Tennis Australia όσο και από την Πολιτεία της Βικτόρια, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές ενός επίσημου κυβερνητικού συμβουλευτικού σώματος, και πως χορηγήθηκε ένας μικρός αριθμός εξαιρέσεων. Σε αυτές τις κυβερνητικές κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνεται η δυνατότητα εξαίρεσης από τον υποχρεωτικό εμβολιασμό για όσους έχουν νοσήσει το τελευταίο εξάμηνο. Λέγεται πως με βάση αυτή την οδηγία δόθηκε η εξαίρεση στον Τζόκοβιτς. Σύμφωνα ωστόσο με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η Tennis Australia είχε ενημερωθεί από τον Νοέμβριο πως η δυνατότητα αυτή δεν αφορά όσους εισέρχονται στη χώρα αλλά είναι μόνο «για εσωτερική χρήση».

Το αποτέλεσμα όλου αυτού του αλαλούμ ήταν να ανακριθεί για ώρες ο Τζόκοβιτς από την ομοσπονδιακή αστυνομία με το που πάτησε το πόδι του στο αεροδρόμιο της Μελβούρνης, στις 23.30 της Τετάρτης τοπική ώρα, να ακυρωθεί κατόπιν η βίζα του και να ξεσπάσει ένα διπλωματικό επεισόδιο που μοιάζει να γίνεται όλο και σοβαρότερο μεταξύ Καμπέρας και Βελιγραδίου. Ο Τζόκοβιτς παραμένει στη Μελβούρνη, σε ένα ξενοδοχείο καραντίνας πιο συγκεκριμένα, το οποίο χρησιμεύει και ως κέντρο κράτησης για αιτούντες άσυλο: δικαστήριο συμφώνησε να μην απελαθεί προτού εκδικαστεί, τη Δευτέρα, η έφεση που κατέθεσαν οι δικηγόροι του. Στο μεταξύ, η πατρίδα του, η Σερβία, όπου είναι κάτι σαν εθνικός ήρωας, βράζει. Για «πολιτικό κυνήγι» και «παρενόχληση» του Τζόκοβιτς μίλησε ο πρόεδρος της χώρας Αλεξάνταρ Βούτσιτς, επισημαίνοντας πως «η Σερβία θα δώσει μάχη για τον Νόβακ Τζόκοβιτς, για τη δικαιοσύνη και την αλήθεια» και αξιώνοντας, αν μη τι άλλο, να μεταφερθεί ο αθλητής από το «κυριολεκτικά φριχτό» ξενοδοχείο όπου κρατείται στο σπίτι που είχε νοικιάσει για το αυστραλιανό Open. «Φοβάμαι πως αυτού του είδους η πολιτική μανία εναντίον του Νόβακ θα συνεχιστεί γιατί όταν δεν μπορείς να νικήσεις κάποιον, τότε στρέφεσαι σε τέτοια πράγματα», δήλωσε ο Βούτσιτς.

«Οι κανόνες είναι κανόνες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για τα σύνορα», αντέτεινε ο Σκοτ Μόρισον. Τον σουρεαλισμό της κατάστασης ήρθε να τερματίσει ο πατέρας του Νόλε, ο Σρτζαν Τζόκοβιτς, χαρακτηρίζοντας τον γιο του «σύμβολο και ηγέτη του ελεύθερου κόσμου, του κόσμου των εθνών και των φτωχών και μη προνομιούχων λαών». «Μπορούν να τον φυλακίσουν απόψε, να τον αλυσοδέσουν αύριο, η αλήθεια είναι σαν το νερό: βρίσκει πάντα τον δρόμο της», δήλωσε ενόσω ο γιος του κρατούνταν ακόμα στο αεροδρόμιο της Μελβούρνης. «Ο Νόβακ είναι ο Σπάρτακος του νέου κόσμου, που δεν ανέχεται την αδικία, την αποικιοκρατία και την υποκρισία. Μάχεται για την ισότητα όλων των λαών του πλανήτη, όποιο και αν είναι το χρώμα της επιδερμίδας τους, ο Θεός στον οποίο προσεύχονται και τα χρήματα που έχουν», πρόσθεσε.

Η οικογένεια του Νόλε πραγματοποίησε στη συνέχεια συγκέντρωση διαμαρτυρίας μπροστά στο κτίριο του σερβικού κοινοβουλίου, στο κέντρο του Βελιγραδίου, μαζί με περίπου 300 φαν του, κάποιοι από τους οποίους ήταν τυλιγμένοι σε σερβικές σημαίες και φώναζαν ρυθμικά συνθήματα υπέρ του τενίστα. Οι διαμαρτυρίες, ξεκαθάρισε ο πατέρας του μιλώντας στους συγκεντρωμένους, θα είναι καθημερινές έως ότου αφεθεί ο Νόβακ Τζόκοβιτς ελεύθερος.

Υποτιμά επιδεικτικά τη βαρύτητα της πανδημίας
Ο Νόβακ Τζόκοβιτς είναι ο Νο 1 τενίστας στον κόσμο και προσφέρει επίσης μεγάλα ποσά σε φιλανθρωπικούς σκοπούς, έχει δεχθεί όμως και κριτική για τις αντιεπιστημονικές απόψεις του, συμπεριλαμβανομένης της διαβεβαίωσής του ότι τα θετικά συναισθήματα μπορούν να καθαρίσουν το τοξικό νερό ή φαγητό. Εχει δείξει με δηλώσεις του να υποτιμά τη βαρύτητα της πανδημίας και έχει αρνηθεί επανειλημμένως να αποκαλύψει το εμβολιαστικό του στάτους επικρίνοντας παράλληλα δημόσια την υποχρεωτικότητα των εμβολιασμών. Τον Ιούνιο του 2020, ενώ το τένις όπως και τα υπόλοιπα αθλήματα είχαν μπει στον πάγο λόγω του κορωνοϊού, είχε οργανώσει ένα φιλανθρωπικό τουρνουά στην πατρίδα του, τη Σερβία, και τη γειτονική Κροατία, με ελάχιστη χρήση μασκών και κοινωνικής απομάκρυνσης: πολλοί αθλητές, ανάμεσά τους και ο ίδιος, διαγνώσθηκαν στη συνέχεια θετικοί στην Covid-19.

«Ενας εσκεμμένα εξευτελιστικός τρόπος»
Από την ίδια την Αυστραλία μέχρι την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, πολλοί παρατηρητές αναρωτιούνται: δεν υπήρχε απλούστερος τρόπος να διευθετηθεί η υπόθεση Τζόκοβιτς, χωρίς να εξελιχθεί σε διεθνές ζήτημα; Οπως σημειώνει στους «New York Times» ο Μαρκ Κένι, ειδικός σε θέματα πολιτικής στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας, «η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα μπορούσε να είχε κάνει μία αποφασιστική δήλωση πολύ νωρίτερα, μη αφήνοντας στους διοργανωτές του Australia Open και τον ίδιο τον Τζόκοβιτς καμία αμφιβολία πως δεν θα μπορούσε να εισέλθει στη χώρα. Πιστεύω ότι κάποιοι άνθρωποι θα αναρωτηθούν, και δικαίως, γιατί έπρεπε να γίνει με κάτι που μοιάζει ως ένας εσκεμμένα εξευτελιστικός τρόπος. Και θα έλεγα πως είναι διότι έγινε προκειμένου να αποκομίσουν τη μέγιστη θεατρική πολιτική αξία». Επειτα από μέρες σκληρής κριτικής για την αδυναμία της κυβέρνησής του να εξασφαλίσει επαρκή αποθέματα self tests και την απροθυμία του να τα παράσχει δωρεάν, ο συντηρητικός πρωθυπουργός της Αυστραλίας, Σκοτ Μόρισον, κατάφερε να αλλάξει το θέμα της δημόσιας συζήτησης, εμφανιζόμενος ως σθεναρός υπερασπιστής των συνόρων της χώρας με γνώμονα την ασφάλεια του πληθυσμού.