Οταν ο Γουόρχολ συνάντησε τον Πάπα

Ξεκίνησε με την προσδοκία να κάνει με το πορτρέτο του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β’ ό,τι και με εκείνο της Μέριλιν Μονρόε: μια σειρά από πολύχρωμες μεταξοτυπίες. Διότι αν δεν έκανε ο «Πάπας της ποπ αρτ» το πορτρέτο του Πάπα, ποιος θα το έκανε; Η προσπάθεια του Αντι Γουόρχολ ωστόσο τον Απρίλιο του 1980 δεν ευοδώθηκε. Αντί για μια ιδιωτική συνάντηση με τον εκ Πολωνίας ορμώμενο ποντίφικα – που ήλπιζε να εξασφαλίσει όχι μόνο λόγω της φήμης του, αλλά και της δικής του καταγωγής από την Πολωνία – βρέθηκε απλώς στην πρώτη σειρά, με ακόμη 5.000 πιστούς, να ανταλλάσσει μια αμήχανη χειραψία (και όχι να κάνει χειροφίλημα) με τον αρχηγό της καθολικής Εκκλησίας.

Αυτή η φωτογραφία αποτελεί ένα από τα αντικείμενα που συνθέτουν την έκθεση «Αντι Γουόρχολ: Αποκάλυψη» στο Μουσείο του Μπρούκλιν και είναι από εκείνες που θέτουν το ερώτημα: ποια ήταν η σχέση του εκκεντρικού Γουόρχολ με τις θρησκευτικές αναφορές που χρησιμοποιούσε στο έργο του; Κατά μία άποψη λειτουργούσε μηχανικά πολλαπλασιάζοντας τις εικόνες. Κατά μία δεύτερη ήταν εξ φύσεως ασεβής και γύριζε ταινίες που αψηφούσαν τις κοινωνικές συμβάσεις. Μία τρίτη υποστηρίζει ότι το έργο του διαπνέεται από μια εσωτερική αφοσίωση, ότι είναι ένας δημιουργός εικόνων οι οποίες αποτελούν μια σύγχρονη κοσμολογία ανθρώπων και αντικειμένων που θεοποιούνται από τη φήμη.

Και είναι αυτή, η τελευταία θεωρία, που υποστηρίζεται στην έκθεση, εκτιμώντας ως πηγή της προέλευσής της τη χριστιανική ανατροφή του Γουόρχολ, δεδομένου ότι ήταν γιος πολωνών μεταναστών στο Πίτσμπουργκ των Ηνωμένων Πολιτειών. Ως νεαρός καλλιτέχνης στη Νέα Υόρκη, ο Γουόρχολ διατήρησε θρησκευτικές του συνήθειες: πήγαινε στην εκκλησία κατά διαστήματα, μόνος του ή με τη μητέρα του, η οποία μετακόμισε μαζί του το 1952. Κι όταν ο Πάπας Παύλος ΣΤ’ επισκέφθηκε τη Νέα Υόρκη τον Οκτώβριο του 1965 ο Γουόρχολ ενθουσιάστηκε με το γεγονός ότι η αυτοκινητοπομπή πέρασε ακριβώς μπροστά από το στούντιό του στο Μαχνάταν.

Συνθέσεις.  Και η σχέση του αυτή με την Εκκλησία είναι που τον οδήγησε σε μια σειρά από απρόσμενες συνθέσεις με θρησκευτικό πρόσημο και οι οποίες εξελίχθηκαν ως ιδιαίτερα δημοφιλείς όπως η Τζάκι Κένεντι ως μια φιγούρα της Πιετά του Μιχαήλ Αγγέλου (1964) ή η σειρά ταινιών με τίτλο «Ανατολή/Δύση» που αποτελούσαν παραγγελία της οικογένειας Ντε Μενίλ εκ μέρους της καθολικής Εκκλησίας και θεωρούνται ως η ποπ εκδοχή του παρεκκλησίου του Ρόθκο (1967).

Τον επόμενο χρόνο κι ενώ επέζησε από απόπειρα που έγινε εναντίον του, ορκίστηκε να πηγαίνει στην εκκλησία κάθε Κυριακή, έστω και για πέντε λεπτά. Και το 1969 φωτογραφίζεται από τον Ρίτσαρντ Αβεντον έτσι ώστε να είναι ορατή η ουλή από την επέμβαση για την αφαίρεση σφαίρας, δίνοντας μια εικόνα που παραπέμπει στο σώμα του Εσταυρωμένου που πληγώνεται από τη λόγχη ή του Αγίου Σεβαστιανού, του οποίου το σώμα στην καθολική εικονογραφία παρουσιάζεται διάτρητο από βέλη. Και τη δεκαετία του ’80 ενώ αναζητά την ισορροπία ανάμεσα στην τέχνη και την αγορά της, φτιάχνει έργα με σταυρούς, ντύνει κούκλες ως ιερείς και καλόγριες και τις φωτογραφίζει, ενώ δημιουργεί και σύγχρονες Παναγίες εστιάζοντας τον φακό του σε γυναίκες που θηλάζουν.

Το 1984, ο Αλέξανδρος Ιόλας του προσέφερε ένα εκατομμύριο δολάρια για να φτιάξει ένα νέο έργο με θέμα τον Μυστικό Δείπνο και το αποτέλεσμα ήταν μια σειρά με 100 και πλέον εκδοχές, οι οποίες συνδυάζουν το θρησκευτικό στοιχείο με εκείνο της επικαιρότητας. Σε μία από αυτές συνυπάρχουν οι εικόνες του προσώπου του Ιησού με εκείνη ενός νεαρού γυμνασμένου άνδρα χωρίς πουκάμισο, ώστε με ένα δυνατό οπτικό μήνυμα να καυτηριαστεί η θέση της Εκκλησίας ότι το AIDS αποτελούσε την τιμωρία των ομοφυλοφίλων για την αμαρτωλή συμπεριφορά τους.