Απατηλά στερεότυπα περί Τουρκίας

Από  υπολογίσιμο τμήμα της ελληνικής κοινής γνώμης αλλά και από δημοσιολογούντες σχολιαστές, υποστηρίζονται συχνά ορισμένες απόψεις περί της τουρκικής προς τη χώρα μας πολιτικής, οι οποίες βρίσκονται σε εμφανή διάσταση με την πραγματικότητα και χρήζουν κριτικής αξιολόγησης. Οι κυριότερες των απόψεων αυτών οι οποίες μάλιστα προβάλλονται ως γενικής αποδοχής στερεότυπα, είναι οι ακόλουθες:

1. Η συνεχώς αυξανόμενη τουρκική διεκδικητικότητα δεν απηχεί τις πραγματικές προθέσεις της τουρκικής κυβέρνησης, αλλά εκπορεύεται από λόγους εσωτερικής πολιτικής σκοπιμότητας. Η εν λόγω θέση είναι κατά μέγιστο βαθμό άτοπη. Πρώτον διότι δεν έχουμε καμία ένδειξη ότι οι τούρκοι αξιωματούχοι δεν ασπάζονται πλήρως την πολιτική αυτή. Και, δεύτερον, διότι η επίμονη και χρονικώς μακρά τήρησή της έχει γεννήσει ισχυρές προσδοκίες στην τουρκική κοινή γνώμη με αποτέλεσμα η τουρκική ηγεσία να αυτοπαγιδεύεται σε μία ολοένα και εντονότερη επιθετική στάση.

2. Η δεινή κρίση της τουρκικής οικονομίας επηρεάζει αναπόφευκτα τόσο τη στρατιωτική ισχύ όσο και την εξωτερική πολιτική της χώρας και συνεπώς θα υποχρεώσει τον Ερντογάν σε ηπιότερη συμπεριφορά. Εντούτοις, πρέπει να σημειωθεί ότι, ενώ η κρίση οξύνεται, η στάση της γείτονος είναι αμετάκλητη και συνοδεύεται και από αυστηρές δηλώσεις ότι η εξωτερική τουρκική πολιτική θα παραμείνει οπωσδήποτε αμετάβλητη, πράγμα που επιβεβαιώνεται άλλωστε και στην πράξη. Τούτο δε, επειδή η αλματώδης πρόοδος της τουρκικής οικονομίας την τελευταία δεκαετία αφήνει ακόμη πολλά περιθώρια ελιγμών στην εξωτερική της πολιτική. Ιδίως, εφόσον ο Ερντογάν ανήκει στους ηγέτες εκείνους που δίνουν προτεραιότητα στη στρατιωτική ισχύ.

3. Η τουρκική επιθετικότητα πηγάζει πρωτίστως από την υπερφιλόδοξη προσωπικότητα του τούρκου προέδρου. Αρα, η πιθανώς επικείμενη αποχώρησή του από την εξουσία, όποτε συμβεί, θα επιφέρει ουσιώδη μεταβολή πολιτικής. Η άποψη αυτή παραβλέπει ότι όλες οι πολιτικές δυνάμεις της Τουρκίας, με εξαίρεση το φιλοκουρδικό κόμμα, και στηρίζουν την πολιτική αυτή και συχνά υπερφαλαγγίζουν σε ακαμψία τις ερντογανικές θέσεις.

4. Η αναμφίβολα ψυχρή στάση των ΗΠΑ έναντι της Τουρκίας για αρκετές «αναιδείς» ενέργειές της θα ωθήσουν την τελευταία σε πλέον συνετή έναντι της Ελλάδας στάση. Ο ισχυρισμός αυτός έχει την καίρια αδυναμία ότι υποτιμά το διακηρυγμένο ενδιαφέρον της Αμερικής να διατηρήσει την Τουρκία υπό την επιρροή της, με διόρθωση απλώς ορισμένων ενοχλητικών αιχμών της τουρκικής πολιτικής, όπως η αγορά των ρωσικών πυραύλων. Στο θέμα όμως των ελληνοτουρκικών σχέσεων η αμερικανική θέση είναι άκρως και ψυχρά συγκρατημένη.

5. Οι επικρεμάμενες κυρώσεις από την ΕΕ θα επιτύχουν τελικώς κάμψη της τουρκικής αδιαλλαξίας. Ομως, οι περίφημες αυτές κυρώσεις, που έχουν υπερβεί κάθε προηγούμενο σε χρόνο κυοφορίας, είναι σαφές ότι δύσκολα θα επιβληθούν και ότι εξαγγέλλονται με πρόθεση ήπιας απλώς πίεσης.

6. Η Τουρκία είναι αποσυνάγωγος και διεθνώς απομονωμένη. Η παρατήρηση αυτή αδυνατεί να εξηγήσει πόσο απομονωμένη είναι μία χώρα της οποίας ο πρόεδρος συνομιλεί συχνά με τον Πούτιν και άλλους ηγέτες, η οποία καλείται σε διασκέψεις περί Λιβύης όπου δεν προσκαλείται η Ελλάδα και την οποία ο ΓΓ του ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει με σεβασμό στα όρια της ενοχλητικής γλυκύτητας.

7. Στις ενδοκυπριακές συνομιλίες η τουρκοκυπριακή κοινότητα έχει τον βασικό έλεγχο των επιλογών της και χαίρει του σεβασμού της Τουρκίας. Για κάθε σκεπτόμενο παρατηρητή η γνώμη αυτή είναι απλώς καταγέλαστη.

Τα προεκτεθέντα στερεότυπα πρέπει να αποφεύγονται διότι δίνουν παραπλανητική εικόνα της πραγματικότητας και, επιπλέον, διότι δημιουργούν στην ελληνική κοινή γνώμη ένα βλαπτικό κλίμα εφησυχασμού που είναι σαφές ότι δεν συμβάλλει στην απαιτούμενη οργάνωση ρεαλιστικής αντίδρασης στη δυστυχώς διαρκής τουρκική επιθετικότητα.

Ο Δημήτρης Καραϊτίδης είναι πρέσβης ε.τ.