Κατοίκηση και μικρή κλίμακα στο επίκεντρο

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής και το περιοδικό «ek» συνδιοργανώνουν τη 10η Biennale Νέων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων και παρουσιάζουν τις επιλογές από 82 συμμετοχές στον τελευταίο όροφο του ιστορικού Γραφείου Δοξιάδη στον Λυκαβηττό. Με καθυστέρηση ενός χρόνου λόγω πανδημίας, ο θεσμός ανθολογεί την αρχιτεκτονική παραγωγή της διετίας και την παρουσιάζει στον έβδομο όροφο του ανολοκλήρωτου στον μετασχηματισμό του συγκροτήματος κατοικιών One Athens.

Η 10η Biennale έχει έναν ιδιαίτερο επετειακό χαρακτήρα, καθώς παρουσιάζεται 26 χρόνια μετά την 1η Biennale που έγινε το 1995, παράλληλα με την ίδρυση του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής. Η καθιέρωση του θεσμού της Biennale πριν από ένα τέταρτο του αιώνα αποτέλεσε μια πρωταρχική πρωτοβουλία του ΕΙΑ, με στόχο την ενθάρρυνση των νέων αρχιτεκτόνων και την ανάδειξη του έργου τους μέσω εκθέσεων, ημερίδων και δημοσιεύσεων. Η κριτική επιτροπή που συστάθηκε από τους Κώστα Αδαμάκη, Ζήση Κοτιώνη, Νίκο Βρατσάνο και Σοφία Τσιράκη επισημαίνει ότι σε σχέση με την προηγούμενη 9η Μπιενάλε που είχε 139 συμμετοχές και διακρίθηκαν 72, αυτή τη φορά είχαμε 82 συμμετοχές και παρουσιάστηκαν 40 μόνο έργα, που προέρχονται από την Ελλάδα, αλλά και από την Κοπεγχάγη, το Στρασβούργο, τη Νέα Υόρκη, τη Μοζαμβίκη και το Βιετνάμ.

Καθώς η εξάπλωση της πανδημίας επέβαλε τους όρους της και στην αρχιτεκτονική παραγωγή, τα πραγματοποιημένα έργα είναι σχετικά πολύ λίγα (σε ποσοστό περίπου 30%). Γι’ αυτό και στη 10η Biennale υπερτερούν οι απραγματοποίητες μελέτες και οι συμμετοχές σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς με ψηφιακές αναπαραστάσεις. Επίσης τα έργα στο μεγαλύτερο ποσοστό αφορούν εξοχικές κατοικίες και τουριστικά καταλύματα, καθώς κυρίαρχο θέμα των έργων αποτελεί ο προβληματισμός σε σχέση με την επικαιρότητα της κατοίκησης. Τα θέματα αστικών αναπλάσεων και δημόσιου χαρακτήρα είναι σαφώς λιγότερα, αν και ιδιαίτερα αξιόλογα, επισημαίνουν τα μέλη της κριτικής επιτροπής. Ωστόσο στις συμμετοχές αυτές αναδεικνύονται «νεανικές» συνθετικές προτάσεις, με πρωτότυπες ιδέες, αλλά και ωριμότητα, τόσο σε σχέση με την οργάνωση του χώρου και την επεξεργασία του, την ένταξη στον τόπο και την κλίμακα (χωρίς να φέρουν ωστόσο το άγχος της «παράδοσης»), όσο και με την προσπάθεια υλοποίησής τους.

Η κριτική επιτροπή επέλεξε πέντε έργα τα οποία ξεχωρίζει με ειδική διάκριση καθώς απομακρύνονται από την αρχιτεκτονική μεγάλης κλίμακας. Σύμφωνα με το κείμενο του Ζήση Κοτιώνη, «πρόκειται για έργα μικρής έως μεσαίας κλίμακας με ποιότητα, τόσο στον σχεδιασμό τους όσο και στο πραγματοποιημένο, υλικό αποτέλεσμα, όπου επιβεβαιώνεται ότι οι μικρές κινήσεις μπορούν να έχουν απτό αποτέλεσμα που μπορεί να συμβάλει στην υλική διάσταση της ζωής περισσότερο, παρά στη φανταστική διάσταση της αρχιτεκτονικής».

Σε αντίστιξη με τη θεματική της σύγχρονης κατοίκησης και της τουριστικής αρχιτεκτονικής που υπογραμμίζουν οι φετινές συμμετοχές της Biennale, ένα μέρος της έκθεσης είναι αφιερωμένο στο Γραφείο Δοξιάδη, που ανέπτυξε σε όλες τις κλίμακες του χώρου τη νεωτερική προσέγγιση του ιστορικού τόπου.

Εφη Φαλίδα