Για μια γρήγορη ανάκαμψη

Από ό,τι φαίνεται σε εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες η Ελλάδα θα επιχειρήσει το δικό της οικονομικό θαύμα το 2022. Δεν τα καταφέραμε την εποχή της ευμάρειας και ακολούθησε η χρεοκοπία. Δεν τα καταφέραμε να πετύχουμε σημαντικούς ρυθμούς ανάπτυξης ούτε έπειτα από τρία Μνημόνια. Καλούμαστε να τα καταφέρουμε όπως και το 2021 με την πανδημία να καλπάζει και το οικονομικό περιβάλλον να είναι στρωμένο ολούθε με «νάρκες». Είμαστε τόσο αντισυμβατικοί ως λαός που μπορεί αυτή τη φορά να τα καταφέρουμε. Παρά το γεγονός ότι τα προγνωστικά όπως διαμορφώνονται μετά τις τελευταίες εξελίξεις με την παραλλαγή Ομικρον δεν είναι με το μέρος μας. Πρώτη θα χτυπηθεί η κατανάλωση. Η πραγματική οικονομία στις συνθήκες που διαμορφώνει ξανά η πανδημία δεν μπορεί να λειτουργήσει. Τουλάχιστον όχι ομαλά. Ακόμα και ανοιχτή, όπως είναι, θα υπολειτουργήσει.

Επιπλέον, το θετικό οικονομικό μομέντουμ που ήταν έτοιμο να παραδώσει το 2021 στο 2022, χάνεται. Η βάση εκκίνησης της οικονομίας θα είναι χαμηλότερη της εκτιμώμενης, όπως και να εξελιχθούν τις επόμενες μέρες τα πράγματα. Δημοσιονομικά θα υπάρξει υποχρεωτικά εκτροχιασμός. Δεν μπορεί όλη αυτή η ζημιά – σε ένα ποσοστό – για χιλιάδες επιχειρήσεις να μην αποζημιωθεί, έστω και κατά ένα μέρος της. Θα ήταν άδικο και ανακόλουθο, σε σύγκριση με όσα έχουν προηγηθεί στις προηγούμενες φάσεις της πανδημίας. Αρα το οικονομικό επιτελείο πρέπει να αρχίσει ήδη να ψάχνει για ρευστό. Αν δεν το κάνει τώρα και δεν ξεκινήσει άμεσα την ενίσχυση των κλάδων που πλήττονται, θα το πληρώσει αργότερα όταν θα αρχίσουν τα λουκέτα.

Το μεγαλύτερο στοίχημα, αλλά και η πρόκληση της οικονομίας, θα είναι πώς θα συνεχίσει να κινείται αλώβητος και ανεπηρέαστος ο εξαγωγικός τομέας και κυρίως πώς θα μας βρει το καλοκαίρι, όταν παίρνει μπροστά το βαρύ πυροβολικό των εξαγωγών μας, ο τουρισμός. Το άλλο μεγάλο στοίχημα είναι να μη διαταραχθεί περαιτέρω το επενδυτικό κλίμα. Ή τέλος πάντων να ανακάμψει γρήγορα, μετά την περιπέτεια της Ομικρον.

Πριν από τα γεγονότα των τελευταίων ημερών με τα χιλιάδες κρούσματα και τους νέους εσπευσμένους περιορισμούς, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε μιλήσει για «106 επενδύσεις και 68 μεταρρυθμίσεις» που θα κινητοποιήσουν αθροιστικά σχεδόν 60 δισ. ευρώ τα επόμενα χρόνια. Πολλά λεφτά, που συνοδεύονται – και δεν πρέπει να το ξεχνάμε – και από πολλές υποχρεώσεις.

Αν καλούμαστε όμως να διαλέξουμε μεταξύ των δισεκατομμυρίων και των μεταρρυθμίσεων, με κλειστά τα μάτια θα έπρεπε να επιλέξουμε τις δεύτερες. Τις υποχρεώσεις δεν πρέπει να αμελήσουμε ούτε μέσα στη νέα φάση της πανδημίας. Οχι γιατί τα δισεκατομμύρια μας περισσεύουν. Αλλά γιατί έχουν περάσει ξανά από τα χέρια μας κι όμως δεν μας απέτρεψαν από τη χρεοκοπία. Οι μεταρρυθμίσεις ωστόσο μπορούν να δημιουργήσουν το κλίμα για να «αβγατίσουν» τα διαθέσιμα χρήματα, την επόμενη μέρα. Να βοηθήσουν να υλοποιηθεί αυτό που έχει προαναγγείλει ο υπουργός επί της Αναπτύξεως Αδωνις Γεωργιάδης, ότι το 2022 οι επενδύσεις στην Ελλάδα θα ξεπεράσουν αυτές των τελευταίων 27 χρόνων. Το θέμα είναι αν μπορούμε να τις υλοποιήσουμε σε αυτό το κλίμα, με το μυαλό των κυβερνόντων συνεχώς στη διαχείριση κρίσεων. Δύσκολη εξίσωση. Οι επενδύσεις όπως και το σύνολο της οικονομίας, με τα νέα δεδομένα είναι βέβαιο ότι θα δοκιμαστούν, τουλάχιστον τους πρώτους μήνες του έτους. Η εμπειρία της πανδημίας ωστόσο δείχνει ότι πιο γρήγορα ανακάμπτουν οι χώρες που οι κυβερνήσεις τους εργάζονταν με εντονότερους ρυθμούς κατά τη διάρκεια των περιορισμών, προετοιμάζοντας την περίοδο του ανοίγματος…