Πώς τα Erdonomics βούλιαξαν την Τουρκία

Επειτα από χρόνια κακοδιαχείρισης από έναν αυταρχικό πρόεδρο, η οικονομία της Τουρκίας αναστατώνεται. Χωρίς νέα ηγεσία ή διόρθωση πορείας που περιλαμβάνει αυστηρότερη νομισματική πολιτική, οι οικονομικές προοπτικές των τουρκικών νοικοκυριών θα συνεχίσουν να χειροτερεύουν και ο αντίκτυπος στη σταθερότητα της χώρας θα καταστεί αδύνατο να αγνοηθεί.

Ο Ερντογάν πίεσε εδώ και καιρό την κεντρική τράπεζα να διατηρήσει τα επιτόκια χαμηλά, επειδή συμφωνεί με μια θεωρία ότι ο πληθωρισμός προκαλείται από υψηλά επιτόκια. Οποιοσδήποτε αξιόπιστος οικονομολόγος θα επεσήμανε ότι απαιτούνται υψηλότερα, όχι χαμηλότερα, επιτόκια για να μειωθεί ο πληθωρισμός.

Ομως ο Ερντογάν επιμένει στη διεστραμμένη πεποίθησή του και έχει αντικαταστήσει τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας τρεις φορές τα τελευταία δύο χρόνια για να διασφαλίσει ότι η νομισματική αρχή θα συνεχίσει να κάνει ό,τι θέλει αυτός. Ως εκ τούτου, στις 16 Δεκεμβρίου, ο νέος διοικητής της κεντρικής τράπεζας μείωσε τα επιτόκια κατά άλλη μία ποσοστιαία μονάδα στο 14%, θέτοντας το πραγματικό επιτόκιο στο -7%.

Επιπλέον, πολλές από τις πολιτικές τόνωσης της κυβέρνησης έχουν επιταχύνει τον πληθωρισμό χωρίς να τονώσουν την πραγματική παραγωγή, προκαλώντας φυγή κεφαλαίων και τεράστια υποτίμηση της τουρκικής λίρας, η οποία έχει χάσει το 45% της αξίας της έναντι του δολαρίου ΗΠΑ φέτος. Εχοντας εξαντλήσει γρήγορα τα αποθεματικά της, οι ακαθάριστες υποχρεώσεις της κεντρικής τράπεζας ξεπέρασαν τα 150 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι τον Μάρτιο του 2021, ενώ το ενεργητικό της είχε πέσει κάτω από τα 90 δισεκατομμύρια δολάρια.

Καθώς ο Ερντογάν προσκολλάται επίμονα στις ανορθόδοξες πολιτικές του, οι ελλείψεις αγαθών γίνονται πιο συχνές και σοβαρές, προκαλώντας προσπάθειες από ορισμένες κρατικές επιχειρήσεις να ελέγξουν τις τιμές. Ομως, τα αυξανόμενα ελλείμματα στις κρατικές επιχειρήσεις αυξάνουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα, αυξάνοντας έτσι τις πληθωριστικές πιέσεις. Δεδομένης της ταχείας αύξησης των τιμών, οι πραγματικοί μισθοί θα έχουν μειωθεί κατά 27% σε όρους δολαρίου το 2021, ενώ η επιδείνωση των ελλείψεων υποβαθμίζει περαιτέρω το βιοτικό επίπεδο.

Για να αντισταθμίσει τη ζημιά, η κυβέρνηση έχει πλέον επιβάλει αύξηση 50% στον κατώτατο μισθό, με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2022. Αλλά αυτό απλώς θα ρίξει περισσότερο λάδι στη φωτιά του πληθωρισμού. Οσο ο Ερντογάν επιμένει και επιμένει στην τρέχουσα πορεία του, οι προοπτικές για την οικονομία της Τουρκίας και για την ευημερία των τουρκικών νοικοκυριών θα συνεχίσουν να σκοτεινιάζουν. Ο αντίκτυπος στη σταθερότητα μιας τόσο στρατηγικής σημασίας χώρας μπορεί να γίνει αδύνατο να αγνοηθεί.

Η Αν Κρούγκερ είναι πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας και πρώην αναπληρώτρια διευθύνουσα σύμβουλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Είναι καθηγήτρια Διεθνούς Οικονομικής Επιστήμης στη Σχολή Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Johns Hopkins και συνεργάτις στο Κέντρο Διεθνούς Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ.