Η ενίσχυση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και το μέλλον της Ευρώπης

Η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης αποτελεί μια ανοιχτή, δημοκρατική και συμμετοχική άσκηση, στο πλαίσιο της οποίας δίνεται η δυνατότητα σε όλους τους ευρωπαίους πολίτες να καταθέσουν προτάσεις συμβάλλοντας στη διαμόρφωση του μέλλοντος της Ευρώπης. Παράλληλα, πραγματοποιούνται σχετικές θεματικές εκδηλώσεις και συζητήσεις σε ολόκληρη την Ενωση, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Στόχος και ταυτόχρονα πρόκληση της νέας αυτής διαδικασίας είναι η ενθάρρυνση της συμμετοχής των ευρωπαίων πολιτών, και δη των νέων, στην προώθηση και ενίσχυση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης σε όλα τα επίπεδα, αλλά και η δυνατότητα της Διάσκεψης να ανταποκριθεί εν τέλει στις προσδοκίες των πολιτών.

Με επικεφαλής τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, ο οποίος έχει αναδείξει ενδελεχώς τις προοπτικές του εγχειρήματος, έχω την τιμή να εκπροσωπώ την κυβέρνηση στη Διάσκεψη, συμμετέχοντας τόσο στις Ομάδες Εργασίας όσο και στις Ολομέλειες της Διάσκεψης. Στο πλαίσιο της Ολομέλειας και των προπαρασκευαστικών συναντήσεων το κλίμα / περιβάλλον, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα αναδείχθηκαν ως κυρίαρχα θέματα. Αξίζει να τονιστεί πως μεγάλο μέρος των καταχωρίσεων στην πολύγλωσση ψηφιακή πλατφόρμα της Διάσκεψης σχετίζεται με την προάσπιση του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι ευρωπαίοι πολίτες εξακολουθούν να τονίζουν την ανάγκη διασφάλισης της προστασίας των αξιών της ΕΕ και ενίσχυσης της διαδικασίας ανάληψης δράσης σε περίπτωση παραβίασης των δημοκρατικών αρχών.

Στο πλαίσιο της Ομάδας Εργασίας «Αξίες, δικαιώματα, κράτος δικαίου και ασφάλεια», τονίστηκε πως τα μέρη της Διάσκεψης θα πρέπει να συμβάλουν στις προσπάθειες διατύπωσης προτάσεων για την ενίσχυση του πλαισίου προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ολόκληρη την ΕΕ. Επιπλέον, υπογραμμίστηκαν και εκ μέρους της χώρας μας η ανάγκη διασφάλισης της αποτελεσματικής εφαρμογής των ευρωπαϊκών εργαλείων για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην έννομη τάξη της ΕΕ, όπως ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, η ανάγκη ενδυνάμωσης των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των νομικών επαγγελμάτων μέσω της αποτελεσματικής εφαρμογής των εργαλείων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ανάγκη ενίσχυσης της ευαισθητοποίησης των πολιτών σε σχέση με το διαθέσιμο νομικό οπλοστάσιο.

Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό το γεγονός πως στη μεγάλη τους πλειοψηφία οι ιδέες που έχουν κατατεθεί τόσο στην ηλεκτρονική πλατφόρμα όσο και κατά τη συνάντηση της ευρωπαϊκής νεολαίας κινούνται προς την κατεύθυνση της «περισσότερης Ευρώπης». Χρειαζόμαστε περισσότερη Ευρώπη με μόνιμους μηχανισμούς και εργαλεία για την αντιμετώπιση των μειζόνων προκλήσεων της εποχής μας. Είναι απαραίτητη μια Ευρώπη με απόλυτη και απαρέγκλιτη προσήλωση στην προστασία των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων με έμφαση στα δικαιώματα των ευάλωτων ομάδων, όπως τα άτομα με αναπηρία, τα παιδιά και τα θύματα εγκληματικών πράξεων.

Στο πλαίσιο αυτό, είναι απαραίτητη η περαιτέρω αξιοποίηση των ευρωπαϊκών νομικών εργαλείων και, κυρίως, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ για την αντιμετώπιση των μειζόνων προκλήσεων της εποχής μας στο πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στην κατεύθυνση της ενίσχυσης του σχετικού διαλόγου διεξήχθη στις 20 Οκτωβρίου 2021 στο υπουργείο Δικαιοσύνης ημερίδα με θέμα «Η εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ενωσης από τα κράτη – μέλη», η οποία απευθυνόταν κυρίως σε νέους νομικούς. Τα συμπεράσματα, μάλιστα, της εν λόγω ημερίδας θα καταχωριστούν στην ψηφιακή πλατφόρμα της Διάσκεψης, ώστε να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο του πανευρωπαϊκού διαλόγου.

Επίσης, σε εθνικό επίπεδο, υιοθετήθηκε πρόσφατα στο υπουργείο Δικαιοσύνης Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα δικαιώματα του παιδιού (2021-2023), ενώ ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε εθνικό σχέδιο για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική κακοποίηση. Τα ως άνω, σε συνδυασμό με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας και την Εθνική Στρατηγική για την Ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ+, αποδεικνύουν ότι η ελληνική κυβέρνηση δρα οριζοντίως και συντεταγμένα προς την κατεύθυνση προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στο πλαίσιο αυτό η ενίσχυση των θεμελιωδών δικαιωμάτων τίθεται στον πυρήνα της Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης.

Εν κατακλείδι, με αφορμή την πρωτοπόρα αυτή δράση που λαμβάνει χώρα στην Ευρώπη, οφείλουμε να παραμείνουμε προσηλωμένοι στη δέσμευση να ακούσουμε τους Ευρωπαίους και ειδικότερα τη νέα γενιά, να τους ενθαρρύνουμε να καταθέσουν τις δικές τους ανησυχίες μέσω αυτής της πρωτόγνωρης οριζόντιας διαβούλευσης και να δώσουμε συνέχεια στις προτάσεις που διατυπώνονται, αξιοποιώντας αυτή τη μοναδική και επίκαιρη ευκαιρία.

Ο Γιώργος Κώτσηρας είναι υφυπουργός Δικαιοσύνης, βουλευτής Δυτικής Αττικής ΝΔ