Η γεύση ενός αιώνα

Ενα καπρίτσιο – η επιμονή για την αγορά ενός μηχανήματος που δημιουργούσε κυλινδρικές βάφλες – «γέννησε» από τον Ιούνιο του 1979 έως σήμερα τόσα σοκολατένια πουράκια που θα έφταναν για να «τυλίξουν» 15 φορές τη Γη. Και το όνομά τους δεν θα μπορούσε να είναι άλλο παρά Caprice (Καπρίτσιο). Ο λόγος για το πλέον επιτυχημένο προϊόν στην ιστορία της εταιρείας Παπαδοπούλου, που συμπληρώνει έναν αιώνα παρουσίας στην Ελλάδα και στον κόσμο, καθώς κάνει εξαγωγές σε 61 χώρες και σε πέντε ηπείρους. Και γιορτάζει με μια έκθεση-«βουτιά» στο παρελθόν της, η οποία βασίζεται μεν στο άρτια οργανωμένο αρχείο της αλλά αποτελεί και μια εμπειρία που δεν αφήνει εκτός καμία αίσθηση: η όσφρηση, η γεύση και η ακοή δοκιμάζονται έντονα, καθώς οι μηχανές δουλεύουν στο φουλ για να ετοιμάσουν τα μοσχομυριστά πτι μπερ που ψήνονται επί τόπου και προσφέρονται στους επισκέπτες, ενώ στα 1.000 τ.μ. διαδρομής στο ισόγειο του Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς, όπου εκτίθενται περισσότερα από 300 ιστορικά τεκμήρια, ικανοποιούνται τόσο η όραση όσο και η αφή.

Παλιές διαφημίσεις και συσκευασίες, φόρμες εργασίας, αλλά και η ραπτομηχανή που τις έραβε, καροτσάκια που κυκλοφορούσαν στις παραλίες της Αττικής τη δεκαετία του ’30 για την πώληση μπισκότων, κύλινδροι και τεράστια μίξερ, καβαλέτα πάνω στα οποία τοποθετούνται τα κράκερ για να ελεγχθεί αν έχουν ψηθεί σωστά, ισολογισμοί και αριθμομηχανές, πρώτες ύλες αλλά και εικόνες από τη γραμμή παραγωγής σε πραγματικό χρόνο συνθέτουν την έκθεση «Παπαδοπούλου 100. Η ιστορία της Εταιρείας 1922-2022», την οποία επιμελήθηκε η μουσειολόγος Ερατώ Κουτσουδάκη, σχεδίασε ο βιομηχανικός σχεδιαστής Σπύρος Κίζης και συντόνισε η ιστορικός τέχνης Ειρήνη Οράτη.

Από τις προθήκες δεν λείπουν και τα πραγματικά προϊόντα: μπισκότα σαμπάνιας στο ζελατινένιο κουτί τους από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 και βάφλες, που άρχισαν να κυκλοφορούν από το 1959. «Σίγουρα δεν είναι προς κατανάλωση» σχολίαζε χθες με χιούμορ η διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας, Ιωάννα Παπαδοπούλου, η οποία όταν ήταν παιδί, όπως έλεγε, καλούνταν μαζί με τα αδέλφια της (πιασμένοι και οι τέσσερις χέρι-χέρι δεσπόζουν στον λογότυπο της εταιρείας πάνω από το αρχικό γράμμα του επιθέτου τους) να δοκιμάσει τα δείγματα των νέων προϊόντων ως «πειραματόζωο της ελληνικής αγοράς», ενώ ο πατέρας της, Ευάγγελος (εκ των ιδρυτών της εταιρείας με τον αδελφό του Νικόλαο), αρνούνταν να καταλάβει γιατί τα παιδιά του δεν ενέκριναν κάποιες φορές το προϊόν.

Οικονομία και μάρκετινγκ, διαφήμιση και επενδύσεις αναδύονται μέσα από πολύχρωμα κουτιά μπισκότων, διαφημίσεις εποχής, φωτογραφίες, κινηματογραφικές διαφημίσεις – που προηγήθηκαν των τηλεοπτικών -, μπισκοτοθήκες από την εποχή που τα προϊόντα πωλούνταν χύμα, βραβεία και διακρίσεις, και επιτρέπουν στον επισκέπτη να ανακαλύψει πόσες ιδέες και κόπος μπορεί να κρύβονται πίσω από ένα κουτί μπισκότα, αλλά και πώς λειτουργεί μια επιχείρηση με τέσσερα εργοστάσια και 1.550 εργαζομένους, οι οποίοι ωστόσο δεν έχουν επαρκώς εμφανή ρόλο στην έκθεση.

ΜΠΙΣΚΟΤΟ…TRIVIA. Ενδιαφέρον όμως έχει και μια διαφορετική πτυχή που δεν εστιάζει στην 100ετή εταιρεία και στην οικογένεια που τη δημιούργησε,  αλλά σε πτυχές της ιστορίας του μπισκότου. Μαθαίνουμε λοιπόν ότι η παλαιότερη αναφορά στο μπισκότο γίνεται το 1577 από εξερευνητές της Βόρειας Αμερικής. Οτι στη Μασαχουσέτη καθιερώθηκαν το 1801 τα κράκερ από έναν απόμαχο ναυτικό-αρτοποιό, ενώ τα πρώτα κριμ κράκερ εμφανίζονται στο Δουβλίνο το 1885. Οτι το πτι μπερ που κυκλοφορεί το 1888 στη Νάντη είναι ένα γευστικό ημερολόγιο, αφού διαθέτει 52 δοντάκια, όσα και οι εβδομάδες του χρόνου, τέσσερις γωνίες που αντιστοιχούν στις εποχές, 24 τρύπες για τις ώρες της ημέρας και το μήκος των πλευρών του – 7 εκ. – αναλογεί στις ημέρες της εβδομάδας. Απαραίτητη στάση πριν φύγετε, στα κράκερ που «επιβίωσαν» από τις σωσίβιες λέμβους των υπερωκεανίων που ναυάγησαν – του «Τιτανικού» (1912) και του «Λουιζιάνα» (1915) -, τα οποία αποκτήθηκαν μέσω δημοπρασιών από την Ιωάννα Παπαδοπούλου.

INFO

«Παπαδοπούλου 100. Η ιστορία της Εταιρείας 1922-2022» στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138) {LF}έως 27 Φεβρουαρίου.