«Πάω για ύπνο, ξυπνάω και οι τιμές έχουν ανέβει»

Το άλμα του πληθωρισμού και η βουτιά της λίρας που κάνει πανάκριβες τις εισαγωγές, από τρόφιμα μέχρι βιομηχανικά προϊόντα, έχουν πλήξει καίρια την τσέπη των νοικοκυριών και των επαγγελματιών που αγωνίζονται κάθε μέρα στην Τουρκία για τα προς το ζην. Η κατάσταση της οικονομίας επιδεινώνεται συνεχώς, με το εθνικό νόμισμα να διολισθαίνει σε ιστορικά χαμηλά έναντι του δολαρίου (το 1 δολάριο έφτασε τις 13 λίρες Τουρκίας), με τον πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν όμως να επιτίθεται κατά των αγορών κάνοντας λόγο για «οικονομικό πόλεμο ανεξαρτησίας», όπως τον χαρακτήρισε. Διεθνείς παράγοντες αρχίζουν να επαναλαμβάνουν ότι εάν συνεχιστεί αυτή η πορεία τότε η Τουρκία μπορεί να χρειαστεί εξωτερική βοήθεια, όπως για παράδειγμα από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, κάτι που η Αγκυρα πάντως έχει αποκλείσει στο -κοντινό – παρελθόν, ειδικά όσον αφορά το ΔΝΤ. Επίσης έχουν αρχίσει να φουντώνουν οι εκτιμήσεις από διεθνείς οίκους για πιθανή επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων στη χώρα (capital controls) προκειμένου να αποφευχθούν τα χειρότερα με το νόμισμα.

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΑΚΟΥ. Κατά τη διάρκεια των 37 ετών ως ξυλουργός ο Αχμέτ πρόλαβε να δει πολλά σκαμπανεβάσματα στην οικονομία της Τουρκίας. Ωστόσο, καμία κατάσταση δεν αποτελούσε τόσο μεγάλη πρόκληση όσο το σκηνικό που αντιμετωπίζει σήμερα, με τον πληθωρισμό και την αποδυναμωμένη λίρα Τουρκίας να συντρίβει τη μικρή του επιχείρηση. «Το κόστος των υλικών έχει αυξηθεί τόσο πολύ που δεν μπορούμε να συμβαδίσουμε με αυτό» είπε στους «Financial Times» ο ξυλουργός, ο οποίος κατασκευάζει ντουλάπια κουζίνας, ντουλάπες και πόρτες στο εργαστήριό του σε μια βιομηχανική περιοχή στην Αγκυρα. «Λίγο πριν από την πανδημία, τα ξύλα – η κύρια πρώτη ύλη μας – κόστιζαν 94 λίρες [ανά πάνελ]. Τώρα κοστίζουν 380 λίρες» είπε στη βρετανική εφημερίδα ο Αχμέτ, ο οποίος ζήτησε να μην αποκαλυφθεί το επίθετό του.

ΜΕ ΜΠΑΓΙΑΤΙΚΑ ΚΟΥΛΟΥΡΙΑ. Η λιανοπωλήτρια σε πάγκο Καντριγέ Ντογκρού αρκείται στα μπαγιάτικα, καλυμμένα με σουσάμι κουλούρια, γνωστά ως σιμίτ, για το μεσημεριανό της γεύμα αυτές τις μέρες. Η χήρα μητέρα δύο παιδιών λέει ότι εκείνη μπορεί να μη φάει το μεσημέρι για να ταΐσει την οικογένειά της. Τα χρήματα που κερδίζει η 59χρονη πουλώντας φούτερ και άλλα ενδύματα στην αγορά Ορταξιλάρ της Κωνσταντινούπολης δεν αρκούν πλέον και παλεύει να αγοράσει τρόφιμα, πόσω μάλλον οτιδήποτε άλλο. «Δεν είχα βιώσει ποτέ μια τόσο αξιοθρήνητη ζωή. Πάω για ύπνο, ξυπνάω και οι τιμές έχουν ανέβει. Αγόρασα ένα κουτάκι (μαγειρικό) λάδι 5 λίτρων, ήταν 40 λίρες. Ξαναπήγα, ήταν 80 λίρες» είπε. «Δεν το αξίζουμε αυτό ως έθνος» λέει η ίδια στο Bloomberg.

ΤΑ ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ. Οι γονείς έχουν στραφεί σε παιδικές τροφές με έκπτωση, το κόστος των αβγών σχεδόν διπλασιάστηκε σε έναν χρόνο και μια φωτογραφία κυκλοφορεί στο Twitter στην οποία ένας άντρας έχει γονατίσει και προσφέρει σε μια γυναίκα ένα κουτάκι μαγειρικό λάδι αντί για ένα δαχτυλίδι αρραβώνων. «Αγοράζουμε μόνο τις απολύτως απαραίτητες και φθηνότερες μάρκες. Ολες οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται, αλλά ειδικά τα παρασκευάσματα για μωρά» είπε στο Reuters ο Χουσεΐν Ντουράν, 43 ετών, πατέρας τριών παιδιών από την Κωνσταντινούπολη και φύλακας ασφαλείας που λαμβάνει μερική κρατική στήριξη για τη χαμένη δουλειά του. «Ανησυχώ για τα παιδιά μου» είπε. «Μπορούμε να ανταποκριθούμε μόνο στο ενοίκιο, στα τρόφιμα και στις πληρωμές δανείων» ανέφερε στο διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο.

50% ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ. Αυτή είναι η κατάσταση στην Τουρκία, όπου η λίρα έχει χάσει σχεδόν 30% φέτος λόγω της πολιτικής μείωσης των επιτοκίων από την κυβέρνηση του Ταγίπ Ερντογάν, την ώρα που ο επίσημος πληθωρισμός τρέχει με 20%. Ωστόσο για τις επιχειρήσεις η επιτάχυνση είναι ακόμα χειρότερη, σύμφωνα με νέα στοιχεία από τους «Financial Times», αφού ο δείκτης τιμών παραγωγού της χώρας αυξήθηκε 46% σε ετήσια βάση τον Οκτώβριο. Την ίδια στιγμή η λεγόμενη ανεξάρτητη Ομάδα Ερευνας για τον Πληθωρισμό, που αποτελείται από ακαδημαϊκούς και πρώην κυβερνητικούς αξιωματούχους της Τουρκίας, υπολογίζει τον πραγματικό πληθωρισμό κοντά στο 50%. Επίσημος στόχος για τον πληθωρισμό από την κεντρική τράπεζα της χώρας είναι το 5%. Η κεντρική τράπεζα (TCMB) εκτιμά ότι ο ετήσιος πληθωρισμός αναμένεται να φτάσει για όλο το 2021 το 19,31% από 17,63% που προβλεπόταν πριν από λίγες εβδομάδες.