ΗχοΔύναμα

Δημήτρης Μητρόπουλος: Ολες οι στερεοφωνικές ηχογραφήσεις (1957-1958) με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Νέας Υόρκης, SONY Ιαπωνίας, 3 SACD

Πριν απ’ όλα, πρέπει να επισημανθεί το εξής λίαν δυσάρεστο: Αυτή η έκδοση δεν διατίθεται στην Ελλάδα. Ούτε στην Ευρώπη. Είναι έκδοση της ιαπωνικής SONY που, όπως και άλλες αντίστοιχες από την Ιαπωνία, δεν θα φτάσει ποτέ σε ευρωπαϊκό έδαφος. Αυτό είναι εξαιρετικά λυπηρό, καθώς το εύρος ηχογραφήσεων, το ποιοτικό επίπεδο επεξεργασίας και αναπαραγωγής του ήχου, ιδίως στις παλαιότερες ηχογραφήσεις όπως αυτές, και η τεχνολογία με ειδικά υλικά κατασκευής ορισμένων ειδικά ιαπωνικών δίσκων τούς καθιστούν μια εντελώς άλλη κατηγορία. Οποιος έχει αυτή την εμπειρία γνωρίζει από πρώτο χέρι τι σημαίνει κάτι τέτοιο – πολύ απλά, δεν υπάρχει σύγκριση. Και αυτό δεν αφορά μόνο την ηχητική ποιότητα: στη μεγαλύτερη και πιο δυναμική αγορά κλασικής δισκογραφίας συναντά κανείς πλήθος εκδόσεων που η Ευρώπη και η Αμερική τις έχουν από χρόνια ξεχάσει ή δεν τις έχουν συναντήσει καν. Με προδιαγραφές που τις κάνουν αγνώριστες – τόσο ως προς την επεξεργασία του ήχου όσο και ως προς τα υλικά κατασκευής που διαφέρουν από τα δικά μας και επηρεάζουν θετικά την ποιότητα του ήχου. SHMCD, HQCD, UHQCD, Blu-spec 1 & 2: όλες αυτές είναι κατηγορίες, όπως και η ειδική «πράσινη» επίστρωση αυτών ειδικά των SACD στα οποία τυπώνεται η έκδοση Μητρόπουλου, αλλάζουν ακριβώς λόγω των υλικών εκτύπωσης. Φυσικά, μαζί δεν αλλάζει μόνο ο ήχος, αλλά και η τιμή τους, που καθίσταται εντελώς δυσθεώρητη: στην ίδια την Ιαπωνία κοστίζουν διπλάσια από κάθε ευρωπαϊκό δίσκο, ενώ, αν κάποιος καταφέρει να τα βρει στην Ευρώπη ιντερνετικά, το κόστος εκτοξεύεται.

Η εισαγωγή ήταν απαραίτητη προκειμένου να κατανοηθεί η σημασία της νέας έκδοσης με τις στερεοφωνικές ηχογραφήσεις του Δημήτρη Μητρόπουλου με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Νέας Υόρκης. Δείχνει τη σημασία που αποδίδουν οι Ιάπωνες στον Μητρόπουλο και την εμπορικότητα που αναμένουν – δεν το κάνουν με όλους. Η συλλογή εκδίδεται για πρώτη φορά διεθνώς, αλλά και με τέτοιες προδιαγραφές ήχου. Η συνοδευτική τεκμηρίωση είναι επίσης εντυπωσιακή. Eκτός από το remastering, που γίνεται με τρόπο εξαντλητικό, το ίδιο συμβαίνει και με τα υποστηρικτικά κείμενα: σε τέτοιες περιπτώσεις, οι ερευνητές ανατρέχουν στο σύνολο των εκδόσεων – και παραθέτουν τα στοιχεία τους – σε Αμερική και Ιαπωνία, από την πρώτη κυκλοφορία μιας ηχογράφησης μέχρι και σήμερα (αριθμοί καταλόγων, τύπος μέσου κ.ο.κ.).

Ως εξαίρεση στον κανόνα να μη γίνεται εδώ αναφορά σε δίσκους μη προσβάσιμους στην ελληνική αγορά, η οφειλή να μιλήσει κανείς για μια τέτοια έκδοση Μητρόπουλου είναι προφανής για μια ελληνική εφημερίδα. Ειδικά δε για τον Μητρόπουλο, που η σύγκρουσή του με το επιθετικό μουσικό κατεστημένο της Νέας Υόρκης… συνεχίζεται ακόμα και σήμερα: στις δικές της εκδόσεις, η Ορχήστρα έχει, ακόμα και μέχρι πρόσφατα, πολύ τιμητική αλλά και πολύ περιορισμένη αναφορά στον μέγα μαέστρο.

Τα κύρια έργα που περιλαμβάνονται είναι η «Φανταστική Συμφωνία» του Μπερλιόζ, η Εκτη Συμφωνία, «Παθητική», του Τσαϊκόφσκι, αποσπάσματα από τον «Ρομέο και Ιουλιέτα» του Προκόφιεφ και, η τελευταία ηχογράφηση του Μητρόπουλου με τη Φιλαρμονική, η «Νύχτα Εξαΰλωσης» του Σένμπεργκ τον Μάρτιο του 1958 – πιθανότατα η πιο σημαντική που έγινε ποτέ σε αυτό το εμβληματικό έργο του ύστερου ρομαντισμού της αυστρογερμανικής σχολής. Η ηχογράφηση δεν έχει ανταγωνιστή στη δισκογραφία. Είναι ο Μητρόπουλος σε ένα από τα πιο αγαπημένα του έργα, στην πιο μεγάλη ακμή του, με την Ορχήστρα του που την έχει οδηγήσει στο υψηλότερο σημείο της, έτσι κι αλλιώς, σπουδαίας ιστορίας της.

Δεν υπάρχει εδώ δυνατότητα, μα ούτε και πραγματικά ανάγκη, να γραφτούν περισσότερα για έναν από τους γίγαντες της διεύθυνσης ορχήστρας του 20ού αιώνα. Πάντως από την Ιαπωνία ξεκινά μια νέα εποχή επανανακάλυψης της επίσημης πλέον στουντιακής πολύτιμης δισκογραφίας του, που, ασφαλώς, θα ασκήσει την επιρροή της διεθνώς. Η ιαπωνική έκδοση έχει αναγγελθεί για τις 15 Δεκεμβρίου, ενώ η (πλήρης όμως) ευρωπαϊκή, αλλά σε μορφή απλών CD, μάλλον αναμένεται για την άνοιξη του 2022, όπως συμβαίνει συχνά με τη σειρά εκδόσεων Ιαπωνίας – Ευρώπης/Αμερικής.