Καφές, ζάχαρη και λάδι με δελτίο στα τουρκικά σουπερμάρκετ!

Ωρα με την ώρα χειροτερεύει η αγοραστική δύναμη των Τούρκων καθώς, λόγω της οικονομικής πολιτικής του προέδρου Ερντογάν, οι τιμές των προϊόντων ανεβαίνουν ακόμα δύο και τρεις φορές μέσα στην ίδια ημέρα, τα σουπερμάρκετ βάζουν δελτίο για αρκετά τρόφιμα και η λίρα συνεχίζει να πέφτει. Οι πολίτες έχουν αρχίσει και διαμαρτύρονται στους δρόμους της Αγκυρας και της Κωνσταντινούπολης και τα κόμματα της αντιπολίτευσης συσκέπτονται για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση και να καθορίσουν τη στρατηγική τους απέναντι στην κυβέρνηση, μέσα σε τόσο έκτακτες συνθήκες. Η λίρα έχει χάσει το 43% της αξίας της φέτος και πάνω από το 22% από την αρχή της περασμένης εβδομάδας.

Μέσα σε αυτή τη δεινή οικονομική και κοινωνική κατάσταση και ενώ το επενδυτικό κλίμα είναι πολύ αρνητικό για την Τουρκία, έφθασε χθες στην Αγκυρα ο ηγέτης των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Ζαγιέντ αλ Ναχιάν – πρόκειται για την πρώτη συνάντησή του με τον Ερντογάν εδώ και χρόνια καθώς οι δύο χώρες που θεωρούνταν έως πρόσφατα αντίπαλες βρίσκονται σε πορεία αποκατάστασης των σχέσεών τους. Υπογράφηκαν συμφωνίες για ενεργειακές και τεχνολογικές επενδύσεις των Εμιράτων στην Τουρκία καθώς και επενδύσεις σε λιμάνια. Οι συμφωνίες αναδεικνύουν τη στροφή προς μια σχέση συνεργασίας ύστερα από μια σκληρή μάχη μεταξύ των δύο κρατών για περιφερειακή επιρροή από τότε που ξέσπασαν οι εξεγέρσεις της Αραβικής Ανοιξης πριν από μια δεκαετία. Οι κεντρικές τράπεζες των δύο χωρών υπέγραψαν συμφωνία συνεργασίας, με την Αγκυρα να επιθυμεί συμφωνία swap ώστε να αποκτήσει σκληρό συνάλλαγμα.

Τα πράγματα όμως είναι πολύ δύσκολα για τους τούρκους πολίτες. Χθες το βράδυ δημιουργήθηκαν στα πρατήρια καυσίμων σε όλη τη χώρα τεράστιες ουρές λόγω του φόβου ότι από σήμερα θα τεθεί δελτίο και στα καύσιμα.. Στα σουπερμάρκετ έχει ήδη τεθεί δελτίο στη ζάχαρη και τον καφέ – οι πελάτες μπορούν να πάρουν έως δύο πακέτα από κάθε είδος, ενώ έγινε γνωστό ότι θα τεθούν περιορισμοί και στο ελαιόλαδο και το ηλιέλαιο επιτρέποντας την αγορά έως δύο λίτρων. Ηδη κυκλοφορεί ότι θα μπουν περιορισμοί και στο τσάι και το αλεύρι, ενώ κάποια σουπερμάρκετ έχουν βάλει πλαφόν ακόμα και στα καθαριστικά προϊόντα. Η τουρκική ιστοσελίδα της Apple, όπως έγινε γνωστό, δεν επιτρέπει να γίνουν πωλήσεις των περισσότερων προϊόντων, εμφανίζοντας το μήνυμα «Μη διαθέσιμο αυτή τη στιγμή». Υπάρχουν φήμες ότι κάποια σουπερμάρκετ, αλλά και άλλα καταστήματα επιδίδονται σε αυτή την πρακτική τις τελευταίες ημέρες προκειμένου να δημιουργήσουν στοκ, ώστε σε πιθανή μεγαλύτερη κρίση σε λίγο καιρό να πουλήσουν τα προϊόντα τους ακόμα πιο ακριβά.

Οι πολίτες είναι ιδιαίτερα ανήσυχοι για την πορεία της οικονομίας και της τουρκικής λίρας, όμως ο πρόεδρος Ερντογάν υπεραμύνεται της μείωσης των επιτοκίων, παρά τον πληθωρισμό που καλπάζει και την αντίθεση των αγορών. Ολοι αναρωτιούνται εάν οι αντικυβερνητικές εκδηλώσεις διαμαρτυρίας θα συνεχισθούν. Οπως έγραψαν οι εφημερίδες της αντιπολίτευσης, «ο αριθμός των συμμετεχόντων στις συγκεντρώσεις στην Αγκυρα και την Κωνσταντινούπολη ήταν περιορισμένος, όμως είναι μία από τις σπάνιες φορές στην εποχή του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, όπου οι πολίτες επαναστατούν ενάντια στις οικονομικές συνθήκες».

Ο πρόεδρος Ερντογάν λέει ότι διεξάγει έναν «οικονομικό πόλεμο ανεξαρτησίας» που οδηγεί τη λίρα σε κατάρρευση και πολλούς αναλυτές να αναρωτιόνται πόσο ακόμα θα αφήσει το εθνικό νόμισμα να κατρακυλά. Ο Ερντογάν, ο οποίος έχει αποπέμψει τρεις κεντρικούς τραπεζίτες από τα μέσα του 2019, επιμένει ότι θα συνεχίσει αυτή την τακτική προσπαθώντας να προκαλέσει ανάπτυξη και επενδύσεις. Οι αναλυτές προβλέπουν αύξηση του ΑΕΠ κατά 9% φέτος – ένας από τους πιο γρήγορους ρυθμούς στον κόσμο. Ομως με τόσο ασταθές νόμισμα η ανάπτυξη δεν είναι καθόλου σίγουρη. Η προσέγγιση του Ερντογάν, λένε οι ειδικοί, κρύβει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία του χρηματοπιστωτικού συστήματος της χώρας και την ευρύτερη οικονομία – ενώ γεννά μεγάλη δυσαρέσκεια στον κόσμο, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες κοινωνικές καταστάσεις.

Θεωρούν ότι υπάρχουν κάποια κρίσιμα σημεία. Το εάν οι τούρκοι καταθέτες θα στραφούν προς το δολάριο και το πόσο ψηλά θα φθάσουν οι τιμές, καθώς ο πληθωρισμός κινείται άνω του 20%, γεγονός που πλήττει κυρίως τα φτωχά νοικοκυριά. Σημαντικό θεωρείται επίσης το εάν οι τουρκικές επιχειρήσεις θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις διεθνείς υποχρεώσεις και τα χρέη τους. Στη διάρκεια της νομισματικής κρίσης του 2018 όταν η αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ προκάλεσε μεγάλες ανησυχίες των επενδυτών, όλοι αναρωτιούνταν εάν θα μπορέσουν να επιβιώσουν οι τουρκικές εταιρείες. Κάποια από τα χρέη αυτά έχουν περάσει πλέον στον δημόσιο τομέα, γεγονός που δημιουργεί άλλου είδους ερωτήματα για την οικονομία.

Αργά χθες, περίπου 250 άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους, στη συνοικία του Καντίκιοϊ, στην ασιατική πλευρά της Κωνσταντινούπολης, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Κυβέρνηση, παραιτήσου» και «Δεν τα βγάζουμε πέρα». Οι αστυνομικοί διέλυσαν το πλήθος και συνέλαβαν τουλάχιστον τριάντα άτομα, σύμφωνα με έναν φωτορεπόρτερ του Γαλλικού Πρακτορείου.