Τέχνη και ελευθερία

Μπορεί ο κινηματογράφος να τροφοδοτήσει και σήμερα μνημειώδεις καβγάδες; Ασφαλώς, το αποδεικνύει ο θόρυβος για την ταινία «Καλάβρυτα 1943», που προχθές προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και από την Πέμπτη θα προβάλλεται στους κινηματογράφους. Με την ταινία, όμως, διαφωνούν φορείς και απόγονοι θυμάτων της σφαγής από τους ναζί στα Καλάβρυτα, θεωρώντας ότι δείχνοντας έναν «καλό» ναζί που στη δίνη του φονικού σώζει τα παιδιά του σχολείου, η ταινία διαστρέφει την ιστορία και δημιουργεί μύθους που εξυπηρετούν αλλότριους σκοπούς.

Οι αντιδράσεις τροφοδοτούνται, μάλιστα, όχι από τον πραγματολογκό έλεγχο της ταινίας αλλά από φήμες και αξιωματικές ιδεοληψίες. Οι κριτικοί που την είδαν, πάντως, δεν έχουν την ίδια γνώμη. Κάνουν λόγο για άνιση μεν πλην αξιοπρεπή ιστορική ταινία, μια επινοημένη μυθοπλασία. Και, όπως σημείωνε χθες στα «ΝΕΑ» και ο Γιάννης Ζουμπουλάκης, ο σκηνοθέτης της ισχυρίζεται πως ήθελε να δείξει ότι «ακόμα και στις πιο σκοτεινές στιγμές μπορεί να υπάρξει ανθρωπιά».

Πριν από μερικά χρόνια, η Ελλάδα διασύρθηκε διεθνώς επειδή μερικοί Κρητικοί (ανάμεσά τους ο σημερινός υφυπουργός Αθλητισμού, Λευτέρης Αυγενάκης) θεώρησαν ότι ο γερμανός ιστορικός Χάιντς Ρίχτερ δεν έλεγε σωστά την ιστορία της Μάχης της Κρήτης και προσπάθησαν να τον καταδικάσουν. Απέτυχαν. Τα ελληνικά δικαστήρια στήριξαν την ελευθερία του λόγου ενός καθηγητή Ιστορίας, ο οποίος δεν μπορεί να κάνει επιστήμη ικανοποιώντας ιδιαίτερα ακροατήρια. Μην αμφιβάλλετε ότι το ίδιο ακριβώς θα συμβεί αν αμφισβητηθεί, μάλιστα με αυθαιρεσίες, η ελευθερία του λόγου ενός καλλιτέχνη.