Μια «όπερα» χωρίς τραγουδιστές

Τα κουτιά με τα παιχνίδια αναποδογυρίστηκαν στη μέση της σκηνής. Ο πολυέλαιος της θείας κρεμάστηκε ανάμεσα στο εκκρεμές και το πιάνο. Και το πλοίο ξεμονταρίστηκε για να προσελκύσει την καταιγίδα. Oλα αυτά είναι το «Μπιμπιλολό», η πρωτότυπη «όπερα δωματίου σε 12 εικόνες για χειριζόμενα αντικείμενα και ηλεκτρονικά πληκτροφόρα», όπως είναι ο υπότιτλός του που ανεβαίνει από σήμερα και για τέσσερις παραστάσεις στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής. Eνα ποιητικό, καυστικό και ονειρικό θέαμα, ανάμεσα στη σύγχρονη όπερα, τη μηχανική περφόρμανς και το θέατρο αντικειμένων. «Δεν είναι μια πραγματική όπερα, γιατί δεν έχει λιμπρέτο, ιστορία ή τραγουδιστές. Δεν είναι μπαλέτο, γιατί δεν υπάρχουν χορευτές, παρά τις χορογραφίες από καλλιτέχνες – μηχανολόγους με μουσική. Δεν είναι συναυλία, ωστόσο υπάρχουν τρεις βιρτουόζοι πιανίστες. Δεν είναι τσίρκο, ακόμα κι αν οι συνθέσεις έχουν ονόματα κλόουν και μοιάζει με παράσταση με νούμερα. Δεν είναι πραγματικό κουκλοθέατρο, ακόμα κι αν υπάρχουν τουλάχιστον μία, ίσως δύο, και πολλές κούκλες. Δεν είναι δωμάτιο ενός παιδιού, αλλά μπορεί να μοιάζει. Δεν είναι όνειρο, αλλά είναι κάτι κοντά σε αυτό», αναφέρει στο «Νσυν» ο Αρνό Φαμπρ που υπογράφει τη σκηνοθεσία. «Θα έλεγα πάνω από όλα ότι είναι ένα ονειρικό ποίημα, μια όπερα δωματίου σε δώδεκα ταμπλό, για αντικείμενα χειριζόμενα και ηλεκτρονικά πληκτρολόγια», συνεχίζει ο ίδιος.

Στο θέαμα αυτό τη σκηνή καταλαμβάνουν πλαστικά ζώα, ηλεκτρονικά τρενάκια, τηλεκατευθυνόμενες μπουλντόζες, ρομπότ – εξολοθρευτές, μηχανές καπνού, τροχαλίες, ηλεκτρικά μοτέρ, καλώδια και επιβλητικές σκιές δημιουργώντας έναν χώρο ονειρικό και παράλογο σαν παραμύθι. «Ανάμεσα στους βασικούς “ηθοποιούς” υπάρχουν παιχνίδια και ζώα από πλαστικό αλλά και ένας πίνακας του Ιερώνυμου Μπος, πανιά από βάρκες, μια κινεζική ομπρέλα, ένα μεγάλο ρολόι, μηχανές, ένα τεράστιο ρομπότ, σχοινιά, εφέ φωτός, μια ταινία, ένας πάνθηρας, τροχαλίες. Ολα κινούνται από κουκλοπαίκτες και μηχανουργούς, τους οποίους βλέπουμε. Αυτή η διαχείριση των μηχανών, συνήθως κρυφή, είναι εδώ ορατή και πολύ χορογραφημένη, είναι “μπαλέτο”! Οταν χτίζω ένα έργο, δεν ξεκινάω με απόφαση, με συνειδητή προμελετημένη συμβολική πρόθεση. Ακούω περισσότερο το σωστό που βγαίνει από μέσα μου. Θα έλεγα ότι η δουλειά μου είναι να ξέρω πώς να αφήνομαι», επισήμανε ο καλλιτέχνης, ο οποίος είναι γνωστός για τις ηχητικές του εγκαταστάσεις.

Ο ΣΥΝΘΕΤΗΣ. Μαζί του σε αυτό το έργο είχε τον Μαρκ Μονέ, ο οποίος συνέθεσε την αρχική έκδοση του «Μπιμπιλολό» βασισμένος σε μια συλλογή από πάνω από 400 παλιομοδίτικους ηλεκτρονικούς ήχους που παρήχθησαν από ένα σινθεσάιζερ Yamaha TG77 της δεκαετίας του 1990. «Η χρήση των ηλεκτρονικών ήχων προσφέρει μια ικανοποιητική απάντηση στην ανάγκη μου για φαντασία. Επιτρέπει να “πλάθει” κανείς τον ήχο, να τον επινοεί. Διάλεξα μια μέθοδο σύνθεσης ήχου που δεν είναι πια της μόδας. Αυτή η επιλογή αποτελεί μέρος της ίδιας επιθυμίας για παιχνίδι: μπορώ να το χαρώ ακόμη κι αν παίζω με παλιομοδίτικα παιχνίδια και μου φαίνεται πως είναι δυνατόν να φτιάξει κανείς νέα μουσική χρησιμοποιώντας εργαλεία που μυρίζουν δεκαετία του ’80 και του ’90», δηλώνει από την πλευρά του ο Μαρκ Μονέ. Kαι συνεχίζει: «Αυτό το έργο το έφτιαξα με μεγάλη ελευθερία, δεν απαγόρευσα τίποτε στον εαυτό μου, ακόμη και να μιμηθώ ένα συγκρότημα ροκ της δεκαετίας του ’60 ή μια ινδική παραδοσιακή μουσική».

Αυτή η ελευθεριότητα φαίνεται όχι μόνο στους ήχους αλλά από στον τίτλο του έργου. «Αυτή η λέξη παραπέμπει στην παιδική ηλικία, τη φλυαρία, τις παιδικές ρίμες. Τις λέξεις επινοημένες για παιδιά. Στα γαλλικά το λολό σημαίνει γάλα. Οταν όμως μιλάμε στα παιδιά και λέμε “θέλεις το λολό σου;”, σημαίνει “θέλεις το γάλα σου, το μπιμπερό σου;”. Και το μπίμπι είναι μια λέξη στοργής που μπορεί να σημαίνει και φιλί. Οπότε το “Μπιμπιλολό” είναι μείγμα όλων αυτών. Αλλά πάνω απ’ όλα είναι ένα παιχνίδι. Ενα ηχητικό παιχνίδι ασέβειας σε σχέση με τη σοβαρότητα που ενίοτε μπορεί να βρεθεί στη σύγχρονη μουσική ή την όπερα» εξηγεί ο Φαμπρ.