Νέος πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΙΝΑΛ;

Η αδόκητη απώλεια της Φώφης Γεννηματά θέτει το κρίσιμο ζήτημα της ανάδειξης προέδρου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΙΝΑΛ. Ο πρόεδρος των κοινοβουλευτικών ομάδων έχει σημαντικό ρόλο και αρμοδιότητες στο πολιτικό και κοινοβουλευτικό παιχνίδι. Η εκλογή νέου προέδρου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας ενδεχομένως να επηρεάσει και την εκλογή του αρχηγού κόμματος. Ανακύπτει συνεπώς το ερώτημα ποιος είναι αρμόδιος για την επιλογή του νέου προέδρου και με ποια διαδικασία.

Βασική πηγή ρύθμισης της εσωτερικής οργάνωσης και λειτουργίας των κοινοβουλευτικών ομάδων δεν αποτελούν τα καταστατικά των κομμάτων όπου ανήκουν, αλλά ο Κανονισμός της Βουλής. Τα καταστατικά αποτελούν το θεμέλιο για την αντιμετώπιση κάθε ζητήματος που αφορά την εσωτερική λειτουργία των κομμάτων, στο πλαίσιο της αυτορρυθμιστικής τους ικανότητας. Κάθε κόμμα επιλέγει αυτόνομα την οργανωτική θέση που θα λάβει η κοινοβουλευτική του ομάδα στο πλαίσιο των εσωκομματικών διαδικασιών και κατά τη λήψη των κομματικών αποφάσεων.

Ωστόσο, η λειτουργία των κοινοβουλευτικών ομάδων κατεξοχήν στην κρατική σφαίρα, στο επίπεδο δηλαδή του κοινοβουλίου, σε αντίθεση προς τα κόμματα των οποίων η λειτουργία κινείται στο μεταίχμιο μεταξύ κράτους και κοινωνίας, έχει ως συνέπεια η εσωτερική τους οργάνωση να υπόκειται κατά τρόπο αυστηρότερο, σε σχέση προς τα κόμματα, στη ρυθμιστική εμβέλεια του Συντάγματος και του Κανονισμού της Βουλής.

Οσα ζητήματα άπτονται της θέσης που κατέχει η κοινοβουλευτική ομάδα στην οργανωτική δομή του κόμματος, εμπίπτουν δηλαδή στα interna corporis του κομματικού συστήματος, υπάγονται στις ρυθμίσεις που τίθενται προνομιακά από το καταστατικό του κόμματος. Αντίθετα, τα θέματα που αφορούν την εσωτερική λειτουργία των κοινοβουλευτικών ομάδων, ως προς τις κοινοβουλευτικές εργασίες, δεν υπάγονται στην κανονιστική αυτονομία του καταστατικού, αλλά έχουν ως κύριο σημείο αναφοράς τον κανονισμό λειτουργίας τους, κατά παραπομπή σε συγκεκριμένα άρθρα του Κανονισμού της Βουλής.

Τα θέματα που οφείλει να καλύπτει ο κανονισμός λειτουργίας των κοινοβουλευτικών ομάδων αφορούν ιδίως την εσωτερική τους οργάνωση, την εκλογή ή τον διορισμό του προεδρείου τους και τις αρμοδιότητές του, τη συγκρότηση κοινοβουλευτικών τομέων ή ομάδων εργασίας, θέματα απαρτίας, ψηφοφοριών και πειθαρχικών διαδικασιών, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μελών τους, τους συνεργάτες της κοινοβουλευτικής ομάδας και τα οικονομικά της.

Στον Κανονισμό της Βουλής (άρθρο 16) προβλέπεται ότι πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας είναι ο αρχηγός του κόμματος, εφόσον έχει εκλεγεί βουλευτής. Στην περίπτωση του ΚΙΝΑΛ  αρχηγός του κόμματος δεν υφίσταται πλέον και βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία εκλογής του με βάση τα οριζόμενα στο καταστατικό του. Οπως προκύπτει από τις προηγούμενες σκέψεις, η εκλογή του νέου προέδρου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του θα πρέπει να βασιστεί στον κανονισμό λειτουργίας της. Ομως και εδώ εντοπίζεται κενό, αφού τέτοιος κανονισμός δεν υφίσταται.

Μια λύση είναι να ψηφίσει με ταχείες διαδικασίες η Κοινοβουλευτική Ομάδα τον κανονισμό λειτουργίας της και να ακολουθήσει η εκλογή του προέδρου της. Ωστόσο, μόλις ολοκληρωθεί η διαδικασία ανάδειξης του νέου αρχηγού του κόμματος, εάν αυτός είναι βουλευτής, θα τεθεί και επικεφαλής της ΚΟ. Αρα, ενόψει του γεγονότος ότι δεν υπάρχει σήμερα κανονισμός λειτουργίας, η δε εκλογή αρχηγού του κόμματος αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί σε λιγότερο από ενάμιση μήνα, η θεσμική και η πολιτική λογική κλίνουν υπέρ της άποψης να αναπληρώσει τον πρόεδρο για το πολύ σύντομο αυτό χρονικό διάστημα ο πρώτος κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 17 του Κανονισμού της Βουλής. Παράλληλα, πρέπει να ξεκινήσει η συζήτηση στην ΚΟ του ΚΙΝΑΛ, ως συνασπισμού κομμάτων, για τη θέσπιση του κανονισμού λειτουργίας της.

Ο Ξενοφών Κοντιάδης είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, πρόεδρος του Ιδρύματος Τσάτσου