«Ενωμένοι {LF}οι Ελληνες {LF}νίκησαν {LF}τους Ιταλούς»

«Κάθε άνθρωπος είναι μια ιδιότυπη και ανεπανάληπτη τελικά προσωπικότητα, πόσο μάλλον ο Χριστιανόπουλος, ο οποίος δεν υπήρξε τυπικό δείγμα γράφοντος εν εφηβεία (δεν απέφυγε και δεν ήταν δυνατόν να αποφύγει τις συναισθηματικές υπερβολές και τη ρομαντικογενή αφέλεια, αλλά ωρίμασε ταχύτατα, ξεπερνώντας τις “παιδικές ασθένειες” της πρωτόλειας συγγραφής)». Η περιγραφή του Δημήτρη Κοκόρη, αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, αντιστοιχεί στη μαθητική περίοδο του Ντίνου Χριστιανόπουλου (1931 – 2020), όπως αποτυπώνεται πλέον στην έκδοση «Μαθητικές εργασίες, 1943 – 1948» (εκδ. University Press, 2021). Πρόκειται για συλλογή εκθέσεων που έγραψε ως μαθητής ο εκλιπών συγγραφέας από το 1943 (Δεύτερη Τάξη νέου τύπου, που αντιστοιχεί στην Εκτη του σημερινού Δημοτικού) ως το 1948 (Πέμπτη Τάξη παλαιού τύπου, που αντιστοιχεί στη Δευτέρα του σημερινού Γυμνασίου). Ηταν, λοιπόν, από δώδεκα έως δεκαεπτά ετών. Οπως επισημαίνει στο εισαγωγικό σημείωμα ο διαχειριστής του Αρχείου του, Γιάννης Μέγας, προέρχονται από το αρχείο που δώρισε ο Χριστιανόπουλος στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ το 2016. Σ’ αυτό υπήρχε κι ένας φάκελος με 11 αριθμημένα μικρά τετράδια (12,5 x 17 εκ.), καπλαντισμένα από τον ίδιο. Σε αυτά είχε μεταφέρει από το 1946 τις επιλεγμένες εργασίες του (εκθέσεις, κριτικές, αρκετά σκίτσα), που περιέχονται στη νέα έκδοση υπογράφοντας ως Λάκης Δημητριάδης, με το πραγματικό του επίθετο, δηλαδή (Κωνσταντίνος Δημητριάδης).

Το πρώτο χρονολογικά από τα κείμενα τιτλοφορείται «Πώς περνώ την ημέραν μου στο σχολείο»: «Την ημέραν μου περνώ ως εξής: το πρωί αφού κάνω τα πρωινά μου καθήκοντα κάθομαι με κάποια όρεξη και χαρά για να διαβάσω. Σκέπτομαι πως αν δε γράψω καλά και αν δεν μελετήσω τα μαθήματά μου δεν θα πάρω καλόν βαθμόν και δεν θα μπορέσω να κερδίσω την συμπάθεια των καθηγητών μου…». Με δεδομένο ότι ο Χριστιανόπουλος γεννήθηκε το 1931 εδώ είναι 12 ετών. Τρία χρόνια αργότερα υπογράφει τα πρώτα ποιήματά του. Εκτός από τη γλώσσα που χρησιμοποιεί ο μελλοντικός ποιητής ο Κοκόρης επισημαίνει κάτι εξίσου σημαντικό: «Ως προς την ιστορία της Εκπαίδευσης επιβεβαιώνουμε από μία ακόμη πηγή τα θέματα που δίδονταν για ανάπτυξη στα παιδιά στο πλαίσιο της Εκθεσης Ιδεών, τον τρόπο με τον οποίο οι μαθήτριες και οι μαθητές ασκούνταν στην προσέγγιση των λογοτεχνικών κειμένων, την ύπαρξη εκπαιδευτικών πρακτικών που σήμερα δεν συνηθίζονται (όπως, για παράδειγμα, το να σχολιάζει και να κρίνει σύντομα ένας μαθητής την έκθεση του συμμαθητή του) ή και τις ιδιότυπες συνθήκες λειτουργίας των σχολείων (κατά τη γερμανική κατοχή, δείγματος χάριν, πληροφορούμαστε πως τα σχολεία στη Θεσσαλονίκη λειτουργούσαν μόνο σε απογευματινή βάρδια, οπότε τα παιδιά ετοίμαζαν τα μαθήματά τους κατά τις πρωινές ώρες. Από φιλολογικής πλευράς, μεγάλον ενδιαφέρον έχουν οι περιλήψεις – διασκευές λογοτεχνικών κειμένων της σχολικής ύλης, οι οποίες συνηθίζονταν εκείνη την εποχή ως τύπος σχολικής άσκησης».

Με την άδεια του εκδοτικού οίκου, «ΤΑ ΝΕΑ» δημοσιεύουν τρεις από τις σχολικές εργασίες, που περιέχονται στην έκδοση (κατά τη μεταφορά των κειμένων διατηρήθηκε η ορθογραφία της εποχής, αλλά όχι οι τόνοι του πολυτονικού).

info{CR}Ντίνος Χριστιανόπουλος «Μαθητικές εργασίες, 1943 – 1948» (εκδ. University Press, 2021). Τα έσοδα από την έκδοση δωρίζονται στην Κιβωτό του Κόσμου