Η τέχνη στο εξώφυλλο

Για τους περισσότερους καλλιτέχνες, τα εξώφυλλα των δίσκων τις περασμένες δεκαετίες ήταν μια ένδειξη για τη μουσική πρόταση που παρουσίαζαν. Ενα κλείσιμο του ματιού, κατά κάποιο τρόπο, για το ύφος της νέας δουλειάς. Για άλλους όμως ήταν ένας λευκός καμβάς που προσφέρεται για τη δημιουργία ενός εικαστικού έργου. Μια καλλιτεχνική πρωτοβουλία στο πλαίσιο ενός δίσκου που θα μπορούσε να αυτονομηθεί και να αποκτήσει δική της ζωή. Ολα αυτά τα εντυπωσιακά εξώφυλλα, αληθινά έργα τέχνης, συγκεντρώνει σ’ έναν τόμο, το νέο βιβλίο του εκδοτικού οίκου Taschen με τον τίτλο «Art record covers. 40th ed.», που κυκλοφόρησε πρόσφατα.

Στην ανθολογία που επιμελείται ο Φραντσέσκο Σπαμπινάτο, περνούν πολλοί σταθμοί από την τέχνη των εξωφύλλων που έμειναν στην ιστορία. Στις 513 σελίδες του παρουσιάζονται 450 εξώφυλλα και δίσκοι που φιλοτέχνησαν εικαστικοί από τη δεκαετία του 1950 μέχρι σήμερα, εξερευνώντας τον μοντερνισμό, την ποπ κουλτούρα, τον μεταμοντερνισμό και άλλα καλλιτεχνικά ρεύματα, τα οποία συνέβαλαν στη διαμόρφωση του πεδίου της εικονογράφησης των δίσκων. Αλλά και υποστήριξαν τη μαζική διανομή της μουσικής με καθοριστικές εικόνες που προκαλούν τη συνάντηση οπτικής και μουσικής ταυτότητας.

Ανάμεσα στα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα συμπεριλαμβάνονται τα «ιερογλυφικά» του ζωγράφου Ζαν – Μισέλ  Μπασκιά για τη δική του δισκογραφική εταιρία Tartown. Αλλά και το πολύ γνωστό γκραφίτι του Μπάνκσι με τον διαδηλωτή που πετάει ένα μπουκέτο λουλούδια – για τον δίσκο «We love you…So Love Us Vol.1» που κυκλοφόρησε το 2000 από τη δισκογραφική εταιρεία We Love You. Ή μία ακόμα εικόνα του θρυλικού καλλιτέχνη της street art από το Μπρίστολ που φιγουράρει στο εξώφυλλο του διπλού χιπ χοπ άλμπουμ «From man to mouse» του 2007 του Danger Mouse και αποτυπώνει μια γωνία ενός κτιρίου με μια κάμερα παρακολούθησης δίπλα στο μήνυμα «Danger Mouse from Man to Mouse». Το συγκεκριμένο εικαστικό ήταν παραγγελία του χιπ χόπερ Danger Mouse για τον δίσκο με τραγούδια που αναφέρονται στην ηλεκτρονική παρακολούθηση του ατόμου, ένα θέμα που απασχολεί και τον καλλιτέχνη του γκραφίτι. Οι δυο τους είχαν συνεργαστεί κι ένα χρόνο νωρίτερα φτιάχνοντας ένα ακτιβιστικό πρότζεκτ στο πλαίσιο του οποίου αντικατέστησαν – παρανόμως – 500 κόπιες του πρώτου άλμπουμ της Πάρις Χίλτον από τα βρετανικά δισκοπωλεία με cd τα οποία περιλάμβαναν ένα 40λεπτο μιξ με δηλώσεις της και αλλοιωμένες φωτογραφίες της. Γενικότερα, στη συγκεκριμένη ανθολογία του οίκου Taschen μπορεί να συναντήσει κανείς περισσότερα από 40 εξώφυλλα δίσκων που φέρουν δημιουργίες του Μπάνκσι. Δεδομένης της μυστικής ταυτότητας του καλλιτέχνη είναι δύσκολο να γνωρίζει κανείς εάν όλα έχουν την έγκρισή του ή κυκλοφόρησαν εν αγνοία του.

Από τον υπόλοιπο κατάλογο, χαρακτηριστικό είναι και το εξώφυλλο με την πεταλούδα που έφτιαξε ο Σαλβαντόρ Νταλί και χρησιμοποιήθηκε στο «Lonesome Echo» του Τζάκι Γκλίσον. Οι φωτογραφίες συνοδεύονται από αναλύσεις και πληροφορίες σχετικά με τον καλλιτέχνη του εξωφύλλου, τον ερμηνευτή του δίσκου, το όνομα του άλμπουμ, το έτος της κυκλοφορίας και βέβαια τη δισκογραφική εταιρεία που το κυκλοφόρησε. Για τη σχέση της εικονογραφικής και μουσικής παραγωγής, γράφουν επίσης οι εικαστικοί Τάουμπα Αουερμπακ, Κιμ Γκόρντον, Κρίστιαν Μπάρκλεϊ, Αλμπερτ Ελεν και Ρέιμοντ Πέτιμπον.