Οχυρώνονται οι ΟΤΑ για τις φυσικές καταστροφές

Από το 2017 μέχρι και σήμερα η χώρα έχει ζήσει τουλάχιστον 10 μεγάλες καταστροφές, που είχαν ως αποτέλεσμα την απώλεια ανθρώπινων ζωών αλλά και την καταστροφή – πολλές φορές ολοκληρωτική – καλλιεργειών και κτισμάτων. Ολο και πιο συχνές είναι τα τελευταία χρόνια οι καταστροφές, οι οποίες προκαλούνται από φυσικά φαινόμενα, που εκδηλώνονται, όπως υπογραμμίζουν οι ειδικοί, με μεγάλη πλέον ένταση. Η επέλαση του «Μπάλλου» και της «Αθηνάς», οι πρόσφατοι μεγάλοι σεισμοί σε Σάμο, Ελασσόνα και Κρήτη, η φονική πυρκαγιά στο Μάτι αλλά και οι καταστροφικές πλημμύρες των προηγούμενων ετών σε Καρδίτσα και Μάνδρα καταδεικνύουν την ανάγκη για την ύπαρξη ενός μηχανισμού στήριξης και καθοδήγησης των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Εξάλλου, στην πράξη οι ΟΤΑ είναι αυτοί που καλούνται πρώτιστα να διαχειριστούν τις κρίσεις.

Τα οργανωμένα βήματα που θα πρέπει να ακολουθούν δήμοι και περιφέρειες σε περιπτώσεις καταστροφών και κρίσεων μεγάλης κλίμακας αναλύει σήμερα ο καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Καταστροφών, πρόεδρος του τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας Ευθύμιος Λέκκας, στο πλαίσιο του ετήσιου τακτικού συνεδρίου της ΚΕΔΕ.

Διαχείριση. Οπως αναφέρει στα «ΝΕΑ», οι ΟΤΑ αντιμετωπίζουν μία σειρά από βασικά προβλήματα στη διαχείριση των έκτακτων αναγκών που προκύπτουν από μία μεγάλη φυσική καταστροφή: «Η άμεση απόκριση και ο μεγάλος αριθμός αποφάσεων, επειγουσών δράσεων και πρωτοβουλιών που πρέπει να αναλάβουν σε όλους τους τομείς μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, οι απώλειες που υφίστανται οι ίδιες οι επιχειρησιακές και υπηρεσιακές δομές των ΟΤΑ λόγω της καταστροφής καθώς και τα ελάχιστα χρονικά περιθώρια που υφίστανται στην έκτακτη ανάγκη και στην αντιμετώπιση των συνεπειών είναι μερικά μόνο από τα ζητήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι Οργανισμοί». Σε αυτά, βέβαια, θα πρέπει να προστεθεί και η δικαιολογημένη, κατά τον καθηγητή, έλλειψη εμπειρίας από τους αιρετούς, τα στελέχη και τις υπηρεσίες των ΟΤΑ, «ιδίως, μάλιστα, σε κινδύνους, οι οποίοι εμφανίζονται πρώτη φορά στην περιοχή».

Σε μελέτη που εκπόνησε ο καθηγητής με το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τίτλο «Οδηγός επιχειρησιακού σχεδιασμού για τη διαχείριση κινδύνων και κρίσεων σε επίπεδο Δήμων» και ολοκληρώθηκε μόλις πριν από ένα μήνα, αναλύονται τα βήματα που θα πρέπει οι ΟΤΑ να ακολουθούν σε περιπτώσεις μεγάλων καταστροφών.

Τρία βασικά στάδια. Σύμφωνα, λοιπόν, με τη μελέτη, οι δράσεις κατατάσσονται σε τρία βασικά στάδια, με πρώτο το προκαταστροφικό, που δεν είναι τίποτε άλλο από την προετοιμασία και την επιχειρησιακή ετοιμότητα. Σε αυτό το στάδιο περιλαμβάνονται τόσο η εκτίμηση και η χαρτογράφηση των κινδύνων όσο και η σύνταξη επιχειρησιακού σχεδίου. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διαλειτουργικότητα στη διαχείριση κινδύνων, η ικανότητα, δηλαδή των συστημάτων, των φορέων και όλων των εμπλεκόμενων δομών να επικοινωνούν. «Σε αυτό το στάδιο συγκαταλέγεται και η συγκρότηση Οργάνου από εξειδικευμένους επιστήμονες και τεχνικούς, με μεγάλη επιχειρησιακή εμπειρία, οι οποίοι θα καλύπτουν τα επιμέρους αντικείμενα της Αμεσης Απόκρισης Υποστήριξης, όπως και η εκτέλεση ασκήσεων ετοιμότητας και δράσεων επί χάρτου και στο πεδίο», σημειώνει ο ίδιος.

Η άμεση μετάβαση στην περιοχή, όπου επλήγη, με την καθοδήγηση, συμμετοχή και υποστήριξη των διασωστικών ενεργειών και τους απεγκλωβισμούς αλλά και η οριοθέτηση της πληγείσας περιοχής με διακριτές ζώνες επιπτώσεων θα πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα των ΟΤΑ, όταν πια η καταστροφή έχει… χτυπήσει την πόρτα. Στο δεύτερο αυτό στάδιο (συνκαταστροφικό) πρωταρχικής σημασίας είναι και η επιλογή αξόνων διαφυγής και η συγκέντρωση πληθυσμού, προκειμένου να μην υπάρξει, όπως δυστυχώς συνέβη στο Μάτι, απώλεια ανθρώπινων ζωών. «Η εκτίμηση εμφάνισης συνοδών κινδύνων και συνοδών καταστροφικών φαινομένων, όπως πυρκαγιές, τσουνάμι, κατολισθήσεις, πλημμύρες και η οριοθέτηση των πιθανών επικίνδυνων περιοχών είναι πρωταρχικής σημασίας εκείνες τις ώρες».

Τέλος, οι δράσεις δήμων και περιφερειών στο μετακαταστροφικό στάδιο αφορούν, μεταξύ άλλων, βάσει της μελέτης, την άμεση παροχή βοήθειας στους πληγέντες, την καταγραφή των επιπτώσεων σε κατοικίες, επιχειρήσεις και υποδομές, όπως επίσης και την τεχνική υποστήριξη δράσεων αποκατάστασης γραμμών ζωής (ηλεκτρική ενέργεια, ύδρευση, δικτύων επικοινωνίας κ.λπ.).