«Μια γυναίκα, 200 χρόνια πριν, αντί να δειλιάσει…»

Επισήμως, η πρώτη παρουσίαση της παράστασης έγινε τον περασμένο Μάρτιο. Στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης, μέσα από την πλατφόρμα της Λυρικής, γνωρίσαμε – για λίγο έστω – τη Δέσπω που «κάνει πόλεμο με νύφες και μ’ αγγόνια». Λίγο πριν φύγει η επετειακή χρονιά οι θεατές θα έχουν την ευκαιρία να συναντήσουν τη «Δέσπω» δια ζώσης, στη σκηνή της Λυρικής Σκηνής. Το ομότιτλο μελόδραμα του Παύλου Καρρέρ, παρουσιάζεται ως σπονδυλωτή παράσταση όπερας και χορού από τις 16 έως 24 του μήνα με τη συμμετοχή του μπαλέτου, της χορωδίας, της ορχήστρας και των μονωδών του οργανισμού. Στο πρώτο μέρος οι «Ελληνικοί χοροί» του Νίκου Σκαλκώτα ζωντανεύουν με τις χορογραφίες των Πατρίσια Απέργη και Λίντα Καπετανέα – Γιόζεφ Φρούτσεκ ενώ το δεύτερο ανήκει στη «Δέσπω», σε μουσική διεύθυνση Γιώργου Ζιάβρα και σκηνοθεσία Γιώργου Νανούρη.

«Η σκέψη μας ήταν να κάνουμε κάτι όχι φολκλόρ. Κάτι που θυμίζει τις εικόνες που έχουμε όλοι για το 1821 από γκραβούρες, πίνακες, ταινίες. Η παράσταση είναι σαν μια μνήμη, η οποία ζωντανεύει μπροστά στα μάτια των θεατών. Βρισκόμαστε σ’ έναν ουδέτερο χώρο που θα μπορούσε να θυμίζει έναν οποιοδήποτε χώρο μνήμης. Και όπως αρχίζουν να μιλάνε για τη Δέσπω, αυτή σιγά σιγά αρχίζει να εμφανίζεται όπως θα εμφανιζόταν στο πίσω μέρος του μυαλού μας», αναφέρει στο «ΝΣυν» ο Γιώργος Νανούρης.

Πρωταγωνίστρια του έργου του Καρρέρ, το οποίο ορίζεται ως το πρώτο ελληνικό μελόδραμα, είναι η γυναίκα του οπλαρχηγού Γεωργάκη Μπότση. Κυνηγημένη από το στράτευμα του Αλή Πασά, η Δέσπω κλείστηκε στον πύργο του Δημουλά στο Ζάλογγο, μαζί με όλα τα γυναικόπαιδα της περιοχής. Αντί να παραδοθεί στους Τούρκους, αποφάσισε να βάλει τέλος στη ζωή τους, παραδίνοντας στη φωτιά τον πύργο. Η θυσία της μπαίνει τώρα στο καλλιτεχνικό μικροσκόπιο του Γιώργου Νανούρη, ο οποίος στήνει μια παράσταση για τον διαχρονικό αγώνα των γυναικών για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων τους σε κάθε κοινωνική συνθήκη. «Μία γυναίκα, 200 χρόνια πριν, έπεσε στη μάχη αντί να δειλιάσει ή να νιώσει πιο εύθραυστη γιατί ήταν τόσο δυναμική. Τα σημερινά δεδομένα με όλο αυτό το θέμα της χειραφέτησης της γυναίκας, της θέσης της στην κοινωνία, τον δυναμισμό, η Δέσπω τα έκανε πράξη πριν από 200 χρόνια. Φαντάζομαι πόσο μεγάλο θα ήταν όλο αυτό να το κάνεις τότε, όταν σήμερα το να στέκεται μια γυναίκα στα πόδια της είτε στον εργασιακό της χώρο είτε κάπου αλλού ακόμα θεωρείται κίνηση μεγάλη αν και θα έπρεπε να είναι αυτονόητο. Αυτή τα έκανε 200 χρόνια πριν, οπότε πόσο μπροστά ήταν ως προσωπικότητα και πόσο δυναμική να τα βάλει με τους Τούρκους και να μη σκεφτεί μόνο τον εαυτό της; Είναι αυτό που λέμε ηρωίδα», σχολιάζει ο σκηνοθέτης.

«ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΣΥΓΚΙΝΗΣΗΣ». Στην πρώτη του επαφή με τον κόσμο της όπερας, ο Γιώργος Νανούρης παρά τις προκλήσεις έκανε μια παράσταση που συνομιλεί όχι μόνο με τον νου αλλά κυρίως με το συναίσθημα του θεατή. «Αυτή η μικρή όπερα είναι μια παράσταση συγκίνησης. Οχι τόσο εγκεφαλική, όσο καρδιάς. Το βλέπεις κι επειδή είναι μέσα σου καταγεγραμμένο και θαμμένο όλα αυτό με το 1821, κάπως αναμοχλεύεται, ξυπνάει και σε πιάνει μια συγκίνηση πιο βαθιά, πιο υπαρξιακή. Επειδή κάνεις συνειρμούς πιο πολλούς με το τι πέρασαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι», τονίζει ο ίδιος. Μάλιστα, παραδέχεται πως σε όλη αυτή τη δημιουργική διαδικασία, τα μηνύματα της Δέσπως και της Ελληνικής Επανάστασης, ήχησαν και μέσα του. «Μου ξαναξύπνησε όλο αυτό για τους ήρωες του 1821 που λίγο κοιμάται στο DNA μας. Το βλέπουμε ως μια γιορτή κάθε χρόνο, μια επέτειο και μέχρι εκεί. Ενώ τώρα, επειδή ασχολήθηκα με το έργο και την παράσταση, άρχισα να νιώθω ότι όλα αυτά είναι δικά μας, ότι είναι καταγεγραμμένα στο DNA μας και σκέφτηκα ότι άλλοι λαοί τα έχουν περισσότερο στο μυαλό τους, τα συνδυάζουν, τα γιορτάζουν και τα τιμούν. Εμείς τα έχουμε λίγο αφημένα, σ΄ ένα πολύ πρώτο επίπεδο. Αλλά όταν ασχολείσαι μαζί τους βλέπεις ότι υπάρχουν πολύ βαθιά μέσα σου. Χάρηκα που μου ξύπνησαν αυτά τα πράγματα, για τη συγκεκριμένη περίοδο της χώρας μας. Πρέπει να ξαναθυμηθούμε ότι όλο αυτό είναι και δικό μας, όχι μόνο κάποιων ανθρώπων πριν από μας, ότι είμαστε απόγονοί τους. Και ότι είμαστε ελεύθεροι σήμερα το οφείλουμε σε ανθρώπους σαν τη Δέσπω που έπεσαν στη μάχη και δεν παραδόθηκαν», καταλήγει ο σκηνοθέτης.