Από το «Ποτέ ξανά» στο «Σηκώνει κεφάλι;»

Κι αν εκείνη τη νύχτα του Σεπτεμβρίου του 2013 ο Γιώργος Ρουπακιάς δεν μαχαίρωνε θανάσιμα τον Παύλο Φύσσα στο Κερατσίνι; Η Χρυσή Αυγή θα εξακολουθούσε να είναι μαζί μας; Οι βουλευτές της θα συνέχιζαν να τραμπουκίζουν στη Βουλή, τα στελέχη της θα συνέχιζαν να δίνουν συνεντεύξεις στα κανάλια, τα τάγματα εφόδου της θα συνέχιζαν να τρομοκρατούν όποιον έγχρωμο κυκλοφορούσε στους δρόμους;

Η ιστορία δεν γράφεται βέβαια με υποθέσεις. Η Χρυσή Αυγή ήταν προϊόν μιας συγκεκριμένης συγκυρίας – της αντίστασης στα μνημόνια, των Αγανακτισμένων, της αμφισβήτησης των παραδοσιακών πολιτικών κομμάτων, του αντισυστημικού λόγου, της συνάντησης των άκρων. Αν ήταν ένα απλό κόμμα διαμαρτυρίας, θα υποχωρούσε με την επιστροφή στην πολιτική κανονικότητα. Ηταν όμως ένα νεοναζιστικό μόρφωμα. Και η, οργανωμένη όπως αποδείχθηκε, δολοφονία του Φύσσα ήταν ο τυπικός, ο ουσιαστικός, αλλά όχι ο μόνος λόγος για τον οποίο το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων χαρακτήρισε αυτό το μόρφωμα «εγκληματική οργάνωση» στην ιστορική απόφαση που εξέδωσε πριν από έναν ακριβώς χρόνο. Είχαν προηγηθεί δεκάδες ρατσιστικές επιθέσεις από μέλη της Χρυσής Αυγής εναντίον συνδικαλιστών, εργατών, μεταναστών ή οποιουδήποτε άλλου δεν τους άρεσε η φάτσα του.

Γι’ αυτό η απόφαση που διάβασε η πρόεδρος του δικαστηρίου Μαρία Λεπενιώτη, με την οποία κρίθηκαν ένοχοι για τη διεύθυνση αυτής της εγκληματικής οργάνωσης ο Μιχαλολιάκος και άλλοι έξι πρώην βουλευτές, και για συμμετοχή σε αυτήν άλλοι δώδεκα, έγινε δεκτή από την τραγική μάνα μ’ εκείνο το «Παύλο, τα κατάφερες!» Γι’ αυτό ο τίτλος των ΝΕΩΝ την επόμενη ημέρα ήταν «Ποτέ ξανά». Επειδή πλέον γνωρίζαμε – όλοι: κόμματα, εκκλησία, δημοσιογράφοι, δυνάμεις της τάξης, ψηφοφόροι – τι σήμαινε να υποτιμήσουμε το τέρας. Και δηλώναμε την αποφασιστικότητά μας να μην το αφήσουμε να σηκώσει και πάλι κεφάλι.

Και τότε γιατί την περασμένη Παρασκευή, από την ίδια θέση στην πρώτη σελίδα, αναρωτηθήκαμε σε αυτή την εφημερίδα αν «σηκώνει κεφάλι;».

Επειδή διαπιστώσαμε, ή μάλλον επιβεβαιώσαμε, ότι η Χρυσή Αυγή μπορεί να τελείωσε, αλλά ο χρυσαυγιτισμός παραμένει. Το είδαμε στις επιθέσεις των νέων ακροδεξιών ταγμάτων εφόδου εναντίον φοιτητών στη Σταυρούπολη, το Νέο Ηράκλειο, την Ηλιούπολη. Το είδαμε στις συγκεντρώσεις των έξαλλων αντιεμβολιαστών. Το βλέπουμε στη ρατσιστική γλώσσα που χρησιμοποιείται, δυστυχώς ακόμη κι από μέλη του Κοινοβουλίου, για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες. Το βλέπουμε και σε κάποιες δημοσκοπήσεις.

Είναι η ακροδεξιά βία η μοναδική μορφή βίας που συναντάμε στην ελληνική κοινωνία; Οχι. Η χώρα βασανίστηκε για χρόνια από την ακροαριστερή τρομοκρατία, με τη 17 Νοέμβρη να συντρίβεται κι εκείνη από τον πέλεκυ της ελληνικής δικαιοσύνης – αφού δυστυχώς στέρησε τη ζωή 23 ανθρώπων. Αποτρόπαιες επιθέσεις στο όνομα της Αριστεράς έχουν σημειωθεί επανειλημμένα στα πανεπιστήμια, σε σπίτια πολιτικών ή δημοσιογράφων, σε μέσα ενημέρωσης, στους δρόμους. Οσο σαφές είναι όμως ότι καμιά μορφή βίας δεν είναι ανεκτή, όποιο χρώμα κι αν έχει, άλλο τόσο υπεραπλουστευτικό, και εν τέλει επικίνδυνο, είναι να εξισώνουμε, να συμψηφίζουμε, να δικαιολογούμε.

Η καταδικαστική απόφαση για τη Χρυσή Αυγή προκάλεσε χωρίς αμφιβολία μια τεράστια συλλογική ανακούφιση. Δεν συνοδεύτηκε όμως από την αναγκαία κάθαρση. Δεν έχει λύσει τους λογαριασμούς της με τη βία η ελληνική κοινωνία, όπως τους έχουν λύσει άλλες δυτικές κοινωνίες. Ενας λόγος είναι ότι δεν έχει υπάρξει ποτέ μια καθαρή συγγνώμη από τους δράστες. Ενας άλλος λόγος είναι ότι το πολιτικό σύστημα αδυνατεί, με εξαίρεση κάποιες στιγμές διαύγειας, να κρατήσει μια ενιαία στάση. Για να έχει νόημα όμως το «Ποτέ πια», θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να γίνει βίωμα των πολιτών.