Πολύ κακό για το τίποτα

Τον τίτλο που ταιριάζει στις γερμανικές εκλογές τον έχει δώσει ο Σαίξπηρ: «Πολύ κακό για το τίποτα». Γιατί αυτό είναι το εξαγόμενό τους, με όποιο κυβερνητικό σχήμα κι αν κατέληγαν οι μετεκλογικές διαβουλεύσεις των κομμάτων. Φυσικά, αυτό το γνωρίζαμε εδώ και πολύ καιρό: ότι η πολιτική που ασκείται από τη Γερμανία στην Ευρώπη δεν είναι ιδεολογική, δεν έχει να κάνει με τις διαφορές των κομμάτων εξουσίας, ή και αυτών που ανέρχονται σταδιακά σε τέτοιο ρόλο. Εχει να κάνει με τη γερμανική ηγεμονία. Και είναι μία απολύτως εθνική πολιτική. Που ουδείς την έθιξε και ουδείς θα τη θίξει στο, ορατό τουλάχιστον, μέλλον. Και κάθε ενδεχόμενο σενάριο που παρήγαγαν οι φετινές κάλπες κατέληγε εκεί νομοτελειακά και απαρέγκλιτα.

Ο πιο πιθανός επόμενος γερμανός καγκελάριος Σολτς είναι σοσιαλδημοκράτης – «πιο πιθανός», γιατί κάθε σχήμα πρέπει όχι μόνο να καταλήξει, αλλά και να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης. Οχι ότι αναμένονται τέτοιου είδους εκπλήξεις, αλλά πολιτική είναι αυτή, ποτέ δεν ξέρεις: πριν από λίγους μήνες, όποιος έλεγε ότι θα συμβεί κάτι τέτοιο, θα ήταν εκτός τόπου και χρόνου. Ηρθαν όμως οι φυσικές καταστροφές, ήρθαν τα απαράδεκτα γέλια του Λάσετ την ώρα που ο πρόεδρος της Δημοκρατίας μιλούσε για τους νεκρούς, ήρθε η πρωτοφανής αμηχανία της πράσινης Μπέρμποκ που δεν σταμάτησε τις διακοπές της ενώ μάλιστα επρόκειτο για φυσική καταστροφή και, τελικά, ο Σολτς βρέθηκε νικητής από εκεί που δεν το φανταζόταν ούτε εκείνος…

Οπως ο ίδιος ο Σολτς έχει δηλώσει, έχει διδαχθεί πολλά από τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Αλλά και να μην το είχε δηλώσει, είναι αυτός που ασκεί με απόλυτη συνέπεια την πολιτική του εδώ και πολύ καιρό στην τελευταία κυβέρνηση Μέρκελ. Συνεπώς, πρέπει να είναι κανείς τυφλός, ή, καλύτερα, να κάνει τον τυφλό, για να μη βλέπει την πραγματικότητα. Τα πρόσωπα μπορεί να αλλάζουν, τα κόμματα μπορεί να αλλάζουν, αλλά η ηγεμονική πολιτική παραμένει ακλόνητη. Και είναι, σε μεγάλο βαθμό, λογικό: ποιος γερμανός πολιτικός να θέλει να εξαλείψει ένα τέτοιο πλεονέκτημα από τη χώρα του; Και πώς να πείσει την κοινή γνώμη γι’ αυτό; Και, κυρίως, γιατί να το πράξει; Το δημοσιονομικό οικοδόμημα της ΕΕ, ιδίως της ευρωζώνης, είναι από την πρώτη ημέρα σχεδιασμένο να λειτουργεί με τους όρους της γερμανικής ογκωδέστατης και υπερπλεονασματικής οικονομίας. Και αυτό συμβαίνει από τότε μέχρι τώρα. Ουδείς πρόκειται να θελήσει να το αλλάξει.

Αυτό στο οποίο πρέπει να σταθεί κανείς καθώς περνά κάπως απαρατήρητο, είναι ότι εκεί κατατείνει και η εντολή που έδωσαν οι γερμανοί πολίτες στις κάλπες: το αποτέλεσμα επιβάλλει με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο τη διατήρηση της γερμανικής ηγεμονίας. Πώς το πέτυχαν αυτό; Με το να καταστήσουν αδύνατο τον σχηματισμό οποιασδήποτε κυβέρνησης που θα επέλεγε όποια άλλη κατεύθυνση. Και, μάλιστα, με το να δώσουν εκ προοιμίου άλλοθι στο πρώτο κόμμα, τους πάλαι ποτέ μονίμως δεύτερους σοσιαλδημοκράτες, να μην αλλάξουν τίποτα – όχι φυσικά ότι είχαν σκοπό να το πράξουν. Με όποιους και να συνεργαστούν, ο κύριος κοινός τόπος είναι δεδομένος. Είτε με τη Χριστιανοδημοκρατία, είτε με τους Φιλελεύθερους, είτε με τους Πράσινους και σε οποιονδήποτε συνδυασμό, ένας (τουλάχιστον) κυβερνητικός πόλος θα ήταν σε θέση να επιβάλλει με τη συμμετοχή του ότι η δημοσιονομική πολιτική θα παραμείνει απολύτως αμετάβλητη. Ή, στην πιο ακραία περίπτωση, αν κάτι αλλάξει, αυτό θα είναι περί διαγραμμάτων. Και μόνον για να εμφανιστεί μία δήθεν φρέσκια εικόνα.

Πέρα από τα δημοσιονομικά, ένα ακόμα παράδειγμα της βαθιάς συνάφειας που κυριαρχεί οριζόντια στη γερμανική πολιτική είναι η πυρηνική ενέργεια: θα περίμενε κανείς ότι αυτό θα έπρεπε να είναι ένα από τα μείζονα ζητήματα των Πράσινων. Ομως η κυβέρνηση Μέρκελ ήταν εκείνη που κατήργησε την πυρηνική ενέργεια, μετά την τραγωδία στην Ιαπωνία. Αυτό, οδηγεί τη Γερμανία σε ακόμα μεγαλύτερη στρατηγική σχέση – και όχι εξάρτηση, όπως πολλοί νομίζουν – με τη Ρωσία. Και φυσικά ακόμα πιο ογκώδες είναι το παράδειγμα της άλλης στρατηγικής σχέσης, με την Κίνα: εκεί είναι που κανείς δεν πρόκειται να πειράξει απολύτως τίποτα. Και οι δύο αυτές μείζονες επιλογές, όμως, που έχουν επιβληθεί στην Ευρώπη, δεν συνάδουν με μία δυτική πολιτική. Και εδώ ακριβώς άνοιξε το χάσμα που οδήγησε (και) στο AUKUS. Το τελευταίο και πιο βαρύ παράδειγμα είναι η ευρωπαϊκή εμβάθυνση. Η Γερμανία κόπτεται, υποτίθεται, για την Ευρώπη. Η πραγματική, συνολική εμβάθυνση όμως θα παραμείνει για πάντα το μεγάλο χαμένο ευρωπαϊκό όνειρο. Επειδή πολύ απλά, τη Γερμανία δεν την εξυπηρετεί. Αυτό όμως που δεν έχουν μετρήσει στο Βερολίνο, είναι ότι όπως η φύση έτσι και η πολιτική απεχθάνεται το κενό.