Αναζητώντας το 50-50

Πρόκληση. Παραβατικότητα. Ακραία ένταση. Επιφυλακτικότητα. Καχυποψία. Εκτόνωση. Η κρίση του «Ορούτς Ρέις» το 2020 και το φλερτ της Aγκυρας στα όρια για ένα θερμό επεισόδιο έδειξε για μία ακόμα φορά ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο και «ερέθισε» εκτός από τη διπλωματία και τα ΜΜΕ σε Ελλάδα και Τουρκία. Με την ανάγνωση των εξελίξεων να είναι εκ διαμέτρου αντίθετη στις δύο πλευρές του Αιγαίου και τις απειλές να διαδέχονται οι προειδοποιήσεις, παράλληλα με την αναζήτηση συμμαχιών και αλληλεγγύης από τη μία και της επίδειξης δύναμης από την άλλη.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η «Γαλάζια Πατρίδα» σε συνδυασμό με τη μεταναστευτική κρίση στον Εβρο τον Μάρτιο του 2020 έγιναν το νέο αφήγημα της Αγκυρας, τόσο για την άσκηση πίεσης στην ΕΕ, όσο και για την προσπάθεια επιβολής των διεκδικήσεών της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσω της γνωστής τακτικής του «γκριζαρίσματος». Η αντιμετώπιση της τουρκικής επιθετικότητας μπήκε στο επίκεντρο της ελληνικής διπλωματίας, ακόμα και σε επαφές που υπό άλλες συνθήκες δεν θα συνδέονταν, με την Αθήνα να επιζητά διαρκώς την έμπρακτη απόδειξη τόσο της ευρωπαϊκής όσο και της αμερικανικής αλληλεγγύης, στη βάση της τήρησης των κανόνων του διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας.

Η τουρκική πλευρά επένδυσε στο γόητρό της, θέλοντας να το ενισχύσει στο εσωτερικό και να στείλει μηνύματα στο εξωτερικό, με το βλέμμα τόσο στην Ευρώπη, με «όπλο» το Προσφυγικό, όσο και στις ΗΠΑ, που βρίσκονταν σε περίοδο αλλαγής σκυτάλης της εξουσίας.

Τα ΜΜΕ στην Αθήνα παρακολουθούσαν και παρακολουθούν κάθε δήλωση στη γείτονα που αναφερόταν στην Ελλάδα, προσπαθώντας να «διαβάσουν» τις προθέσεις της Αγκυρας, συχνά σε υψηλούς τόνους. Αντίστοιχα, τα τουρκικά ΜΜΕ συντηρούσαν το blame game της τουρκικής πλευράς, με επίκεντρο τα επιχειρήματα περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών, αλλά και τα εξοπλιστικά της Ελλάδας, που δείχνουν να ενοχλούν ιδιαιτέρως την Αγκυρα. Την ίδια στιγμή, η τουρκική πλευρά επένδυσε – μεταξύ άλλων – και στις ειδήσεις για το Μεταναστευτικό, με αναφορές σε «επαναπροωθήσεις και απάνθρωπες πρακτικές» των ελληνικών δυνάμεων και της Frontex απέναντι σε πρόσφυγες που επιχειρούσαν να περάσουν τα σύνορα και κατέληγαν να «διασώζονται» από την τουρκική ακτοφυλακή.

Και αν για την Αθήνα η Τουρκία παραβίαζε το διεθνές δίκαιο και τους κανόνες καλής γειτονίας, αντίστοιχα για την Αγκυρα η Ελλάδα ήταν ο «προβοκάτορας» που δεν συνέβαλλε στον διάλογο. Επιθέσεις που από τα τουρκικά ΜΜΕ, με τις κατάλληλες «ενέσεις» από δηλώσεις υπουργών και αξιωματούχων, συνεχίστηκαν και μετά τη συμφωνία Κυριάκου Μητσοτάκη τον Ιούνιο για ένα «ήρεμο καλοκαίρι» – που επιδιώκεται να εξελιχθεί και σε ένα «σχετικά ήρεμο φθινόπωρο» -, με τα ελληνικά media να «σηκώνουν το γάντι» κατά περίπτωση.

Τουρκικές πηγές βλέπουν στον «πολεμικό ανταγωνισμό» ανάμεσα σε τουρκικά και ελληνικά ΜΜΕ τις ομοιότητες στο θυμικό των δύο λαών, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι στο τουρκικό κοινό οι ειδήσεις αυτές δεν «πουλάνε» τόσο πολύ, λόγω άλλων προβλημάτων στην καθημερινότητα. Κανείς ωστόσο δεν μπορεί να αρνηθεί ότι η ύπαρξή τους αποτελεί ένα μήνυμα στην άλλη πλευρά. Αλλιώς δεν θα συνεχίζονταν. Οπως και η ανάγνωση των εξελίξεων από τα ελληνικά ΜΜΕ είναι επίσης ένα μήνυμα στην τουρκική πλευρά.

Σε αυτές τις συνθήκες και όσο οι επιθέσεις της Τουρκίας συνεχίζονται, για την Αθήνα οι όποιες προσπάθειες να «εκπαιδεύσει» το κοινό της σε μια λογική λύσης, αλλά και αντίστροφα, είναι μάλλον δύσκολες και η «αντικειμενικότητα» εξαρτάται άμεσα από την πλευρά στην οποία στέκεται ο καθένας. Συνθήκες που υπενθυμίζουν ότι για να «παίξει» κανείς 50-50 και να «πέσουν οι τόνοι» απαιτεί – όπως και η εξεύρεση μιας κοινά αποδεκτής λύσης – βούληση και προσπάθεια και από τις δύο πλευρές.