Βάλτοι, βουνά, χιόνια και φτωχά σενάρια

Η ψυχολογική κόλαση μέσα από την οποία θα πρέπει να περάσει ένας πατέρας (Τζέιμς ΜακΑβόι) του οποίου ο γιος, όλα δείχνουν ότι έχει πέσει θύμα απαγωγής, είναι το θέμα της σκληρής αλλά ευθύβολης ταινίας «Εξαφάνιση ανηλίκου» («My son», Αγγλία/ Γαλλία, 2021) του γάλλου σκηνοθέτη Κριστιάν Καριόν. Μόνο που ο Καριόν έχει ξαναγυρίσει την… ίδια ταινία στο παρελθόν, στην πατρίδα του τη Γαλλία και με γάλλο ηθοποιό, τον Γκιγιόμ Κανέ στον ρόλο που εδώ κρατά ο ΜακΑβόι. Το ντεκουπάζ είναι ολόιδιο, ακόμα και τα σημεία γυρισμάτων μοιάζουν γιατί και οι δύο ταινίες λαμβάνουν χώρα μέσα σε μια κρύα φύση – άγρια μέσα στην απόλυτη ηρεμία της. Η ταινία παρακολουθείται με ενδιαφέρον αλλά δεν κατάλαβα για ποιον λόγο ο γαλλόφωνος «Γιος μου» θα έπρεπε να γίνει και αγγλόφωνος και μάλιστα από τον ίδιο σκηνοθέτη και με ένα πολύ μικρό διάστημα να έχει μεσολαβήσει ανάμεσα στις δύο παραγωγές (η γαλλόφωνη ταινία είναι του 2017). Υποθέτω ότι ο παράγοντας θα ήταν αμιγώς εμπορικός καθώς οι αγγλόφωνες ταινίες έχουν μεγαλύτερη πέραση από τις μη αγγλόφωνες. Το έχουν εξάλλου κάνει και άλλοι σκηνοθέτες όπως ο Μίχαελ Χάνεκε για παράδειγμα με το «Funny games».

Κλασική περίπτωση καλοφτιαγμένης και πολύ δυσάρεστης ανεξάρτητης αμερικανικής ταινίας, ο «Μπλε βάλτος» («Blue Bayou», ΗΠΑ, 2021) ανιχνεύει, βήμα προς βήμα και με ανεξάντλητη επιμονή, τον Γολγοθά ενός Αμερικανού Κορεάτη (τον υποδύεται ο σκηνοθέτης της ταινίας Τζάστιν Τσον) του οποίου η ζωή πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο. Το λερωμένο ποινικό μητρώο του τον κυνηγά με αποτέλεσμα να μην μπορεί να βρει δεύτερη δουλειά (είναι tattoo artist), η λευκή γυναίκα του (Αλίσια Βικάντερ) που έχει ήδη ένα παιδί από τον (αστυνομικό) πρώην σύζυγό της πρόκειται να γεννήσει το δικό του, ο ίδιος κινδυνεύει να απελαθεί και παλεύει με δικηγόρους κ.ο.κ. Η μοίρα τον κτυπά αλύπητα αλλά εκείνος, περιέργως, δεν χάνει την αισιοδοξία του, μάχεται με όποιον τρόπο μπορεί, πέφτει, ξανασηκώνεται, ξαναπέφτει, ξανασηκώνεται και πάει λέγοντας. Καλή ταινία δεν λέω, με μια κάθε άλλο παρά τουριστική εικόνα της Νέας Ορλεάνης όπου η ιστορία εκτυλίσσεται, αλλά και ακριβώς το είδος της ταινίας που σου υπενθυμίζει πόσο δύσκολη για κάποιους είναι η ζωή – κάτι που όλοι πια ξέρουμε πολύ καλά επομένως για ποιον λόγο είναι ανάγκη να το ξαναβλέπουμε ψυχαναγκαστικά στο σινεμά;

Η ιρανική ταινία «Μια Τετάρτη του Μαΐου» («Chaharshanbeh, 19 Ordibehesht», Ιράν, 2015) είναι η πρώτη μεγάλου μήκους του σκηνοθέτη της ταινίας «Περίπτωση συνείδησης» που πριν από μερικά χρόνια έγινε art House hit και στη χώρα μας. Ο Βαχίντ Τζαλιλβάντ ενδιαφέρεται να σχολιάσει σημαντικά προβλήματα που καίνε την πατρίδα του και η καταπίεση των γυναικών, βεβαίως, είναι ένα από τα πιο καυτά. Η ταινία που εκτός άλλων πραγματεύεται την Οδύσσεια μιας νέας γυναίκας στο σύγχρονο Ιράν (2015), περιέχει μία τουλάχιστον σκηνή ανδρικής επιθετικότητας προς τη γυναίκα, τόσο βάναυσης λεκτικά και ψυχολογικά που πραγματικά παθαίνεις σοκ: ο ξάδελφος της γυναίκας έχει μάθει ότι η τελευταία που φιλοξενείται στο σπίτι του έχει παντρευτεί χωρίς να το πει στη μητέρα του (και θεία της)! Η σκηνή διαρκεί κάμποσο, αλλά ποτέ δεν νιώθεις ότι περικλείεται από υπερβολή. Ομως η ταινία περιπλέκει διάφορες καταστάσεις, με νήμα το χάος που προκαλείται από την προσπάθεια ενός ανθρώπου να προσφέρει χρήματα για ιατρική επέμβαση σε όποιον ο ίδιος επιλέξει ότι τα χρειάζεται. Ως σύνολο η «Τετάρτη» είναι μια αξιόλογη καταγραφή μαρτυρικών ζωών αλλά αφήνει εν τέλει την αίσθηση του ανολοκλήρωτου, διότι βέβαια, ο Βαχίντ Τζαλιλβάντ δεν είναι Ασγκάρ Φαραντί αλλά ένας καλός «μαθητής» του (παίζουν: Νίκι Καρίμι, Αμίρ Αγκχαέ και ο ίδιος ο σκηνοθέτης).

ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗ ΦΥΛΑΚΗ. Η ιδέα της θεατρικής εκπαίδευσης φυλακισμένων προκειμένου να ανεβάσουν παράσταση πίσω από της φυλακής τα κάγκελα δεν είναι καινούργια και έχει αξιοποιηθεί αρκετά στο σινεμά, με πιο πρόσφατο παράδειγμα μία από τις καλύτερες ταινίες των αδελφών Πάολο και Βιτόριο Ταβιάνι, το «Ο Καίσαρας πέθανε». Στο «Ενας θρίαμβος» («Un Triomphe», Γαλλία, 2020), ο σκηνοθέτης Εμανουέλ Κουρκόλ βασίστηκε σε ένα πραγματικό περιστατικό που συνέβη στη Σουηδία το 1985, όταν ένας σουηδός ηθοποιός και σκηνοθέτης ανέβασε μια παράσταση του «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Μπέκετ με φυλακισμένους και έκανε τεράστια επιτυχία. Σε αυτόν τον ρόλο βρίσκουμε τον Καντ Μεράντ, ασφαλώς την ψυχή της ταινίας, να δίνει μια αξιόλογη, χαμηλότονη ερμηνεία παίζοντας τον απογοητευμένο καλλιτέχνη που καλείται να μεταφέρει την Τέχνη του σε ανθρώπους που ναι μεν ενδιαφέρονται αλλά ίσως έχουν άλλα πράγματα στο πίσω μέρος του μυαλού τους. Παράλληλα, η ταινία διακριτικά αλλά ευθύβολα, εξετάζει και το πώς από τον σπόρο της διασημότητας μπορεί να φυτρώσουν ζιζάνια. Ανθρωποι που ήθελαν να την αποφύγουν παρασύρονται από τη γλύκα της και φέρονται σαν ντίβες. Διότι το χρήμα πολλοί εμίσησαν, τη δόξα ουδείς!

Το «Μεροκάματο του τρόμου», η κλασική ταινία του Ανρί Ζορζ Κλουζό, επανέρχεται αμυδρά (και γιατί όχι, ακόμη και μελαγχολικά) στη μνήμη μέσα από τις εικόνες της περιπέτειας του Τζόναθαν Χένσλεϊ «Δρόμος από πάγο» («The Ice Road», ΗΠΑ/ Καναδάς, 2021) όπου τρία φορτηγά θα πρέπει να διασχίσουν έναν παγωμένο δρόμο προκειμένου να προσφέρουν βοήθεια στους εγκλωβισμένους εργάτες ενός αδαμαντωρυχείου. Δεκάδες τα εμπόδια, ο πάγος δεν αστειεύεται αλλά εξίσου πολλές οι απιθανότητες στο σενάριο, που κατά κάποιον τρόπο λιώνει σαν τον πάγο κάτω από τον ήλιο. Ομως είναι ευχάριστο να βλέπεις και πάλι τον τραχύ Λίαμ Νίσον να «ταπώνει» τους πάντες με την αποφασιστικότητα και τη σιγουριά του. Το πιο δυνατό σημείο σε αυτό το b movie είναι η τρυφερή σχέση του ήρωα του Νίσον με τον νεότερο αδελφό του, έναν ταλαντούχο μηχανικό αλλά σακατεμένο στο κεφάλι από τον πόλεμο του Ιράκ. Τον υποδύεται ο βέλγος ηθοποιός Μάρκους Τόμας και είναι πολύ καλός.

Προβάλλεται τέλος και η εφετζίδικη αλλά άδεια «γυναικεία» περιπέτεια του Ισραηλινού Ναβότ Παπουσάντο «Εκρηκτικό κοκτέιλ» («Gunpowder Milkshake», Γαλλία/ Γερμανία /ΗΠΑ, 2021) που προσπαθεί τόσο απεγνωσμένα να ακολουθήσει το στυλ του Κουέντιν Ταραντίνο, που όταν τελειώνει θες να ξαναδείς το «Kill Bill» για να ‘ρθεις στα ίσα σου (παίζουν Κάρεν Γκίλαν, Λίνα Χέντεϊ, Κάρλα Κουτζίνο, Μισέλ Γιέο).