Στην τελική ευθεία με 5+1 σενάρια μετεκλογικών συνεργασιών

Η Γερμανία έχει μία εβδομάδα ακόμα προεκλογικού αγώνα. Η Ανγκελα Μέρκελ αποχωρεί μετά από 16 χρόνια στην καγκελαρία. Μαζί της εξοστρακίζεται και το κόμμα της η Χριστιανική Ενωση από την ηγεμονική θέση που κατείχε στον πολιτικό χάρτη της χώρας. Το CDU-CSU υφίσταται πραγματική καθίζηση στις δημοσκοπήσεις. Βιώνει οδυνηρά ότι δεν είναι φυσικός νόμος να προέρχεται από τις γραμμές της  ο/η καγκελάριος της χώρας. Η απειλή να βρεθεί μετά από τέσσερις θητείες της Μέρκελ εκτός κυβέρνησης είναι παραπάνω από ορατή.

Ο προεκλογικός αγώνας χαρακτηρίστηκε από μεγάλες ανατροπές, από τους Πράσινους της Μπέρμποκ που ήταν στην κορυφή και έπεσαν στην τρίτη θέση, τη Χριστιανική Ενωση του Αρμιν Λάσετ που ανέκαμψε κάποια στιγμή αλλά στη συνέχεια έπεσε κάτω και από τον πήχη του 20% και τον ουραγό σοσιαλδημοκράτη Ολαφ Σολτς που στην τελική ευθεία μπήκε πρώτος και οδηγεί την κούρσα.

Τα φώτα είναι στραμμένα στους δύο υποψήφιους για την καγκελαρία Λάσετ και Σολτς, αλλά σημαντικό ρόλο για την ανάδειξη του επόμενου καγκελάριου της Γερμανίας θα παίξουν αυτήν τη φορά τα μικρότερα κόμματα, οι Πράσινοι και οι κεντρώοι Φιλελεύθεροι FDP που βρέθηκαν για πολλά χρόνια στην αντιπολίτευση.

Το «μότο» του FDP

«Ανάληψη ευθύνης για τη χώρα», είναι τώρα το «μότο» του FDP για την τελευταία εβδομάδα του προεκλογικού αγώνα. Οι Φιλελεύθεροι κατεβαίνουν στις εκλογές χωρίς δέσμευση για συνεργασία με κάποιο κόμμα μολονότι προνομιακός τους εταίρος είναι η συντηρητική Χριστιανική Ενωση. Ηταν και στις προηγούμενες εκλογές. Αλλά στην ερώτηση, γιατί να συνεργαστεί τώρα το FDP με τη Χριστιανική Ενωση και τους Πράσινους, αφού το 2017 τους εγκατέλειψε την τελευταία στιγμή, η απάντηση του προέδρου του FDP Κρίστιαν Λίντνερ είναι ένα όνομα: Ανγκελα Μέρκελ. Η Μέρκελ έδινε τότε τα πάντα στους Πράσινους και τίποτα στο FDP, εξηγεί ο Λίντνερ. Με τον Αρμιν Λάσετ δεν θα συμβεί κάτι τέτοιο. Εχει μαζί του προσωπική σχέση εμπιστοσύνης, και συνεργάζονται άριστα στην κυβέρνηση της Βόρειας Ρηνανίας – Βεστφαλίας.

Ωστόσο, η προοπτική εκλογικής νίκης του Αρμιν Λάσετ εξανεμίστηκε στην τελική ευθεία του προεκλογικού αγώνα. Οι Φιλελεύθεροι και ο Λίντνερ που είχαν εθιστεί στον ρόλο του μπαλαντέρ που βγάζει τον καγκελάριο της Γερμανίας, έχουν μείνει δύο τετραετίες εκτός κυβέρνησης. Με την αναδιάταξη του πολιτικού χάρτη της Γερμανίας και τη μετάβαση στις τρικομματικές πλέον κυβερνήσεις, οι Φιλελεύθεροι κινδυνεύουν να περάσουν στην πολιτική αφάνεια,  αν παραμείνουν εκτός νομής εξουσίας. Αυτήν τη φορά επιθυμούν διακαώς να μπουν στην επόμενη κυβέρνηση της Γερμανίας, είτε με τον Λάσετ, είτε με τον Σολτς καγκελάριο.

Η δεύτερη θα είναι η χειρότερη εκδοχή για τους Φιλελεύθερους, αλλά δεν κλείνουν εκ των προτέρων την πόρτα στον κοκκινο-κιτρινο-πράσινο «φωτεινό σηματοδότη». Οι προγραμματικές διαφορές με τους Σοσιαλδημοκράτες και τους Πράσινους στα θέματα φορολογίας και δημοσιονομικής πολιτικής είναι μεγάλες. Οι Φιλελεύθεροι κατεβαίνουν με σύνθημα «όχι» σε αύξηση φορολογίας, «όχι» στον φόρο κληρονομιάς που θέλουν SPD και Πράσινοι, ζητούν την επαναφορά του «φρένου χρέους» που απενεργοποιήθηκε για τον δανεισμό που επέβαλε η αντιμετώπιση της πανδημίας κορωνοϊού.

Οι «εφτά στόχοι»

Ωστόσο, στους «εφτά στόχους» που θέτει το FDP, περιλαμβάνονται επίσης οι συντάξεις, η ψηφιακή εποχή και η προστασία του κλίματος με θέσεις οι οποίες δεν είναι ασύμβατες με όσα επιδιώκουν Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινοι. Αλλωστε, με μία κυβέρνηση του φωτεινού σηματοδότη, οι Φιλελεύθεροι θα αποτρέψουν τη συνεργασία των Σοσιαλδημοκρατών με τους Πράσινους και την Αριστερά. «Με το FDP δεν θα υπάρξει καμία αριστερή στροφή στη Γερμανία», υπόσχεται ο Λίντνερ. Ο Λίντνερ και οι Φιλελεύθεροι αποφεύγουν να μιλούν ανοιχτά για τον «φωτεινό σηματοδότη», κάτι τέτοιο θα τους αφαιρέσει εκείνους τους ψηφοφόρους, που θα προτιμήσουν να ενισχύσουν τη Χριστιανική Ενωση. Προσπαθεί να τους συγκρατήσει με δηλώσεις όπως: «Μου λείπει η φαντασία για τις προτάσεις που θα ήταν ελκυστικές για να συνεργαστούν οι Φιλελεύθεροι και ταυτόχρονα αποδεκτές από τη βάση Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων», λέει ο Λίντνερ.  Αλλά δεν ακολουθεί και την προτροπή του βαυαρού πρωθυπουργού Μάρκους Ζέντερ ο οποίος τους κάλεσε να αποκλείσουν προεκλογικά ενδεχόμενη συνεργασία με Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινους. Αυτό θα αποδυνάμωνε τη θέση του FDP και στη διαπραγμάτευση με τη Χριστιανική Ενωση μετεκλογικά.

Οι δημοσκοπήσεις

Μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές, οι δημοσκοπήσεις συνεχίζουν να προεξοφλούν νίκη του σοσιαλδημοκράτη, Ολαφ Σολτς. Το SPD κινείται μεταξύ 25-26% και διευρύνει τη διαφορά με τη Χριστιανική Ενωση (CDU/CSU) του Αρμιν Λάσετ που βρίσκεται στο 20-23%. Οι Πράσινοι έχουν υποχωρήσει στο 15-17%, οι Φιλελεύθεροι (FDP) είναι μεταξύ 10-12,5%. To ακροδεξιό AfD βρίσκεται στο 11-12% και η Αριστερά (Die Linke) παραμένει στο 6-8%.

Στις αρχές Αυγούστου το CDU/CSU ήταν στο 28% και οι Σοσιαλδημοκράτες SPD στο 16%. Η μεγάλη ανατροπή οφείλεται στον υποψήφιο του SPD Ολαφ Σολτς, ο οποίος στην απευθείας σύγκριση προηγείται με 40% (-1%) και διατηρεί μεγάλη απόσταση από τον χριστιανοδημοκράτη Αρμιν Λάσετ 19% (+3%) και την «πράσινη» Αναλένα Μπέρμποκ 13% (+1%). Η πλειοψηφία των Γερμανών, στην τελευταία δημοσκόπηση για το ARD, προτιμά κυβέρνηση υπό το SPD (34%), ενώ κυβέρνηση υπό το CDU-CSU θέλει το 29%.

Η επόμενη ημέρα

Οι Γερμανοί έχουν έναν δικό τους τρόπο να μιλούν για τους συνδυασμούς κυβερνητικών συνεργασιών με εργαλείο τα χρώματα των κομμάτων: Χριστιανική  Ενωση CDU/CSU, μαύρο. Σοσιαλδημοκράτες, SPD, κόκκινο. Πράσινοι, πράσινο. Φιλελεύθεροι FDP, κίτρινο. Εναλλακτική για τη Γερμανία, γαλάζιο. Αριστερά, Die Linke κόκκινο. Με βάση τα χρώματα των κομμάτων κωδικοποιούν και τις συμμαχίες με γνώμονα τις σημαίες χωρών που έχουν τα χρώματα των κομμάτων.

Οι αριθμοί των δημοσκοπήσεων δίνουν θεωρητικά έξι σενάρια μετεκλογικών συνεργασιών με πλειοψηφία στη Βουλή:

Συνασπισμός «Κένυα»: SPD- CDU/CSU – Πράσινοι θα είχε τη μεγαλύτερη πλειοψηφία. Ωστόσο, νέα συγκυβέρνηση SPD και CDU/CSU θα είναι η έσχατη λύση αν όλες οι άλλες δεν προχωρήσουν.

Συνασπισμός «Γερμανία»: SPD – CDU/CSU – FDP, έχει επίσης μεγάλη πλειοψηφία, αλλά και το ίδιο μειονέκτημα με την «Κένυα».

Κεντροαριστερός συνασπισμός «φωτεινός σηματοδότης»: SPD – FDP – Πράσινοι.  Είναι το πιθανότερο σενάριο μελλοντικής κυβέρνησης της Γερμανίας εάν κερδίσει τις εκλογές το SPD με τον Σολτς, παρά τις προγραμματικές διαφορές που έχουν προεκλογικά οι κεντρώοι Φιλελεύθεροι με τα άλλα δύο κόμματα.

Κεντροδεξιός συνασπισμός «Τζαμάικα»: CDU/CSU – Πράσινοι – Φιλελεύθεροι FDP.  Θα είναι ο πιθανότερος κυβερνητικός συνασπισμός,  εάν κερδίσει τις εκλογές ο χριστιανοδημοκράτης Αρμιν Λάσετ. Ηταν το κυρίαρχο σενάριο μετά εκλογές του 2017, αλλά την τελευταία στιγμή τορπιλίστηκε με την αποχώρηση των Φιλελευθέρων FDP.

Αριστερός «κοκκινο-κοκκινο-πράσινος» συνασπισμός: SPD – Die Linke – Πράσινοι.  Είναι ο «μπαμπούλας» της αριστερής στροφής της Γερμανίας που εργαλειοποιεί τελευταία η Δεξιά. Θα ήταν πραγματική «αλλαγή» για τη Γερμανία. Ωστόσο, οι θέσεις της μετακομμουνιστικής Αριστεράς για έξοδο από το ΝΑΤΟ και υπέρβαση της ΕΕ είναι ασύμβατες με τη συμμετοχή του σε ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γερμανίας.

«Μεγάλος συνασπισμός» των δύο πρώτων κομμάτων: SPD – CDU-CSU. Είναι η αντίστροφη εκδοχή του σημερινού κυβερνητικού συνασπισμού. Θα είναι η τρίτη κατά σειρά κυβερνητική θητεία των δύο μεγάλων κομμάτων. Με δεδομένη τη φθορά και των δύο από τη συγκατοίκηση, θα παραμείνει το εφεδρικό σενάριο, εάν όλα τα υπόλοιπα ναυαγήσουν.

Το αποτέλεσμα των εκλογών σε μία εβδομάδα θα είναι οριακό. Η επόμενη κυβέρνηση θα είναι για πρώτη φορά τρικομματική και αυτό θα οδηγήσει σε μακρές διαπραγματεύσεις μεταξύ των κομμάτων.

 Η 26^η Σεπτεμβρίου δεν θα είναι η τελευταία ημέρα της Μέρκελ στην καγκελαρία. Θα παραμείνει μέχρι να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση, δεν αποκλείεται η καθυστέρηση  να φτάσει και το ρεκόρ των έξι μηνών που χρειάστηκε η ίδια για να σχηματιστεί η τελευταία κυβέρνηση το 2017.