Ο «σοφός» στον μπασκετικό παράδεισο

Ο Ντούσαν Ιβκοβιτς δεν ζει πια. Εφυγε από τη ζωή χθες σε ηλικία 78 ετών. Νοσηλευόταν τις τελευταίες μέρες σε νοσοκομείο του Βελιγραδίου μετά από πνευμονικό οίδημα που είχε υποστεί. Ενας άλλος σέρβος προπονητής, ο Ντούσαν Βουγιόσεβιτς, είπε πως είχε πάθει μόλυνση από τα περιστέρια, που είχε σπίτι του και λάτρευε. Αλλά δεν έχει σημασία. Ενας από τους κορυφαίους προπονητές που ανέδειξε ποτέ το μπάσκετ σε όλο τον κόσμο πέρασε πια στην αιωνιότητα.

Ο Ντούντα, όπως μάθαμε όλοι μας να τον φωνάζουμε, ήταν Σέρβος. Ηταν περήφανος για την καταγωγή του, ποτέ δεν την απαρνήθηκε και μάλιστα κάποτε είχε δηλώσει πως δεν είχε σκοπό να φύγει ποτέ από τη Σερβία για να δουλέψει στο εξωτερικό. Αναγκάστηκε, όμως, από την οικονομική κρίση που την έπληξε τη δεκαετία του ’80 και το γεγονός ότι είχε καταλάβει πως η πάλαι ποτέ Γιουγκοσλαβία όδευε προς διάλυση, οπότε η κατάσταση θα γινόταν πολύ χειρότερη.

Δεύτερη πατρίδα του

Και ο δρόμος του τον έφερε στην Ελλάδα, που έγινε δεύτερη πατρίδα του. Εδώ άλλωστε κατέκτησε πολλούς από τους πιο σημαντικούς τίτλους της καριέρας του. Ηρθε για πρώτη φορά το 1980 για να καθίσει στον πάγκο του Άρη. Οπως ο ίδιος έχει εξομολογηθεί, το έκανε επειδή ο γιος του είχε άσθμα και έψαχνε μια πόλη με καλό κλίμα για να τον βοηθήσει. Ηρθε στη Θεσσαλονίκη και είχε την ευκαιρία να συνεργαστεί με τον Νίκο Γκάλη. Δεν κέρδισαν τίποτα, αλλά η πόρτα της Ελλάδας είχε ανοίξει γι’ αυτόν.

Τη διάβηκε ξανά το 1991 και έμεινε εδώ για μια δεκαετία. Τη χρυσή δεκαετία του ελληνικού μπάσκετ, στην οποία είχε κι αυτός πολύ μεγάλη συμβολή. Δούλεψε δύο χρόνια στον ΠΑΟΚ με τον οποίον κέρδισε το πρωτάθλημα του 1992 κι έπαιξε στο φάιναλ φορ της Ευρωλίγκας το 1993 και στον τελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων το 1992. Μετά στον Πανιώνιο, με τον οποίον τη δεύτερη χρονιά (1995-96) λίγο έλειψε να παίξει στον τελικό των πλέι οφ της Α1, καθώς έχασε στις λεπτομέρειες από τον Παναθηναϊκό.

Και μετά στον Ολυμπιακό. Με τους Ερυθρόλευκους κέρδισε το 1997 το πρώτο τριπλ κράουν στην ιστορία του ελληνικού μπάσκετ. Πρωτάθλημα, Κύπελλο και την Ευρωλίγκα στο φάιναλ φορ της Ρώμης. Επαιξε σε ένα ακόμα φάιναλ φορ, το 1999, πριν φύγει και πάει στην ΑΕΚ. Και με την Ενωση έγραψε ιστορία. Κέρδισε το Κύπελλο Σαπόρτα το 2000, τον πρώτο ευρωπαϊκό τίτλο της μετά το 1968. Και δύο Κύπελλα Ελλάδας απέναντι στον Παναθηναϊκό του κουμπάρου του, Ζέλικο Ομπράντοβιτς.

Στη συνέχεια έφυγε για τη Ρωσία, πρώτα για την ΤΣΣΚΑ και μετά για την Ντιναμό Μόσχας, πριν επιστρέψει στην Ελλάδα. Και στον Ολυμπιακό. Ολοι ήξεραν και ο ίδιος το παραδεχόταν πως δεν γύριζε ποτέ σε ομάδα στην οποία είχε δουλέψει στο παρελθόν. Για τον Ολυμπιακό έκανε τη μοναδική εξαίρεση. Γιατί τον είχε πάντα στην καρδιά του. Κι αυτή η ιδιαίτερη σχέση τον βοήθησε να κερδίσει μαζί του μία ακόμα Ευρωλίγκα κι ένα πρωτάθλημα το 2012. Μετά πήγε στην Τουρκία, όπου δούλεψε δύο χρόνια και αποσύρθηκε από την ενεργό δράση το 2016. Σε ηλικία 73 ετών.

Η μεγάλη Γιουγκοσλαβία

Από τα χέρια του Ντούσαν Ιβκοβιτς πέρασαν τουλάχιστον τρεις γενιές κορυφαίων ευρωπαίων καλαθοσφαιριστών. Από τον Γκάλη και τον Ντράζεν Πέτροβιτς μέχρι τον Σπανούλη, τον Παπαλουκά και τον Τεόντοσιτς.

Ηταν ο προπονητής της καλύτερης εθνικής ομάδας που είδαν ποτέ τα γήπεδα του κόσμου, με εξαίρεση την πρώτη Dream Team των ΗΠΑ. Της Εθνικής Γιουγκοσλαβίας, που στα τέλη της δεκαετίας του ’80 σάρωσε τα πάντα στο πέρασμά της. Με παίκτες όπως ο Ντράζεν Πέτροβιτς, ο Ντίβατς, ο Ράτζα, ο Πάσπαλι, ο Κούκοτς κ.ά. κέρδισε το ασημένιο μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Σεούλ (1988) και τα χρυσά στο Ευρωμπάσκετ του Ζάγκρεμπ (1989), όπου νίκησε άνετα την Εθνική μας στον τελικό, στο Μουντομπάσκετ της Αργεντινής (1990) και στο Ευρωμπάσκετ του 1991. Πολλοί μάλιστα πιστεύουν ότι αν ο πόλεμος δεν είχε διαλύσει τη Γιουγκοσλαβία, αυτή η ομάδα θα μπορούσε να κερδίσει ακόμα και την αυθεντική Dream Team στη Βαρκελώνη το 1992. Με τον Ιβκοβιτς στον πάγκο όλα ήταν πιθανά.

Ενας αυστηρός δάσκαλος

Ηταν σκληρός άνθρωπος ο Ντούντα. Δεν ήταν εύκολο να δουλεύει κανείς υπό τις οδηγίες του. Δεν χαριζόταν και πολλές φορές εκτόξευε βαριές κουβέντες όταν τα πράγματα δεν γίνονταν όπως τα ήθελε αυτός. Αλλά ήταν δίκαιος. Ηξερε το μπάσκετ όσο λίγοι και – το κυριότερο – γνώριζε καλά πώς να μεταδίδει τη γνώση του στους παίκτες και να παίρνει από αυτούς εκείνο που ήθελε. Στην προπόνηση μπορεί να τους έκανε… κουρέλια, αλλά δημοσίως δεν τους κατηγορούσε ποτέ. Εβγαινε πάντα εκείνος πρώτος μπροστά για να τους προστατέψει. Ηταν πραγματικός ηγέτης και ένας μεγάλος δάσκαλος. Το παραδέχονται όλοι στη Σερβία, αλλά και στη χώρα μας.

Το ελληνικό μπάσκετ του οφείλει πολλά, διότι με την παρουσία του σε αυτό άλλαξε τον τρόπο σκέψης και δουλειάς των ελλήνων προπονητών και συνέβαλε καθοριστικά στο να θεωρούνται πλέον αυτοί από τους καλύτερους της Ευρώπης. Ο Ντούντα θα λείψει, αλλά η παρακαταθήκη που αφήνει πίσω του είναι τεράστια.