Γερόλυκοι εν δράσει

Δεν είναι απίθανο ο Κλιντ Ιστγουντ να έχει αρχίσει να εξελίσσεται σε… Μανοέλ Ντε Ολιβέιρα του αμερικανικού κινηματογράφου, αφού να που στα 91 του παρουσιάζει μια νέα ταινία στην οποία πρωταγωνιστεί κιόλας. Ο Πορτογάλος Ντε Ολιβέιρα σταμάτησε να σκηνοθετεί λίγο πριν πεθάνει. Στα 106 του… (μάλιστα στην ηλικία τού Ντε Ολιβέιρα και ενώ ακόμη ζούσε, ο Ιστγουντ είχε αναφερθεί σε παλιά του συνέντευξη).

Βέβαια, το «Cry Macho» (HΠA, 2021), η τελευταία ταινία του κορυφαίου αμερικανού δημιουργού, δεν έχει τη δύναμη αριστουργημάτων του όπως τα «Ασυγχώρητοι», «Σκοτεινό ποτάμι» και «Gran Torino», οπότε δεν μπορείς να τη συγκρίνεις με αυτά. Είναι όμως φτιαγμένη με την ίδια ήρεμη ενέργεια, την ίδια καθαρότητα πνεύματος, την ίδια απλότητα – τα στοιχεία δηλαδή που μας κάνουν να αγαπάμε τόσο πολύ το σινεμά του Ιστγουντ.

Σκελετός του σεναρίου η «αποστολή» που αναλαμβάνει ένας γερασμένος πρώην αναβάτης αλόγων του ροντέο (Ιστγουντ): για λογαριασμό του πρώην αφεντικού του (Ντουάιτ Γιόακιμ), θα πρέπει να βρει στο Μεξικό τον έφηβο γιο (Εντουάρντο Μινέτ) του τελευταίου και να τον μεταφέρει στην Αμερική.

Το ταξίδι στο οποίο ένας τρίτος στην παρέα θα είναι ένας κόκορας ονόματι Μάτσο είναι η ταινία. Ωστόσο, το σενάριο είναι κάπως «ατροφικό», γεμάτο «δυσκίνητες» σκηνές που δεν μπορούν να πείσουν. Πολλά συμβαίνουν μάλλον «αδούλευτα» – από την ίδια την ανεύρεση του μικρού, μέχρι τους τρόπους με τους οποίους το ντουέτο ξεφεύγει από τους διώκτες του (υπό κανονικές συνθήκες θα τους είχαν «φάει λάχανο»). Η ταινία σού δίνει την αίσθηση ότι αναζητεί εύκολες λύσεις σε δύσκολα προβλήματα.

Ομως δεν παύει να εκπέμπει μια πολύ ευπρόσδεκτη τρυφερότητα αφού τελικά όλα τα παραπάνω αποτελούν το «περιτύλιγμα» του ουσιαστικού θέματος που φυσικά είναι η ίδια η σχέση «παππού – εγγονού». Πάνω της ο Ιστγουντ χτίζει τη φιλοσοφία της ταινίας, που αν θα έπρεπε να τη συνοψίσω σε μια φράση, θα το έκανα με αυτό που λέει ο πρώην αναβάτης στο παιδί: «macho (δυνατός) είναι ένας υπερτιμημένος όρος, απλώς το συνειδητοποιείς όταν τα χρόνια έχουν πια περάσει».

Εκεί διέκρινα και πάλι τον σοφό Κλιντ Ιστγουντ, εκεί ένιωσα πόσο ανάγκη έχει με κάθε τρόπο να είναι παρών. Σε πολλά άλλα σημεία της ταινίας, κυρίως με ό,τι έχει να κάνει με τον κόκορα, διέκρινα μια άλλη ανάγκη, αυτή του χιούμορ, που προφανώς κάνει αυτή τη δύσκολη ζωή μας κάπως καλύτερη. Και εν πάση περιπτώσει είναι ωραίο να ξαναβλέπεις τον Ιστγουντ για λίγο πάνω σε άλογο, έστω και στην ηλικία που βρίσκεται σήμερα.

ΓΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΝΤΙΚΙ. Bασισμένη εν μέρει σε αληθινά γεγονότα, η ταινία «Μαθήματα περσικών» («Persian lessons», Ρωσία / Γερμανία, 2020) αφηγείται μια εντελώς απίστευτη ιστορία, λόγος για τον οποίο η ταινία αξίζει την προσοχή μας αλλά και την ελκύει. Η ιστορία μάς μεταφέρει σε ένα γερμανικό στρατόπεδο συγκεντρώσεως στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και παρακολουθεί την περίπτωση ενός νεαρού Εβραίου – πρόβατο στη φωλιά του λύκου.

Ανά πάσα στιγμή η εβραϊκή καταγωγή του Ζιλ (Ναουέλ Πέρες Μπισκαγιάρτ) κινδυνεύει να αποκαλυφθεί, οπότε ο μόνος τρόπος για να καταφέρει να τη βγάλει καθαρή είναι όχι απλώς να παραστήσει κάτι που δεν είναι, αλλά να το εκμεταλλευτεί κιόλας. Και αυτό ακριβώς θα κάνει παριστάνοντας τον Ιρανό, χωρίς όμως να μπορεί να διανοηθεί ότι ο διοικητής του στρατοπέδου (Λαρς Εϊντινγκερ) έχει μια μανία με τα περσικά. Θέλει να μάθει τη γλώσσα και στο πρόσωπο του φυλακισμένου βρίσκει τον ιδανικό δάσκαλο. Μόνο που ο Ζιλ δεν ξέρει γρι περσικά, οπότε τι μπορεί να κάνει;

Γυρισμένη από τον Βαντίμ Πέρελμαν, τον ρώσο σκηνοθέτη της ταινίας «Σπίτι από άμμο και ομίχλη», τα «Μαθήματα περσικών» σε κερδίζουν με το καλά διατηρημένο σασπένς τους (δεν μπορείς ποτέ να προβλέψεις τι θα γίνει στην επόμενη σκηνή), τη μυστηριώδη προσωπικότητα του (και) τυχερού κεντρικού τους ήρωα (κυριολεκτικά θαυμάζεις την καπατσοσύνη και το γεγονός ότι έχει διαρκώς τις κεραίες του τεντωμένες), την αρτιότητα των σκηνικών (όλη σχεδόν η ταινία είναι γυρισμένη στο στρατόπεδο συγκέντρωσης), το ανορθόδοξο παιχνίδι γάτας- ποντικιού ανάμεσα σε φυλακισμένο και φύλακα (ποιος είναι στην πραγματικότητα η γάτα και ποιος το ποντίκι;)  αλλά κυρίως για τη γενικότερη φιλοσοφία τους: επί της ουσίας η ταινία μιλά για το περίφημο «ένστικτο της επιβίωσης» για όλα όσα ένας άνθρωπος είναι διατεθειμένος να κάνει (χωρίς καν να γνωρίζει ότι μπορεί να τα κάνει) προκειμένου να γλιτώσει τη ζωή του.

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΕΝΟΣ ΘΡΙΑΜΒΟΥ. Το ντοκιμαντέρ «Ο βασιλιάς Οττο» («King Otto», Ελλάδα/ΗΠΑ/Αγγλία, 2021) του Κρίστοφερ Αντρέ Μαρκς δεν λέει περισσότερα απ’ οσα ήδη γνωρίζουμε για τον ήρωα του τίτλου, κανέναν άλλο από τον Οτο Ρεχάγκελ, τον γερμανό προπονητή που ανέλαβε μια ελληνική εθνική ομάδα ποδοσφαίρου η οποία βρισκόταν στα αζήτητα και την οδήγησε στον μεγαλύτερο θρίαμβο της Ιστορίας της: την κατάκτηση του Euro 2004.

Πάνω-κάτω βλέπεις αυτό που περιμένεις, στιγμιότυπα από τις μεγάλες νίκες των Ελλήνων στην Πορτογαλία (απέναντι στη διοργανώτρια χώρα με την οποία αναμετρήθηκε δύο φορές, στην έναρξη και στον τελικό, με τη Γαλλία, με την Τσεχία). Το παράξενο είναι ότι ενώ έχεις δει αυτές τις σκηνές εκατοντάδες φορές ίσως – τα γκολ του Μπασινά, του Χαριστέα, του Δέλλα, τις μπαλιές του Ζαγοράκη, του Τσάρτα και του Φύσσα -, ακόμα και τώρα που τα ξαναβλέπεις σε ένα ντοκιμαντέρ 17 χρόνια αργότερα, νιώθεις μια ανατριχίλα.

Και να που ένας Γερμανός, ο Οτο Ρεχάγκελ, ήταν ο άνθρωπος ο οποίος βρισκόταν πάντα στο πλευρό τους, ένας ακούραστος μαχητής, ένας πιστός σύντροφος, ένας χαρισματικός και στην επικοινωνία coach, ο οποίος ανεξαρτήτως ταυτότητας, εθνικότητας, πολιτισμικών διαφορών, συνόρων έκανε το καθήκον του με τον καλύτερο και πιο αποτελεσματικό τρόπο. Η ταινία μάς τα υπενθυμίζει όλα αυτά και καλά κάνει διότι σε κάποιους αρέσει τουλάχιστον έστω να τα ακούνε.

ΣΕ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΣΤΕΡΙΑΣ. Το σουρεαλιστικό, σύγχρονο παραμύθι «Αντίο, ηλίθιοι» («Adieu les cons», Γαλλία, 2020) είναι η τελευταία «τρέλα» του ηθοποιού, σεναριογράφου και σκηνοθέτη Αλμπέρ Ντιποντέλ, της μεγάλης επιτυχίας (στη Γαλλία) «Ραντεβού εκεί ψηλά» (2017). Ο ίδιος ο Ντιποντέλ εδώ υποδύεται τον υπεύθυνο ασφαλείας μιας επιχείρησης που όταν χάνει τη δουλειά του προσπαθεί να αυτοκτονήσει και όχι μόνο δεν τα καταφέρνει, αλλά προκαλεί το χάος.

Πάνω σε αυτό το χάος είναι δομημένη όλη η ταινία στην οποία ρόλο θα παίξει μια καρκινοπαθής που αναζητεί το παιδί που της πήραν στη γέννα (Βιρζινί Εφιρά) και ένας τυφλός ακτιβιστής (Νικολά Μαριέ). Ολοι σε κατάσταση υστερίας τρέχουν ασταμάτητα από εδώ κι από κει, πολλά συμβαίνουν χωρίς ποτέ να εξηγούνται, οι νευρώσεις και η υστερία κάνουν στην κυριολεξία πάρτι. Μια ασυγκράτητη ταινία, που ενώ ξεκινά σαν κωμωδία, σύντομα αλλάζει χαρακτήρα αποκτώντας μια όχι πάντα ταιριαστή με το ως τότε σύνολο δραματική χροιά.