«Ανθρωποι που πέρασαν, περνούν, θα περάσουν»

«Εξαγωγή – Εξοδος, ένα θεατρικό ορατόριο για την ελπίδα και την καρτερία». Ετσι ονομάζεται η παράσταση που θα παρουσιάσει ο Νίκος Διαμαντής στη Δήλο στις 10 και 11 του μηνός στο πλαίσιο του θεσμού «Ολη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» του υπουργείου Πολιτισμού, με τη σύμπραξη του θεάτρου Σημείο. Η παράσταση στηρίζεται στα εκτενέστερα σωζόμενα σπαράγματα αρχαίας τραγωδίας από το έργο «Εξαγωγή» του Εζεκιήλ και τη Βιβλική «Εξοδο», «συνομιλώντας» με την τρέχουσα συγκυρία της πανδημίας. «Η έξοδος των Εβραίων από την Αίγυπτο θεωρείται μία από τις πρώτες μεγάλες μεταναστευτικές ροές στην Ιστορία. Αλλά αυτό που μου έκανε μεγαλύτερη εντύπωση ήταν η πνευματικότητα που έχει μια τέτοια κίνηση. Η μετακίνηση δηλαδή μιας μεγάλης ομάδας ανθρώπων που φεύγουν και δημιουργούν μια χώρα, στην αναζήτηση μιας πνευματικότητας. Αντιστοιχεί κατά τη γνώμη μου σήμερα σε αυτό που όλος ο πληθυσμός της Γης, όλα αυτά τα δύο χρόνια, πέρασε με τον κορωνοϊό. Αντιστοιχεί δηλαδή σε μια έξοδο πολύ αργά από μια τρυφηλή ζωή προς μια μόνωση εσωτερική που αντιμετωπίσαμε όλοι μας» αναφέρει στο «ΝΣυν» ο Νίκος Διαμαντής.

Το πρωτότυπο θεατρικό εγχείρημά του οργανώνεται σαν μια μουσική ανθρώπινου βηματισμού στον άδειο χώρο της Δήλου. Ο Δημήτρης Καταλειφός αναλαμβάνει μια «μαγική επίκληση-παραμύθι» τη στιγμή που ζωντανεύουν μέσα από τις πληγές της Παλαιάς Διαθήκης (σε επιλογή του Σταύρου Ζουμπουλάκη) οι σύγχρονοι άνθρωποι από τα ερείπια της Δήλου για να αφηγηθούν τις προσωπικές ιστορίες που έγραψε ο Χρήστος Χρυσόπουλος και φράσεις από το βιβλίο της Κατερίνας Μάτσα «Νιόβη». «Η Δήλος είναι μια ουτοπία που υπήρξε. Ενα φως του κόσμου. Συμπράττουμε για να δημιουργήσουμε μια χειρονομία ανεκτικότητας και καρτερίας. Είναι ένα πραγματικό χωνευτήρι πολιτισμών. Ο ένας πολιτισμός ανέχεται, υπάρχει σε όλα τα επίπεδα με τον άλλον. Είναι ένα παράδειγμα ανοχής πολιτισμών».

Το «ΝΣυν» παρουσιάζει το τμήμα του παραστασιακού κειμένου που βασίζεται στις πληγές του Φαραώ και τους ηθοποιούς με τους αντίστοιχους ρόλους.

Λητώ Μεσσήνη

Η πληγή: «Εξέτεινεν δε την χείρα εις τον ουρανόν, και εγένετο σκότος γνόφος θύελλα επί πάσαν γην τρεις ημέρας…»

Η πληγή μου είναι στόμα ανοιχτό που χάσκει στον τοίχο. Αναμασά τις σκέψεις μου, γεύεται τον φόβο μου, φτύνει σκοτάδια και καγχάζει. Καταπίνει ηδονικά την επιθυμία μου, μουρμουρίζει τραγούδια για απολιθωμένα όνειρα. Την πληγή μου τη φέρω πάνω μου, την περιέχω. Το σκοτάδι του νοσοκομείου σε περικλείει κι εκείνη μου κρατάει συντροφιά. Κρατάω την ανάσα μου και περιμένω. Θα βγεις; Δεν θα βγεις. Θα βγεις. Φοβάμαι. Θυμάμαι. Αντέχω. Με σκέφτεσαι; Η ελπίδα είναι μια παχιά τροφή του φλογερού έρωτος όπου, ενόσω είναι κοντά του, τόσον εκείνος θρέφεται και αυξάνει. Η πληγή μου είναι μάτι ορθάνοιχτο. Με υπνωτίζει, με καθρεφτίζει. Με πνίγει με τα δάκρυά της και μου κόβει τη φωνή. Σωπαίνω. Σε λαχταρώ. Ελπίζω. Ολα θα επιστρέψουν στο φως.

Δανάη Παπουτσή

Η πληγή: «Και επάρας τη ράβδω αυτού επάταξεν το ύδωρ το εν τω ποταμώ και μετέβαλεν παν το ύδωρ το εν τω ποταμώ εις αίμα…»

Μια ψυχή που περιπλανιέται αέναα σε έναν τόπο, ανάμεσα σε έναν κόσμο που οι άνθρωποί του και οι ιστορίες τους μιλούν για την απώλεια, τον θάνατο, το πένθος. Ανθρωποι που πέρασαν, περνούν και θα περάσουν ξανά από κάποιον τόπο αφήνοντας πίσω τα ίχνη τους και μια σιωπή, μέχρι να έρθουν οι επόμενοι. Εκείνη θα περιπλανιέται αενάως περιμένοντάς τους καρτερικά. Ενας «μάρτυρας» του κύκλου της ζωής. Μια ψυχή που επιμένει μέσα από το σκοτάδι να θέλει να βρει φως, το φως που μπορεί να  διακρίνει στη γη, στη θάλασσα, στον ουρανό, στην άμμο, στον αέρα. Μια φωνή που επιθυμεί να παροτρύνει τον κόσμο να απομακρυνθεί απαλά από το σκοτάδι ώστε να νιώσει ξανά, και να οδηγηθεί στο φως. Ετσι πιστεύει ότι οι ψυχές των ανθρώπων θα σταματήσουν να περισπώνται από το χρήμα και το πένθος, τα σώματά τους θα είναι ξανά ελεύθερα, θα κινούνται εύκολα όποιο εμπόδιο κι αν συναντούν, σε όποιο σταυροδρόμι κι αν σταθούν. Θα θυμηθούν. Και θα βρουν επιτέλους αυτή την Εξοδο. Το Φως.

Δανάη Μπερή

Η πληγή: «Εγεννήθη δε μεσούσης της νυκτός και Κύριος επάταξεν παν πρωτότοκον εν γη»

Η βιβλική πληγή η οποία αντανακλάται στον ρόλο μου, ο θάνατος των πρωτοτόκων, αποτελεί το τελευταίο επιτίμιο, την ύπατη συμφορά που προηγείται της Εξόδου. «…παν πρωτότοκον τελευτήσει…». Η φθορά και ο θάνατος είναι έννοιες σύμφυτες με την ανθρώπινη φύση, το τέλος όμως μιας ζωής στην αυγή της αποτελεί παραφωνία στη φυσική εξέλιξη των πραγμάτων. Ενα τέτοιο δυσθεώρητο φορτίο, την απώλεια ενός παιδιού, κουβαλά και ο ρόλος μου. Είναι ο γονιός, και συγκεκριμένα η μητέρα που σαν μαινόμενο θηρίο πάλλεται στο πριν και στο μετά. Ο πόνος που βιώνει την οδηγεί στα σύνορα παροξυσμού και λογικής, άρνησης και αποδοχής, φθοράς και αφθαρσίας. Ο χρόνος για εκείνη παύει να υπάρχει ως μια φυσική αλληλουχία λεπτών και ωρών και σταματά στο γεγονός που τη σημάδεψε, στο σημείο μηδέν της ζωής της. Οπως η Βιβλική Εξοδος που έγινε από τη γη της δουλείας στη γη της Επαγγελίας, από την απόγνωση στην ελπίδα, έτσι και η μητέρα αυτή που έχει παγώσει στον χρόνο επιλέγει το δικό της «μετά». Θρηνεί, ξεσπά και κουβαλώντας όλες τις πληγές της, μέσα από την οδό της καρτερίας και της ελπίδας, οδηγείται στη δική της έξοδο, την έξοδο στο Φως.

Βαγγέλης Ρόκκος

Η πληγή: «Ιδού χειρ Κυρίου επέσται εν τοις κτήνεσίν σου τοις εν τοις πεδίοις, εν τε τοις ίπποις και εν τοις υποζυγίοις και ταις καμήλοις και βουσίν και προβάτοις, θάνατος μέγας σφόδρα»

Κάποιος φεύγει. Αναχωρεί.  Βαδίζει στην έξοδο της ζωής του. Μεταβαίνει σε έναν τόπο με συνοδεία τις πρόσφατες μνήμες του. Τις εναλλαγές του καιρού, τα λουλούδια στον κήπο του, τις πάπιες που ζευγαρώνουν τελετουργικά στη λιμνούλα του κήπου, τα διαφορετικά είδη πουλιών που έχει μετρήσει, τα αγαπημένα του πρόσωπα που γλιστρούν στον νου του, όπως το γυαλί στο χέρι. Περιεργάζεται το ανεπίστρεπτο της ύπαρξής του στη φυσική της μορφή, βυθίζεται απαλά στη σιωπή και ξεχνά. Ολα ζουν μέσα στον νου…

Τζένη Σκαρλάτου

Η πληγή: «και ο άνεμος ο νότος ανέλαβε την ακρίδα… και ανήγαγεν αυτήν επί πάσαν την γην»

Και ο άνεμος ο νότος σάρωσε τους τόπους και τα όμορφα σπίτια και τις ζωές των ανθρώπων που έντρομοι κι απορημένοι πήραν τους δρόμους της προσφυγιάς… Φορτωμένοι απώλειες, σκαμμένοι από μνήμη ανάλγητη που επιμένει στο… τότε που ζούσαμε… Το δώρο της ζωής γίνεται άδωρο. «Στην πέτρα της υπομονής προσμένουμε το θάμα» αλλά ο  ελεήμων Θεός είναι απών, Θεός δεν υπάρχει, κραυγάζει ο τσακισμένoς άνθρωπος, που σημαίνει ότι το Σύμπαν δεν έχει κανένα σχέδιο για αυτόν, καμιά υποχρέωση ή ηθική δέσμευση απέναντί του. Πρέπει να επινοήσεις το νόημα της ζωής και της ζωής σου, να κινητοποιήσεις τον μηχανισμό που θα σε οδηγήσει στην επόμενη μέρα. Αλλά η μοίρα του ανθρώπου είναι να ζει, η μοίρα κάθε ύπαρξης να υπάρχει, την ίδια στιγμή που ο απόβλητος του Παραδείσου συνειδητοποιεί την τρομερή μοναξιά του, με έναν τρόπο ακατανόητο  (που μόνο το μυστήριο της επιθυμίας για ύπαρξη το κατορθώνει) ελπίζει.

Αντρέας Κολίσογλου

Η πληγή: «και εξερεύξεται ο ποταμός βατράχους…»

Ενας Υπάλληλος απλός / Ζωή και θάνατο κοιτώ / Σαν να είμαι μόνο θεατής / Στο πήγαινε και έλα της ζωής / Τι υπάρχει για να μείνει εδώ; / Φεύγουν τα πάντα στο φευγιό; / Ή η ανάμνηση μπορεί / να σε κρατήσει αιώνες στη ζωή; / Και αν έφυγες απ’ τη ζωή μακριά / Θα νιώσεις του Υψιστου την αγκαλιά; / Θα ξαναδείς όσους χαθήκαν απ’ τη Γη / Ή στο βουβό σκοτάδι θα βρεθείς; / Για όσους έμειναν εδώ / Τη θλίψη τους μόνο θα κοιτώ / Οταν θυμούνται τη μορφή / του ανθρώπου που έφυγε απ’ τη Γη / και άφησε στα άψυχα πράγματα ζωή / σαν ένα ποτάμι που κυλά / από τα σπίτια / στων νοσοκομείων / τα λευκά και αποστειρωμένα κελιά / που προσπαθούν να αντισταθούν με όνειρα χιμαιρικά / στου θανάτου την καθολική αγκαλιά / και χρόνο να εξαγοράσουν πάνω στη Γη / Μήπως κάθε αμαρτία εξαγνιστεί / Και δεν ξεπροβάλει σαν βάτραχος / Από όλα τα σημεία της ανθρώπινης ύπαρξης / Και της μητέρας μας ΓΗΣ.

Ομηρος Πουλάκης

Η πληγή: «Και έλαβεν την αιθάλην της καμιναίας και έπασεν αυτήν εις τον ουρανόν, και εγένετο έλκη, φλυκτίδες αναζέουσαι, εν τοις ανθρώποις και εν τοις  τετράποσιν»

Εκείνο που μέσα μου έχει το όνομά σου / είναι ακόμα ζωντανό / δεν ξέρω αν σου μοιάζει / τόσο καιρό που έχω να σε δω / έχει αγκαλιάσει το παρελθόν μου / και το καταχράται / δεν δίνει λογαριασμό / του ανήκω / λύνει τα κορδόνια μου για να με δει να σκύβω / με σηκώνει από το κρεβάτι απότομα / με αναστατώνει / ρυθμίζει τα ξυπνητήρια μου στη λάθος ώρα / με πετροβολά με αναμνήσεις / κάθε βράδυ με επισκέπτεται / πάνω στα ξύλα που σφαδάζω / πάνω στα σίδερα που λιώνω / έξω από το σπίτι μου / εκεί που χτίζω πέτρα την πέτρα / το άλλο σπίτι μου / αδίστακτο / σαν παλιά πληγή που δεν κλείνει / χωρίς ζωή / κι όμως παντοτινό / δεν είναι εσύ / αλλά και τίποτε άλλο πέρα από εσένα / παλιό ξυράφι ακονισμένο κι από τις δύο μεριές / χωρίς λαβή / ένα άλογο ακατάπαυστο / μια φαντασμαγορική τερατωδία.