Σταρ σε κόντρα ρόλους και η αξία του παλιού

Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που αναφέρθηκα σε αυτή τη συμπαθητική «κοινωνική περιπέτεια» του Τομ Μακ Κάρθι (γνωστού από το βραβευμένο με Οσκαρ καλύτερης ταινίας «Spotlight»), καθώς το «Ζήτημα χρόνου» («Stillwater», HΠΑ, 2021) προβλήθηκε, εκτός συναγωνισμού, στο τελευταίο φεστιβάλ των Καννών. Αλλαγμένος αρκετά, ο Ματ Ντέιμον, με μούσι, κοιλιά και ένα καπέλο «τζόκεϊ» διαρκώς «κολλημένο» στο κεφάλι του, υποδύεται πολύ πειστικά τον «βλάχο» Αμερικανό που αναζητεί τη λύση του μυστηρίου εξαιτίας του οποίου η κόρη του (Αμπιγκέιλ Μπρέσλιν) εκτίει ποινή φυλάκισης για φόνο στη Μασσαλία.

Ο Μακ Κάρθι ακολουθεί την κλασική αφήγηση ενός «detective story», προσθέτοντας γενναιόδωρα στην ιστορία πινελιές κοινωνικού σχολιασμού και πολιτισμικών διαφορών (ΗΠΑ / Γαλλία), κάτι που προσφέρει στην ταινία μια αύρα ρεαλισμού μακρινή από αυτού του τύπου τις παραγωγές. Το «ταξίδι» του ήρωα δεν είναι εύκολο και ο χαρακτήρας της ταινίας δεν είναι εκείνος που βρίσκουμε στις περιπέτειες «εκδίκησης». Αυτός ο ακοινώνητος, αμίλητος και μοναχικός Αμερικανός που βρίσκεται στη Νότια Γαλλία παλεύοντας με πάθος για μια προσωπική υπόθεση δεν θα βρει τη λύση στο πιάτο. Αντιθέτως θα τα βρει πολύ σκούρα. Θα ενταχθεί αναγκαστικά στο περιβάλλον, θα μάθει μερικές λέξεις γαλλικά, θα πιάσει δουλειά ως οικοδόμος, θα αναπτύξει σχέση με τη γυναίκα που τον βοηθά στην έρευνά του (Καμίλ Κοτέν), θα αναλάβει νέα πατρικά καθήκοντα – με άλλα λόγια θα δει τον κόσμο μέσα από ένα εντελώς διαφορετικό πρίσμα. Η αλλαγή του είναι το θέμα της ταινίας, και όχι η επιτυχία του ως ερασιτέχνη ντετέκτιβ, και ο Μακ Κάρθι τη διαχειρίζεται με σκηνοθετική υπομονή, ενδιαφέρουσα κινηματογράφηση των χώρων (κάθε άλλο παρά τουριστική) και χωρίς ιδιαίτερες εκπλήξεις πέρα από μια ανατροπή σχετική με την ίδια την πλοκή που μπορεί να προκαλέσει ξάφνιασμα.

Με ρόλους όπως του αγχωμένου από την οικονομική δυσκαμψία σεκιούριτι πολυκαταστημάτων στον «Νόμο της αγοράς» που του χάρισε το βραβείο ερμηνείας στο φεστιβάλ Καννών, ο Βενσάν Λιντόν δεν είναι ακριβώς ο ηθοποιός που σκέφτεσαι για κωμωδία. Είναι όμως γενικώς ένας θαυμάσιος ηθοποιός, και γι’ αυτό σε συνεπαίρνει στο «Ξαδελφάκι μου» («Mon cousin», Γαλλία, 2021) του Γιαν Κουνέν όπου παίζει τον απεγνωσμένο επιχειρηματία που χρειάζεται επειγόντως την υπογραφή του «τρελού» ξαδέλφου του (Φρανσουά Νταμιέν), συνιδιοκτήτη του 50% των μετοχών της οικογενειακής εταιρείας, προκειμένου να συνεχιστούν οι δραστηριότητές της.

Οι καταστάσεις που θα προκύψουν γύρω από τους δύο συγγενείς που είναι αδύνατον να συνεννοηθούν ισορροπούν άλλοτε χωρίς θόρυβο άλλοτε εκκωφαντικά ανάμεσα στο κωμικό και το τραγικό (ο Νταμιέν έρχεται από ψυχιατρικό ίδρυμα στο σπίτι του Λιντόν). Δεν είναι δύσκολο να καταλάβεις από τα πρώτα κιόλας λεπτά πού αναμένεται να καταλήξει η ιστορία, αυτό όμως δεν λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας στην παρακολούθηση μιας ταινίας όπου κυριαρχεί (ακόμα και όταν δεν είναι εμφανές) το συναίσθημα της αγάπης.

Επανεκδόσεις
«Τρία χρώματα, η κόκκινη ταινία» («Trois Coleurs, Film Rouge», Γαλλία / Ελβετία / Πολωνία 1994) του Κριστόφ Κισλόφσκι. Ενα μοντέλο, η Ιρέν Ζακόμπ, χτυπά με το αυτοκίνητό της μια σκυλίτσα και στη συνέχεια κατορθώνει να βρει τα ίχνη του ιδιοκτήτη της, ενός αγέλαστου γέρου, πρώην δικαστή, του Ζαν Λουί Τρεντινιάν. Εκείνος, χωμένος ανάμεσα σε καλώδια τηλεφώνου και μαγνητοταινίες, κάνει αυτό που έκανε μια ζωή: παρακολουθεί τα δράματα και τα μυστικά γνωστών και αγνώστων του. Ενας μοναχικός «αμαρτωλός» που προτιμά να παραμένει αμέτοχος στην κόλαση των διπλανών του.

Το τηλέφωνο φέρνει κοντά αυτούς που βρίσκονται μακριά μας. Ο Τρεντινιάν προτιμά να παραμένει μακριά. Οχι όμως και η Ζακόμπ. Ετσι φθάνουμε στην έννοια της αδελφοσύνης: Είναι δυνατόν να «τηλεφωνήσεις» στην ψυχή ενός αγνώστου με την ελπίδα να περάσει η γραμμή; Μάλλον όχι. Ή μήπως ναι; Ο σκηνοθέτης Κριστόφ Κισλόφσκι το είχε πει άλλωστε με τη «Διπλή ζωή της Βερόνικα»: Ορισμένες φορές η ένωση είναι ισχυρότερη μεταξύ δύο αγνώστων. Με την «Κόκκινη», την πιο ζεστή και αισιόδοξη ταινία του (και το κύκνειο άσμα του), χαρίζει – και πάλι με πλοηγό την τύχη – μια αρμονία, όχι μόνο στους δύο ήρωες αυτής της ταινίας, αλλά σε όλους της «Τριλογίας των χρωμάτων» (που συμπληρώνουν οι «Μπλε» και «Λευκό»).

«Φρανκενστάιν τζούνιορ» («Young Frankenstein», ΗΠΑ, 1974) του Μελ Μπρουκς. Ο δρ Φρίντριχ Φρανκενστάιν, λέκτωρ αμερικανικής ιατρικής σχολής, κληρονομεί το κάστρο του παπού του στην Τρανσιλβανία, όπου αποφασίζει να εγκατασταθεί με την αρραβωνιαστικιά του. Αποφασισμένος να πειραματισθεί με τη νεκρανάσταση, χρησιμοποιεί (από λάθος του υπηρέτη του) τον εγκέφαλο ενός κακοποιού, ο οποίος όταν (ξανα)ζωντανεύει σπέρνει τον πανικό σε κάθε του εμφάνιση… Οχι, δεν πρόκειται για μια σοβαρή κινηματογραφική διασκευή του «Φρανκενστάιν» της Μέρι Σέλεϊ, αλλά για μία από τις καλύτερες παρωδίες που έχουν παραχθεί στο Χόλιγουντ, μα και η καλύτερη ταινία του Μελ Μπρουκς που κάνει σκόνη τον μύθο ενός από τα δημοφιλέστερα τέρατα λογοτεχνίας και κινηματογράφου. Σε φρενήρεις ρυθμούς ο Τζιν Γουάιλντερ υποδύεται τον τρελοεπιστήμονα, αλλά την παράσταση κλέβει με άνεση ο γουρλομάτης Μάρτι Φέλντμαν στον ρόλο του υπηρέτη. Αξέχαστο το εύρημα του τρομαγμένου χλιμιντρίσματος των αλόγων όποτε ακούγεται το όνομα της Φράου Μπλούχερ (Κλόρις Λίτσμαν), εφιαλτικής οικονόμου του πύργου που παραπέμπει στην κυρία Ντάνβερς (Τζούντιθ Αντερσον) της «Ρεβέκκας» του Αλφρεντ Χίτσκοκ.

«Μπέτυ Μπλου» («37°2 le matin», Γαλλία, 1986) του Ζαν Ζακ Μπενέξ.

Ο καυτός ήλιος του Γαλλικού Νότου, η μοναχικότητα, το παράφορο σεξ, η ανάγκη της μητρότητας, η ατμοσφαιρική μουσική του Γκάμπριελ Γιάρεντ και η αδιαμφισβήτητη χημεία ανάμεσα στην Μπεατρίς Νταλ και τον Ζαν Ιγκ Ανγκλάν που πρωταγωνιστούν σχεδόν μόνοι τους διαμορφώνουν το πλαίσιο αυτού του παράξενου ερωτικού φιλμ  που έκανε αίσθηση στην εποχή του και ανέδειξε την Νταλ σε μεγάλη σταρ (για μικρό όμως διάστημα). Η ταινία στέκεται θαυμάσια σήμερα όπως τότε, είναι το ίδιο ερωτική, το ίδιο μελαγχολική, αλλά και το ίδιο στενάχωρη, καθώς η πορεία προς την αυτοκαταστροφή του συγγραφέα Ανγκλάν και της «Λολίτας» του (Νταλ), ζεύγους πλασμένου για να είναι «αυτοκόλλητο», είναι από την αρχή δεδομένη. Για την ιστορία, ο ξένος τίτλος, 37°2 αναφέρεται στη θερμοκρασία βαθμών Κελσίου του σώματος μιας εγκύου γυναίκας το πρωί. Στο σενάριο ο Ζαν Ζακ Μπενέξ συνεργάστηκε με τον Φιλίπ Τζιάν, συγγραφέα του μυθιστορήματος στο οποίο στηρίχτηκε η «Μπέτυ Μπλου».

Επίσης στις αίθουσες
«The suicide squad» (ΗΠΑ, 2021) του Τζέιμς Γκαν. Συνέχεια της «Ομάδας αυτοκτονίας» (2016) του Ντέιβιντ Αγιερ, η ταινία περιγράφει τα κατορθώματα των πιο αχρείων εγκληματιών της DC Comics που αυτή τη φορά βγαίνουν από τη φυλακή και μεταφέρονται στο νησί Κόρτο Μαλτέζε για να σώσουν τον κόσμο. Με τους Μάργκοτ Ρόμπι, Ιντρις Ελμπα, Τζον Σίνα, Τζόελ Κίναμαν, Τζάι Κόρτνεϊ και σε μικρούς ρόλους τον Σιλβέστερ Σταλόνε και την Βαϊόλα Ντέιβις.

«Ταξίδι με τον δράκο μου» («Dragonrider», Γερμανία, 2020) του Τόμερ Εσεντ. Ενας δράκος, ένα βουνίσιο πνεύμα και ένα ορφανό παιδί είναι το τρίο της μεγάλης περιπέτειας στα Ιμαλάια σε αυτό το γερμανικό κινούμενο σχέδιο βασισμένο στο μυθιστόρημα της Κορνέλια Φούνκε.