Ο Ευριπίδης στα ελληνικά και στην Πομπηία

Δεν γνωρίζουμε σε ποιο ακριβώς κτίριο, αλλά είναι σίγουρο ότι πριν από 2.000 χρόνια στην Πομπηία ανέβαιναν παραστάσεις στα ελληνικά. Επομένως υπήρχε κοινό για να παρακολουθήσει μια κωμωδία του Μενάνδρου ή μια τραγωδία του Ευριπίδη στη γλώσσα που ήταν γραμμένο το κείμενο – όχι μόνο δηλαδή ηθοποιοί, αλλά και ελληνόφωνοι θεατές. Αυτή είναι η τελευταία εκπληκτική ανακάλυψη από τις ανασκαφές σε έναν τάφο που πραγματοποιούνται στην πόλη που θάφτηκε από την έκρηξη του Βεζουβίου το 79 μ.Χ.

Ο τάφος ανήκε στον Μάρκους Βενέριους Σεκούντιο, έναν σκλάβο μεταξύ 60 και 70 ετών, ο οποίος είχε αποκτήσει την ελευθερία του και, σύμφωνα με επιγραφή που βρέθηκε στο σημείο, ανέβασε παραστάσεις στα ελληνικά. Στον καλά διατηρημένο σκελετό βρέθηκαν στοιχεία μουμιοποίησης όπως τρίχες και ένα αφτί που σώζονταν ακόμη στο κρανίο. Την εποχή εκείνη οι ενήλικοι συνήθως αποτεφρώνονταν, άρα η ταφή του Μάρκου Βενέριου θεωρείται πολύ ασυνήθιστη. Οι αρχαιολόγοι που εργάζονται στον τάφο εξετάζουν την πιθανότητα ο συγκεκριμένος άντρας να είχε ταριχευθεί πριν από την ταφή.

«Το ότι οργανώνονταν παραστάσεις στα ελληνικά είναι απόδειξη της ζωντανής και ανοιχτής πολιτισμικής ατμόσφαιρας που χαρακτήριζε την αρχαία Πομπηία» λέει ο Γκάμπριελ Τσουχτρίγκελ, διευθυντής του αρχαιολογικού πάρκου της Πομπηίας. Από τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η ομάδα του Τσουχτρίγκελ δίνεται η βεβαιότητα ότι τόσο ο Μέναδρος όσο και ο Ευριπίδης ήταν οι πιο δημοφιλείς θεατρικοί συγγραφείς της εποχής. Επίσης σε κάποια κοκάλινα πλακάκια – τα οποία χρησιμοποιούσαν ως εισιτήρια – ήταν χαραγμένο το όνομα του Αισχύλου. Αλλα στοιχεία της έντονης παρουσίας κειμένων ελληνικών συγγραφέων είναι οι απεικονίσεις τραγικών μασκών, οι πλατείες με θεατρικές σκηνές χωρίς να υπάρχει χώρος για κάποια μετάφραση, ή θεατρικές εικόνες που παραπέμπουν στη Μήδεια του Ευριπίδη ή τη Διαιτησία του Μενάνδρου. Εκτός από το μεγάλο θέατρο το οποίο είχε χωρητικότητα πέντε χιλιάδων θεατών, το Ωδείο (ή σκεπαστό θέατρο) με τις 1.500 θέσεις, υπήρχε και το αμφιθέατρο για παραστάσεις που μπορούσε να φιλοξενήσει έως και 20.000 άτομα.

Ζωή Λιάκα