«Η τυραννία της Ελλάδας στη Γερμανία», ένας τίτλος του 1935 με ειδικό ενδιαφέρον

Ενας τίτλος λογοτεχνικής κριτικής του 1935 με ιδιαίτερη αξία έκανε πρόσφατα την εμφάνισή του – υπό τη μορφή πλήρους ανατύπωσης – στα βιβλιοπωλεία (εμείς τον εντοπίσαμε συγκεκριμένα στο αγγλόφωνο Bookpath της οδού Σόλωνος). Τιτλοφορείται «The tyranny of Greece over Germany» και συγγραφέας του είναι η E.M. Butler, γερμανίστρια στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Η «τυραννία της Ελλάδας», την οποία επικαλείται στον τίτλο η καθηγήτρια Γερμανικών, αφορά την επίδραση της αρχαιοελληνικής σκέψης σε κορυφαίους στοχαστές και συγγραφείς του 18ου αιώνα, έτσι ώστε, σύμφωνα με τη συγγραφέα, όλοι τους να υποφέρουν «από την τυραννία ενός ιδεώδους». Το αποτέλεσμα ήταν αυτή η ιεροποίηση των αρχαίων να οδηγήσει τους Ναζί στην ιδέα μιας Ευρώπης σύμφωνα με τα δικά τους πρότυπα. Η επίδραση τεκμηριώνεται μέσα από δέκα βιογραφίες: συγκεκριμένα, των Βίνκελμαν, Λέσινγκ, Χέρντερ, Γκαίτε, Σίλερ, Χάινε, Χέλντερλιν, Νίτσε, Σπίτλερ, Γκεόργκε. Η Μπάτλερ εστιάζει στις καλλιτεχνικές, ψυχολογικές, φιλοσοφικές και πολιτισμικές όψεις ξεκινώντας από την ελληνιστική περίοδο λόγω Βίνκελμαν. Φυσικά το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι την ίδια περίοδο – από το 1933 – ο προπομπός μιας «επιστροφής στους Ελληνες» είναι ήδη ο Μάρτιν Χάιντεγκερ, ο οποίος υποδεικνύει αυτή την κατεύθυνση (την ανακάλυψη εκ νέου των ελληνικών λέξεων και «ριζωμάτων») ως εναλλακτική για να απομακρυνθεί η γερμανική σκέψη από την ιουδαιοχριστιανική παράδοση.