Ντόναλντ Κέιγκαν: {LF}ο κορυφαίος ιστορικός {LF}του Πελοποννησιακού Πολέμου

Είχε έρθει για πρώτη φορά στην Ελλάδα με υποτροφία Fullbright το 1958 – 1959 για να σπουδάσει στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών. Και με αυτόν τον τρόπο μια επιθυμία που τον στοίχειωνε από την παιδική ηλικία γινόταν πραγματικότητα. Κατά μία έννοια, άλλαζε η ζωή του. «Ζούσα σε ένα μικρό διαμέρισμα στους πρόποδες του Λυκαβηττού» έγραφε στην εισαγωγή της ελληνικής έκδοσης «Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος» (εκδ. Ωκεανίδα, μτφ. Νικόλας Πηλαβάκης, 2004). «Λίγες εβδομάδες μετά την άφιξή μας στην Αθήνα, η γυναίκα μου γέννησε το πρώτο από τα δύο μας αγόρια (σ.σ.: τον Ρόμπερτ). Ενθουσιαστήκαμε με τη σκέψη ότι τούτο συνέβη κάτω από τη θέα της Ακρόπολης. Σπρώχναμε το καροτσάκι του στα μαρμαρόστρωτα πεζοδρόμια της Αθήνας, όπου οι μέρες ήταν όλες, σχεδόν, ηλιόλουστες, ο ουρανός ασυννέφιαστος, γαλάζιος και φωτεινός».

Μέχρι τότε ο Ντόναλντ Κέιγκαν, που γεννήθηκε το 1932 σε μια εβραϊκή οικογένεια από το Κουρσέναϊ της Λιθουανίας και μεγάλωσε στο Μπράουνσβιλ του Μπρούκλιν, είχε πάρει το μεταπτυχιακό του δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο Μπράουν και το διδακτορικό του από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο. Μετά την «ελληνική περίοδο» θα διδάξει στο Τμήμα Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κορνέλ και κυρίως στο Γέιλ, με ειδίκευση στην ιστορία της αρχαίας Ελλάδας (μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 2013 υπήρξε εξέχων καθηγητής Κλασικών Σπουδών και Ιστορίας). Το τετράτομο έργο του για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο (με εναρκτήριο τόμο το «The outbreak of the Peloponnesian war», Cornell University Press, 1969) θεωρείται μέχρι τις μέρες μας μία από τις σημαντικότερες συνεισφορές στη διεθνή βιβλιογραφία. «Κάθε γενιά οφείλει να γράφει την ιστορία για τον εαυτό της. Τα δικά μας ερωτήματα διαφέρουν πιθανότατα από εκείνα των πατεράδων και των παππούδων μας. Η συνεχής επανεκτίμηση μπορεί να είναι ευεργετική για την ανακάλυψη του παρελθόντος και τη νοηματοδότησή του, καθώς μέσα στα χρόνια μόνο οι μονίμως διαφωτιστικές ερωτήσεις θα παραμείνουν ζωτικές» έγραφε τότε στην εισαγωγή του βιβλίου.

Φιλελεύθερος ως προς την πολιτική αντίληψη θα απομακρυνθεί από τους συνοδοιπόρους του το 1969, όταν το Πανεπιστήμιο Κορνέλ πιέζεται για την έναρξη του προγράμματος των Μαύρων Μελετών (η μελέτη της ιστορίας, της πολιτικής και των πολιτισμών των αφρικανικής καταγωγής λαών) από ομάδα οπλοφόρων μαχητών. Eκτοτε τις αντιλήψεις του για την ανάλυση των διεθνών σχέσεων με όρους ισχύος – απότοκο πάντως από τη θουκυδίδεια ανάγνωση της Ιστορίας – θα ενστερνιστούν οι λεγόμενοι «νεο-συντηρητικοί» των ΗΠΑ, με αποκορύφωμα την περίοδο του Τζορτζ Μπους του νεώτερου.

ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΓΟΡΑ. Μετά την πρώτη επίσκεψη ο Κέιγκαν θα έρθει αρκετές φορές στην Ελλάδα. Oπως γράφει ο ίδιος, και πάλι στην εισαγωγή του «Πελοποννησιακού Πολέμου», κάποια στιγμή θα βρεθεί στον ανασκαφικό χώρο της Αμερικανικής Σχολής στη Αγορά και θα πιάσει – πρώτος – στα χέρια του ένα θραύσμα μαρμάρου που έφερε τα γράμματα «ΑΛΚΙΒΙΑΔΟΥ»: «Ηταν ένα μήνυμα που ο 5ος αιώνας έστελνε απευθείας σε μένα… Για τον κλασικό φιλόλογο δεν υπάρχει πέτρα σχεδόν στην Ελλάδα η οποία να μην έχει κάποια σχέση με ένα πρόσωπο, ένα γεγονός ή έναν μύθο της αρχαιότητας».

Στα ελληνικά κυκλοφόρησε επίσης το «Θουκυδίδης: ο αναμορφωτής της ιστορίας» (Ωκεανίδα, 2011, μτφ. Ελισάβετ Παπαϊωάννου) και «Περικής ο Αθηναίος» (Ωκεανίδα, 2005, μτφ. Όλγα Παπακώστα).