Πογκρόμ διώξεων και συλλήψεων

Ενας χρόνος συμπληρώθηκε χθες από τις νόθες εκλογές στη Λευκορωσία και ο αυταρχικός ηγέτης της χώρας Αλεξάντερ Λουκασένκο συνεχίζει να χρησιμοποιεί βία και εκφοβισμό εναντίον των αντιπάλων του, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό για να παραμείνει στην εξουσία. Ομως η αντιπολίτευση δεν εγκαταλείπει την ελπίδα ότι μπορεί να εκδιώξει τον Λουκασένκο. «Ο αγώνας μας διαρκεί περισσότερο απ’ όσο θα θέλαμε», λέει η Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια σε συνέντευξή της στο Politico. «Ομως ο κόσμος δεν λέει ότι δεν θα επιτύχουμε στο τέλος, λένε ότι χρειάζεται χρόνος και ακόμα δεν είναι ξεκάθαρο πότε θα τελειώσει».

Πριν από ένα χρόνο, η Τιχανόφσκαγια τέθηκε επικεφαλής μιας αναπάντεχης συμμαχίας τριών γυναικών πολιτικών – μαζί με τη Μαρία Κολσνίκοβα και τη Βερόνικα Τσέπκαλο. Σε πολλούς Λευκορώσους δημιουργήθηκε η ελπίδα ότι ο Λουκασένκο θα αποχωρήσει ειρηνικά από το αξίωμα που κατέλαβε το 1994. Ομως ο 67χρονος πρώην αξιωματικός του σοβιετικού στρατού ισχυρίσθηκε ότι συγκέντρωσε το 80% των ψήφων σε μια ψηφοφορία που χαρακτηρίσθηκε από νοθεία. Σήμερα η Τιχανόφσκαγια και η Τσέπκαλο είναι στην εξορία και η Κολεσνίκοβα δικάζεται στη Λευκορωσία, αντιμετωπίζοντας 12ετή κάθειρξη.

Αντίσταση. Ο Λουκασένκο επιβίωσε ενός μεγάλου κύματος διαδηλώσεων που συγκλόνισαν τη χώρα μετά τις εκλογές. Η αντίσταση στους δρόμους εξασθένησε τον χειμώνα και δεν έχει ανακτήσει τη δυναμική της, λόγω του πογκρόμ διώξεων και συλλήψεων που έχει εξαπολύσει το καθεστώς. «Πιστεύαμε ότι ήμασταν τόσοι πολλοί στους δρόμους ώστε να αποδείξουν στον Λουκασένκο ότι έχασε τις εκλογές. Ελπίζαμε ότι το καθεστώς θα μας άκουγε, αλλά κάτι τέτοιο δεν συνέβη», λέει η Τιχανόφσκαγια. «Και μετά εξαπέλυσε εναντίον μας την κόλαση – κάτι για το οποίο δεν ήμασταν προετοιμασμένοι».

Ο Λουκασένκο κυβερνά με σιδηρά πυγμή. Ολοι οι ηγέτες της αντιπολίτευσης είτε έχουν συλληφθεί είτε έχουν εκδιωχθεί από τη χώρα. Προχώρησε σε μαζικές συλλήψεις διαδηλωτών. Τώρα διαλύει και τα τελευταία ανεξάρτητα ΜΜΕ και ΜΚΟ, μεταξύ των οποίων εκπαιδευτικούς θεσμούς, οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την τοπική μονάδα του PEN, του οποίου ηγείται η τιμημένη με το Νομπέλ συγγραφέας Σβετλάνα Αλεξίεβιτς, η οποία ζει εξόριστη στη Γερμανία.

Υπολογίζεται ότι αυτή τη στιγμή στις φυλακές της Λευκορωσίας βρίσκονται περισσότεροι από 600 πολιτικοί κρατούμενοι και μαζί με αυτούς και τουλάχιστον 30 δημοσιογράφοι. Ο Λουκασένκο όμως έχει εξαπολύσει πογκρόμ και εκτός της χώρας του. Οι αρχές εξανάγκασαν αεροσκάφος της Ryanair τον Μάιο να συλλάβει τον δημοσιογράφο της αντιπολίτευσης Ρομάν Προτάσεβιτς, ο οποίος πετούσε από την Αθήνα στο Βίλνιους. Ως αποτέλεσμα, στον κρατικό αερομεταφορέα Belavia απαγορεύθηκε να χρησιμοποιεί τον εναέριο χώρο της ΕΕ, ενώ επιβλήθηκαν και άλλες κυρώσεις στη Λευκορωσία. Ως αντίποινα, το Μινσκ προτρέπει όσους ζητούν άσυλο να πετάξουν στο Μινσκ και κατόπιν να διασχίσουν τα σύνορα με τη Λιθουανία, σε μια προσπάθεια εργαλειοποίησης των μεταναστών.

Δολοφονίες. Η ουκρανική αστυνομία ερευνά τον θάνατο του λευκορώσου ακτιβιστή της αντιπολίτευσης Βιτάλι Σισόφ, ο οποίος βρέθηκε κρεμασμένος κοντά στο σπίτι του στο Κίεβο, στις αρχές του μήνα. Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή έδιωξε αρκετούς αξιωματούχους της Λευκορωσίας από το Ολυμπιακό Χωριό αφότου προσπάθησαν να αναγκάσουν τη σπρίντερ Κριστίνα Τσιμανούσκαγια να επιστρέψει στο Μινσκ. Λίγο νωρίτερα είχε ασκήσει κριτική στους προπονητές της.

Παρά τις διεθνείς αντιδράσεις, ο Λουκασένκο διατηρεί μια στενή συμμαχία με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. «Ο Λουκασένκο συνειδητοποίησε ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τους διαφωνούντες Λευκορώσους μόνος του και έκανε συμφωνία με τον Πούτιν», εξηγεί ο Αντρέι Κουρέιτσικ, εξέχων λευκορώσος συγγραφέας και σκηνοθέτης. «Βλέπουμε τον συγχρονισμό τους στην πίεση προς τα ανεξάρτητα ΜΜΕ, τους ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τους πολιτικούς τους αντιπάλους».

Παρά το ζοφερό περιβάλλον, η Τιχανόφσκαγια ελπίζει ακόμα για αλλαγή. Λέει πως πολλές κοινότητες – γιατρών, δημοσιογράφων και αθλητών – έχουν δημιουργηθεί στη Λευκορωσία τον τελευταίο χρόνο, για να στηρίξουν εκείνους που υποφέρουν από πολιτικούς διωγμούς. «Μέχρι τώρα δεν είχαμε τέτοιες δομές. Οι άνθρωποι θέλουν να βοηθήσουν ο ένας τον άλλον, θέλουν να μείνουν κινητοποιημένοι. Και έτσι κάνουμε ό,τι μπορούμε».