Ανησυχία για την πυρηνική συμφωνία μετά την επικράτηση των εξτρεμιστών στην Τεχεράνη

«Το Ιράν είναι μια βαθιά πολωμένη χώρα όπου αυτή τη στιγμή υπερισχύει το πιο εξτρεμιστικό κομμάτι, με τη στήριξη του ανώτατου πνευματικού ηγέτη, αγιατολάχ Χαμενεΐ. Με τον νέο πρόεδρο, ένα δικό του τέκνο, οι εξτρεμιστές θα ελέγχουν απόλυτα την κυβέρνηση. Και θα υπάρξει περισσότερη καταστολή, περισσότερες εντάσεις. Μια εξαιρετικά περίπλοκη κατάσταση για τις ΗΠΑ. Και για τους Αμερικανούς, η επανέναρξη του διαλόγου δεν θα είναι εύκολη»: για τον 69χρονο βενεζουελανό πολιτικό επιστήμονα, δημοσιογράφο και συγγραφέα Μοϊσές Ναΐμ, πρώην διευθυντή του Foreign Policy, νυν μέλος του Διεθνούς Οικονομικού Προγράμματος του Ιδρύματος Carnegie για την Παγκόσμια Ειρήνη, «ο Μπάιντεν έχει μπροστά του δύσκολο δρόμο».

Ενάμιση μήνα μετά τις ιρανικές προεδρικές εκλογές του Μαΐου, ο Εμπραχίμ Ραϊσί αντικατέστησε χθες και επισήμως στον προεδρικό θώκο της χώρας τον σαφώς μετριοπαθέστερο Χασάν Ροχανί. Ο τελευταίος ήθελε τον διάλογο με τις ΗΠΑ. Τι θα συμβεί από εδώ και στο εξής; «Το ζήτημα της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν», σημειώνει ο Ναΐμ σε συνέντευξή του στην ιταλική «La Repubblica», «είναι απόλυτα συνυφασμένο με την εσωτερική πολιτική της χώρας και τη σύγκρουση μεταξύ μεταρρυθμιστών και συντηρητικών. Το ενδεχόμενο ανανέωσης της πυρηνικής συμφωνίας γίνεται όλο και πιο περίπλοκο. Ας πούμε τα πράγματα με το όνομά τους: η συμφωνία κινδυνεύει. Ο Ντόναλντ Τραμπ προσπάθησε να δημιουργήσει τις συνθήκες για την αναστολή της και το πέτυχε. Το να συνεχίσουμε από εκεί που άφησε την κατάσταση είναι αυτή τη στιγμή αδύνατο. Ο δρόμος εμπρός είναι ανηφορικός. Κι ας τη χρειάζονται όλοι αυτή τη συμφωνία. Πρωτίστως οι Ιρανοί, διότι η χώρα τους έχει έλλειψη σε όλα: σε νερό, σε τρόφιμα, σε ηλεκτρισμό».

Ο Μπάιντεν. Πώς πρέπει να κινηθεί λοιπόν τώρα ο αμερικανός πρόεδρος, ο Τζο Μπάιντεν; «Να στείλει σαφέστερα σημάδια από ό,τι έχει κάνει μέχρι τώρα. Να πει δυνατά πως θέλει να αναπτύξει τη συμφωνία. Και ότι είναι πρόθυμος να άρει κάποιες κυρώσεις. Πρέπει, όμως, να έχει την υπομονή – και την πονηριά – να περιμένει να κάνουν οι Ιρανοί την πρώτη κίνηση. Πρέπει και να δραστηριοποιηθεί. Να δείξει πρόθυμος να συνεισφέρει στην πρόοδο των διαπραγματεύσεων [που διεξάγονται στη Βιέννη]. Δεν μπορεί όμως ούτε να διανοηθεί να άρει τις κυρώσεις χωρίς να πάρει κάτι σε αντάλλαγμα».

Διπλωματία. Είναι άραγε βιώσιμος αυτός ο δρόμος; «Η διπλωματία μπορεί να τα καταφέρει» λέει ο Μοϊσές Ναΐμ. Αλλωστε «η πυρηνική συμφωνία είναι για όλους. Ιδιαίτερα για του Ιρανούς, που πρέπει κάπως να απαλύνουν την τραγική οικονομική κατάσταση της χώρας. Από την άλλη πλευρά, φυσικά, οι σχέσεις ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ χαρακτηρίζονται πάντα από αμοιβαία καχυποψία». Αιφνιδίασε όμως τους Αμερικανούς η εκλογική νίκη του Ραϊσί; Γιατί δεν υιοθέτησαν πριν από τις εκλογές μια πιο ανοιχτή στάση, όπως ζητούσε ο προκάτοχός του;

«Καμία έκπληξη» λέει ο επί 14ετία (1996-2010) διευθυντής του Foreign Policy. «Οι άνθρωποι που φώναξε ο Τζο Μπάιντεν είναι οι ίδιοι άνθρωποι που διαπραγματεύτηκαν την πυρηνική συμφωνία το 2015 και ξέρουν πολύ καλά με ποιους έχουν να κάνουν. Πράγματι, η προηγούμενη συμφωνία επιτεύχθηκε επί κυβέρνησης Ροχανί, ενός σχετικά μετριοπαθούς κληρικού. Δεν γνωρίζουμε όμως τίποτα για την ομάδα που θα κατεβάσει ο Ραϊσί. Αν θα είναι ικανοί. Αν θα έχουν εντολή για διάλογο. Ο δρόμος μοιάζει ανηφορικός. Ποιος ξέρει όμως, μπορεί να αποδειχθεί και μια μεγάλη ευκαιρία».