Δημοκρατία

Η στήριξη εκ μέρους των ΗΠΑ και της Δύσης προς δημοκρατικά κινήματα οφείλεται στην υπόθεση ότι οι άνθρωποι, εφόσον φυσικά έχουν το ελεύθερο της επιλογής, θα προτιμούν πάντα ένα σύστημα εκλεγμένης και αντιπροσωπευτικής διακυβέρνησης.

Τι θα συμβεί, όμως, εάν αυτή η υπόθεση είναι λανθασμένη; Εάν η πλειοψηφία πιστεύει ότι η δημοκρατία δεν λειτουργεί προς όφελός της;

Ολοένα περισσότερες μαρτυρίες από την Τυνησία, το πιο πρόσφατο παράδειγμα χώρας που εισήλθε σε κρίση εξαιτίας του τρόπου που κυβερνάται, στοιχειοθετούν την εκτίμηση ότι αρκετοί πολίτες υποδέχθηκαν θετικά την αναστολή λειτουργίας του δημοκρατικά εκλεγμένου κοινοβουλίου, το οποίο είχε αποτύχει να αντιμετωπίσει τα προβλήματα των ανθρώπων και, σε μεγάλο βαθμό, είχε μετατραπεί σε μία αυτοεξυπηρετούμενη ολιγαρχία.

«Είναι πιθανό, έπειτα από μία δεκαετία κατά την οποία οι Τυνήσιοι απόλαυσαν μεγαλύτερο βαθμό ατομικών ελευθεριών, η έλλειψη ευημερίας να έκανε αρκετά σημαντικό μέρος τους πιο πρόθυμους να δώσουν μια ακόμη ευκαιρία σε μιας κάποιας μορφής αυταρχικό καθεστώς», λέει ο 33χρονος Μοχάμεντ Αλι, ο οποίος είχε στηρίξει την εξέγερση του 2010-11 για την ανατροπή του πρώην δικτάτορα, Ζιν αλ-Αμπιντίν Μπεν Αλι.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερα άβολη και μη κοινά αποδεκτή σκέψη για τους δυτικούς υπέρμαχους της παγκόσμιας δημοκρατίας, που βασίζονται πάνω σε δεδομένες απόψεις αναφορικά με την ειρήνη, τις αξίες και τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Ωστόσο, οι δημοκρατικές μεταβάσεις συχνά εκτροχιάζονται με αφορμή πιο τετριμμένα ζητήματα – οικονομική ανέχεια, ανισότητα, έλλειψη ευκαιριών, χαμηλή ποιότητα εκπαίδευσης, ανασφάλεια.

«Πετύχαμε τεράστια πρόοδο στο μέτωπο των ελευθεριών και στο πολιτικό μέτωπο, παρά τις κρίσεις. Αυτό, όμως, που έμεινε σχεδόν απαράλλαχτο είναι το συγκεκριμένο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης το οποίο παρήγε ανισότητες, την κρίση χρέους, τον κοινωνικο-οικονομικό αποκλεισμό – όλα όσα έκαναν τον λαό να επαναστατήσει εναντίον τους», σημειώνει από την πλευρά του στους «New York Times» ο Φαντέλ Καμπούμπ, καθηγητής οικονομικών.

Η διαπίστωση αυτή αναδεικνύει μια ακόμη αποτυχία. Οπως συνέβη και με τις δημοκρατικές εξεγέρσεις στη Συρία, την Αίγυπτο, τη Λιβύη , το Μπαχρέιν και την Υεμένη, η Τυνησία δεν έλαβε την ολόπλευρη στήριξη (αν έλαβε κάποια στήριξη…) των δυτικών χωρών, που ανησυχούσαν περισσότερο για την ισλαμική τρομοκρατία και την αστάθεια παρά για τα αιτήματα που αναδεικνύονταν στους αραβικούς δρόμους. Σε ένα βαθμό, αυτό συμβαίνει και στον Λίβανο σήμερα.

Αυτή η συνηθισμένη και παράλογη στάση των δυτικών κυβερνήσεων δίνει ένα κακό όνομα στη δημοκρατία.

Οι πολίτες του Χονγκ Κονγκ, της Μιανμάρ και της Λευκορωσίας, όπου τα δημοκρατικά κινήματα κατεστάλησαν βίαια πέρυσι, μπορεί δικαίως να σκεφτούν: Εάν η Δύση δεν αγωνιστεί για τη δημοκρατία, τότε ίσως δεν έχει αξία να ασχολούμαστε.