«Το μήνυμα {LF}είναι η δημιουργία της ζωής»

Το «ElaiΩnas Festival» επιστρέφει για 7η συνεχή χρονιά, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Αττικής, με παραστάσεις αρχαίου δράματος και μουσικούς της διεθνούς σκηνής. Θεματική αυτή τη φορά: η ίαση και η επιστροφή (στον αστερισμό της πανδημικής κρίσης). Εκτός άλλων οι εκδηλώσεις, που ξεκινούν απόψε στις 21.00 με ένα αφιέρωμα στον αθηναιογράφο Δημήτρη Καμπούρογλου (όπου ο νέος σκηνοθέτης Κώστας Φούντας σκηνοθετεί μία ταινία μικρού μήκους), περιλαμβάνουν τις «Βάκχες» της Ρηνιώς Κυριαζή και τις «Παραλλαγές πάνω στην Αντιγόνη» της Φένιας Παπαδόδημα, που έχει αναλάβει την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ μαζί με τον Γιώργο Παλαμιώτη. Μιλήσαμε με τη Φένια Παπαδόδημα για την έβδομη διοργάνωση.

Πώς υπηρετούν τα έργα  του φετινού φεστιβάλ την «ίαση και επιστροφή»;

Τόσο οι σπουδές πάνω στις τρεις τραγωδίες – «Βάκχες», «Ευμενίδες», «Αντιγόνη» – όσο και οι μουσικές συναυλίες είναι δημιουργίες καλλιτεχνών που δίνουν συνειδητά τον χρόνο, την ενέργεια και την ψυχή τους, επικεντρωμένοι στη συνάντησή τους με τους θεατές – ακροατές. Οσον αφορά το αφιέρωμα στο αρχαίο δράμα, είναι γνωστό ότι δεν υπάρχει τραγωδία χωρίς την ανάγκη απόδοσης δικαιοσύνης και ισορροπίας, θεραπείας ψυχικής από το κακό που έχει συμβεί. Ο τρόπος προσέγγισης των σκηνοθετών που ασχολούνται με αυτές τις τρεις σπουδές φέτος αναδεικνύει αυτή την αναζήτηση του χρόνου της θεραπείας, της εξισορρόπησης. Ζωντανεύοντας τους κανόνες της τελετουργίας, της συγκέντρωσης σ’ έναν χρόνο μη ρεαλιστικό.

Πώς δένει το αφιέρωμα στον Δ. Καμπούρογλου με το υπόλοιπο πρόγραμμα;

Το έργο του Δ. Καμπούρογλου είναι μία πολύχρονη έρευνα με αφορμή τις αναδρομές του σε διαφορετικά σημεία της Αττικής που ο ίδιος θεωρεί ιερά. Οχι μόνο γιατί είναι φορείς της ιστορίας αλλά και γιατί μεταφέρουν ένα «μήνυμα» στον πολίτη αυτής της πόλης. Στον πολίτη κάθε αιώνα, κάθε γενιάς.

Το «μήνυμα» αυτό είναι η δύναμη της δημιουργίας, της ζωής που βιώθηκε σ’ αυτόν τον τόπο. Μιας ζωής που δεν συνδέεται μόνο με την ιαματική συμβολή του θεάτρου ή της μουσικής ή των τεχνών γενικότερα, αλλά κάθε πνευματικής προσέγγισης και πρακτικής, έτσι όπως μαρτυρείται μέσα από κάθε έθιμο, κάθε παράδοση, κάθε ερείπιο.

Και οι δικές σας «Παραλλαγές» τις «Αντιγόνης», όπου υπογράφετε σκηνοθεσία, μουσική και δραματουργία;

Είναι μία σύνθεση που έχει στηθεί με μία συγκεκριμένη δραματουργική επιλογή και κατεύθυνση.

Προσωπικά μου κείμενα – κάποια έχουν εκδοθεί και κάποια όχι -, μικρά αποσπάσματα από ημερολόγια του Ζακ Λακαριέρ από τις επισκέψεις του σε Επίδαυρο, Δελφούς και Αθω, και τέλος δύο αποσπάσματα από τραγωδίες του Σοφοκλή. Ενα μικρό απόσπασμα της «Ηλέκτρας» σε μετάφραση Γ. Μπλάνα και ένα πολύ μεγαλύτερο της «Αντιγόνης» σε μετάφραση Κ. Μύρη.

Μέσα από τη σύνθεση αυτή επιχειρώ να φέρω σε αντιπαράθεση τις δύο τραγωδίες ώστε να αντιληφθεί ο θεατής πόσο μοιάζουν οι δύο τόσο δημοφιλείς ηρωίδες τους: η Ηλέκτρα και η Αντιγόνη. Αλλά και πόσο συμμετρικά αντίθετες είναι μεταξύ τους. Πόσο αντιστρόφως ανάλογοι είναι οι δρόμοι τους. Και οι δύο θέλουν να επαναφέρουν την ισορροπία, το φως μέσα στην αταξία και το χάος και οι δύο καλούνται να διορθώσουν μία μεγάλη αδικία. Μόνο που η Ηλέκτρα επιτίθεται, σκοτώνει – ακόμη κι αν δεν το κάνει με τα χέρια της – προσθέτοντας ένα ακόμη έγκλημα στη φρικτή λίστα των Ατρειδών, ενώ η Αντιγόνη θυσιάζει τον εαυτό της.

Η συμμετρία και η υπόγεια σχέση ανάμεσα στις δύο τραγωδίες, ως προς τη δομή, την επιλογή των ρόλων, τη γραφή τους, είναι προφανείς.

Η παράσταση διαγράφει μία πορεία από το μίσος για εκδίκηση που βιώνει η Ηλέκτρα έως την αποδοχή της θυσίας όπως τη βιώνει και όπως την κάνει πράξη η Αντιγόνη. Ηθοποιοί και μουσικοί – μέσα από τον λόγο, τις σκέψεις αλλά και τα χορωδιακά μέρη που μοιραζόμαστε όλοι επί σκηνής σαν να ήμασταν ένα άτομο με πολλά κεφάλια, ένας ερευνητής της αρχαίας τραγωδίας, της ρίζας της – υπάρχουμε μέσα και έξω από το δράμα ταυτόχρονα.

INFO{CR}Βιομηχανικό Πάρκο παλιών Πλεκτηρίων-Υφαντηρίων, έως 1η Αυγούστου, με ελεύθερη είσοδο. elaionasfestival.com