Η αρχαιολογία για αρχάριους

«Σε μια γιορτή δίπλα στη θάλασσα, επειδή ήθελε να δροσιστεί [ενν.: η εταίρα Φρύνη], έβγαλε τα ρούχα της και βούτηξε γυμνή στο νερό μπροστά στο πλήθος. Την είδε ο ζωγράφος Απελλής και εμπνεύστηκε την Αναδυόμενη Αφροδίτη. Επίσης, σε κάποια φάση είχε σχέση με τον γλύπτη Πραξιτέλη, που εμπνεύστηκε το πρώτο γυμνό γυναικείο άγαλμα της αρχαιότητας, την Αφροδίτη της Κνίδου. Το άγαλμα σόκαρε, αλλά έγινε και instant classic». Το στιγμιότυπο από την κλασική Αθήνα μεταφέρει στον άγνωστο έγκλειστο ενός ασανσέρ ένας αρχαιολόγος με διάθεση σαφώς εκλαϊκευτική. Αυτή ακριβώς που διαπερνά το βιβλίο του αρχαιολόγου Θεόδωρου Παπακώστα «Χωράει όλη η αρχαιότητα στο ασανσέρ;» (εκδ. Key Books, επιμέλεια Λένια Μαζαράκη, εικονογράφηση Θάνος Τσίλης), ο οποίος χρησιμοποιεί το εύρημα των δύο αγνώστων για ένα ταξίδι στον χωροχρόνο: από την προϊστορία και τους πρώτους πολιτισμούς στον ελλαδικό κόσμο ως την Ελλάδα της ρωμαϊκής εποχής. «Με το βιβλίο του… φέρνει κοντά την αρχαιολογία των “ειδικών” – ως προικισμένος ειδικός και ο ίδιος, με σπουδές και αξιοσημείωτη σταδιοδρομία – με εκείνη την άλλη, της ποπ κουλτούρας και των πιστών της» σημειώνει στον πρόλογο ο καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας Δημήτρης Πλάντζος. «Δεν ντρέπεται να σπάει πλάκα με το παρελθόν και τον ρόλο που (του επιτρέπουμε να) παίζει στη ζωή μας».

Σύντριβας και Σαβάκτης. Η αφήγηση ακολουθεί τη χρονολογική σειρά των εποχών της αρχαιότητας – αρχής γενομένης από την εποχή του λίθου -, ενώ παρεμβάλλονται απαντήσεις σε ερωτήματα για την επιστήμη της αρχαιολογίας που ο συγγραφέας συγκέντρωσε κατά τη διάρκεια του πρότζεκτ «Archaeostoryteller» στα κοινωνικά δίκτυα (πρόκειται για το ψευδώνυμο πλέον του Θ. Παπακώστα). Κάπως έτσι, εκτός από τις λεπτομέρειες για τους Περσικούς Πολέμους ή τον Αλέξανδρο, ο αναγνώστης μαθαίνει και για ποιους… δαίμονες κρεμούσαν φυλαχτά οι αθηναίοι αγγειοπλάστες πάνω από τον κλίβανο: «Ο Σύντριβας που τα έσπαγε όλα, ο Σαβάκτης που έριχνε τις στοίβες, ο Σμάραγος που έκανε ρωγμές πάνω στα αγγεία, ο Ωμόδαμος που τα έκανε κακοψημένα και ο Ασβετος που έκανε τη φωτιά να καίει ανεξέλεγκτη» (αρχαϊκή εποχή). Ή μαθαίνει για την πινακίδα της Γραμμικής Β’ με τον μυκηναίο «δημόσιο υπάλληλο», έναν γραφιά που κατέγραφε εμπορικά προϊόντα: «Προφανέστατα βαριόταν τη ζωή του κάποια στιγμή και, ή περιμένοντας να του φέρουν τα προϊόντα ή επειδή έπεσε γενικά σε χαλαρή μέρα, γύρισε την πινακίδα από την πίσω πλευρά κι άρχισε να… ζωγραφίζει έναν πολεμιστή την ώρα που κάνει μια χορευτική φιγούρα. Ποιος ξέρει τι θα σκεφτόταν;».

Ο Θεσσαλονικιός Θ. Παπακώστας σπούδασε Αρχαιολογία στο Ρέντινγκ της Βρετανίας και έκανε μεταπτυχιακό στην Προϊστορική Αρχαιολογία στο Νότιγχαμ. Εχει εργαστεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και στην Αρχαιολογική Υπηρεσία του Κιλκίς. Ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στην Κλασική Αρχαιολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης το 2017.