Φεύγει με δώρα στην Ευρώπη και τη Γερμανία

Πού θα είναι το βράδυ των εκλογών στις 26 Σεπτεμβρίου; ήταν μία από την πληθώρα ερωτήσεων που δέχτηκε η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ στη συνέντευξη Τύπου εφ’ όλης της ύλης που έδωσε την περασμένη Πέμπτη. Επί 16 χρόνια ήταν το σταθερό ραντεβού με τους γερμανούς κοινοβουλευτικούς συντάκτες και τους ξένους ανταποκριτές στο Βερολίνο, λίγο πριν ή αμέσως μετά τις θερινές διακοπές. Αυτή ήταν η 29η εμφάνισή της στην μπούντες – πρέσε – κονφερέντς και πιθανότατα η τελευταία. «Θα είμαι στο κόμμα», απάντησε αυθόρμητα η Μέρκελ, «στο οποίο είμαι κοντά και στο οποίο ανήκω», πρόσθεσε αμέσως για να προλάβει σχόλια ότι δεν ταυτίζεται πλέον με το κόμμα της CDU.

Μέχρι τότε όμως έχει δουλειά, ως καγκελάριος της μεγαλύτερης χώρας της ΕΕ. Για το τελευταίο ταξίδι της στο εξωτερικό κράτησε την Ουάσιγκτον, την οποία επισκέφθηκε την προηγούμενη εβδομάδα. Με την επίσκεψη στον Τζο Μπάιντεν έκλεισε τις πληγές που είχε ανοίξει ο προκάτοχός του Ντόναλντ Τραμπ στις σχέσεις των ΗΠΑ με τη Γερμανία και την Ευρώπη. Δεν λύθηκαν όλες οι διαφορές ανάμεσα στις όχθες του Ατλαντικού, αλλά η Μέρκελ, εκτός από την αποκατάσταση των αμερικανογερμανικών σχέσεων, έφερε από την Ουάσιγκτον και δύο δώρα: ένα για την Ευρώπη και ένα ειδικά για τη Γερμανία.

Καταρχήν, άνοιξε τον δρόμο για να άρουν οι ΗΠΑ τους δραστικούς περιορισμούς στις επισκέψεις Ευρωπαίων εξαιτίας του κορωνοϊού. Οι περιορισμοί αυτοί έχουν ιδιαίτερες επιπτώσεις και στις μετακινήσεις επιχειρηματικών και οικονομικών παραγόντων. Ο αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν υποσχέθηκε στη Μέρκελ μπροστά στις κάμερες ότι πολύ γρήγορα θα επανεξεταστούν τα σχετικά μέτρα. Για τα ταξίδια προς την αντίθετη κατεύθυνση, η ΕΕ έχει άρει ήδη τους περιορισμούς στις επισκέψεις Αμερικανών.

Το δεύτερο «δώρο» ήταν για τη Γερμανία και ήρθε σχεδόν μία εβδομάδα μετά την επίσκεψή της στον Μπάιντεν. Ουάσιγκτον και Βερολίνο ανακοίνωσαν συμφωνία στη χρόνια διαμάχη για τον ρωσογερμανικό αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream 2, ο οποίος παρακάμπτει τις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες και συνδέει απευθείας τη Ρωσία με τη Γερμανία και τη Δυτική Ευρώπη. Η Γερμανία δεσμεύεται, εν ανάγκη, να επιβληθούν κυρώσεις στη Ρωσία εάν ο αγωγός χρησιμοποιηθεί από τη Μόσχα ως εργαλείο πολιτικής πίεσης στην Ουκρανία και άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Οι ΗΠΑ από την πλευρά τους αίρουν την απειλή κυρώσεων στις γερμανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες που συμμετέχουν στην κατασκευή του αγωγού.

Στην κυβέρνηση της Ουάσιγκτον πρυτάνευσε η εκτίμηση να μην επισκιάσει ο αγωγός το σύνολο των αμερικανογερμανικών σχέσεων, αφού έφτασε ήδη στο 98% και δεν μπορεί να αποτραπεί η αποπεράτωσή του. «Είναι ένα καλό βήμα», υπερασπίστηκε η Μέρκελ τη συμφωνία στις κριτικές ερωτήσεις των δημοσιογράφων, «η ρωσική πλευρά μού είπε ότι δεν θα χρησιμοποιήσει την ενέργεια ως όπλο». Και αν η ρωσική υπόσχεση δεν τηρηθεί, «δεν είμαστε απροστάτευτοι», συμπλήρωσε αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο των κυρώσεων. Στο μέτωπο των ευρωτουρκικών σχέσεων και στο Κυπριακό, η Ανγκελα Μέρκελ αφήνει «μικρότερα βήματα επιτυχίας», όπως χαρακτήρισε την επανέναρξη των διερευνητικών συνομιλιών Αθήνας – Αγκυρας, απαντώντας στη σχετική ερώτηση των «ΝΕΩΝ». Αλλά και ένα «πισωγύρισμα» στην Κύπρο με τις εξαγγελίες του Ερντογάν για λύση δύο κρατών, «κατά παρέκκλιση» από τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Η παρότρυνσή της, «να μη μας αποθαρρύνουν τα πισωγυρίσματα» στην αναζήτηση λύσης, αφορά τη μετά Μέρκελ εποχή. Στους δύο μήνες που απομένουν μέχρι τις γερμανικές εκλογές, ζητούμενο για την ίδια θα είναι να μην υπάρξει περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης.

Με τη ρουτίνα των 16 χρόνων στην καγκελαρία, η Ανγκελα Μέρκελ δεν έχει πρόβλημα να μιλήσει και για όσα θα έπρεπε να γίνουν διαφορετικά. Για παράδειγμα, στο κλίμα: στη δεκαετία του ’90 ήταν υπουργός Περιβάλλοντος στην κυβέρνηση του Χέλμουτ Κολ. «Εχω επενδύσει πολλές δυνάμεις για την προστασία του κλίματος», λέει τώρα η Μέρκελ. «Παρ’ όλα αυτά, έχω την επιστημονική γνώση για να δω ότι οι αντικειμενικές συνθήκες απαιτούν να επιταχύνουμε τους ρυθμούς», προσθέτει δείχνοντας τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσει ο διάδοχός της. Αυτός θα έχει να συνεργαστεί με τον Τζο Μπάιντεν που επανέφερε τις ΗΠΑ στη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, ενώ η ίδια είχε να αντιμετωπίσει τον αρνητή της κλιματικής αλλαγής Ντόναλντ Τραμπ.

Οι διεργασίες της μετά Μέρκελ εποχής έχουν ξεκινήσει για όλους. Και για τη Μέρκελ. Αλλά μέχρι την τελευταία στιγμή η Μέρκελ θα κάνει αυτό που έκανε 16 χρόνια τώρα. «Γι’ αυτό και μένει λίγος χρόνος και χώρος να ασχοληθώ τώρα για την επόμενη μέρα», είπε η Μέρκελ στη δημοσιογράφο που ήθελε να μάθει τι θα κάνει μετά: «Με τον καιρό, κάτι θα ξεκινήσω».