Το κλειδί για την παγκόσμια κλιματική επιτυχία

Οι πρόσφατες πρόοδοι στις πράσινες τεχνολογίες έχουν καταστήσει την επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050 όχι μόνο τεχνικά εφικτή αλλά και οικονομικά συμφέρουσα. Η επίτευξη αυτού του στόχου – τον οποίο υιοθετούν όλο και περισσότερες χώρες – είναι απαραίτητη προκειμένου να διατηρηθεί η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τους 2 C^◦ σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Οι χώρες πρέπει όμως να αρχίσουν να μειώνουν ταχέως τις εκπομπές τους άμεσα.

Μεταξύ των προηγμένων οικονομιών, η Ευρώπη βρίσκεται στην εμπροσθοφυλακή της προσπάθειας για πράσινο μετασχηματισμό. Υπό τον Τζο Μπάιντεν, οι ΗΠΑ μοιάζουν πλέον αποφασισμένες να αυξήσουν τις κλιματικές φιλοδοξίες τους και οι τεχνολογικές τους δυνατότητες προαγγέλλουν καλές επιδόσεις, παρά τα συνεχιζόμενα εγχώρια πολιτικά εμπόδια. Το ίδιο μπορεί να πει κανείς και για άλλες πλούσιες χώρες, όπως η Ιαπωνία και ο Καναδάς.

Οι φτωχότερες χώρες ήδη υποφέρουν περισσότερο από τη συνεχιζόμενη κλιματική αλλαγή και έχουν τις λιγότερες οικονομικές αντοχές για μέτρα μετριασμού και προσαρμογής. Από ηθική άποψη, δικαιούνται πολλή βοήθεια ώστε να προσαρμοστούν και να προχωρήσουν γρήγορα προς τις πράσινες τεχνολογίες, οι συνολικές τους όμως εκπομπές CO2 θα είναι υπερβολικά μικρές ώστε να επηρεάσουν σημαντικά το παγκόσμιο άθροισμα έως το 2050.

Δεν ισχύει το ίδιο με τις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, των οποίων το επίπεδο των κλιματικών φιλοδοξιών και των δυνατοτήτων θα είναι κλειδί για την παγκόσμια κλιματική επιτυχία. Ενώ οι εκπομπές στις περισσότερες προηγμένες οικονομίες μειώνονται, εξακολουθούν να αυξάνονται στις περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες εκπροσωπούν σήμερα περίπου τα δύο τρία των παγκόσμιων εκπομπών.

Μόνο η Κίνα παράγει το 30% του παγκόσμιου συνόλου. Διαφέρει όμως από τις υπόλοιπες αναπτυσσόμενες οικονομίες διότι έχει τόσο την επιθυμία όσο και τη δυνατότητα να ηγηθεί όσον αφορά στις εξαγωγές πράσινων τεχνολογιών, καθώς και τους οικονομικούς πόρους να καλύψει το κόστος της πράσινης μετάβασης. Υπάρχουν λοιπόν καλοί λόγοι να θεωρούμε πως η Κίνα θα κλιμακώσει σύντομα τις κλιματικές πολιτικές της. Αντιθέτως, οι υπόλοιπες αναπτυσσόμενες οικονομίες παραμένουν σχεδόν όλες σε μία αναπτυξιακή πορεία με εντατική χρήση άνθρακα.

Η μοναδική βιώσιμη λύση είναι μία μεγάλη, μακροπρόθεσμη, διεθνής χρηματοδότηση για αυτές τις χώρες, ανάμεσά τους η Ινδία, η Ινδονησία και η Νότια Αφρική, πρωτίστως από ιδιωτικές πηγές, με τις πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες να διευκολύνουν τη διαδικασία. Καθώς ο πλανήτης ετοιμάζεται για την COP26 στη Γλασκώβη, οι προοπτικές επίτευξης ουδετερότητας άνθρακα έως το 2050 βελτιώνονται. Δεν θα γίνουν όμως ρεαλιστικές παρά μόνον εφόσον οι χώρες μεσαίου και χαμηλο-μεσαίου εισοδήματος συμμετάσχουν πλήρως στον πράσινο μετασχηματισμό.

Ο Κεμάλ Ντερβίς, πρώην υπουργός Οικονομικών της Τουρκίας και διαχειριστής του Αναπτυξιακού Προγράμματος του ΟΗΕ καθώς και ο Σεμπάστιαν Στράους είναι υψηλόβαθμα στελέχη στο Ιδρυμα Brookings.