«Η Φαίδρα καίγεται» στη Μικρή Επίδαυρο

Με ένα μπουκάλι αλκοόλ στο χέρι ετοιμάζεται να γιορτάσει τα γενέθλιά της. Θα σβήσει 52 κεράκια. Το δώρο που περιμένει δεν είναι κάποιο κόσμημα από τον σύζυγό της, έμπορο πουλερικών. Το διεκδικεί η ίδια με τόλμη, χωρίς αναστολές, χωρίς να κρύβεται. Είναι ο πρόγονός της. Ο Ιππόλυτος. Κι εκείνη μέσα σε μια καυτή καλοκαιρινή μέρα, δίπλα στην παιδική της φίλη που ανεβάζει κι άλλο τη θερμοκρασία καθώς σιδερώνει τα ρούχα της μπουγάδας, κι έχοντας να αντιμετωπίσει την εσωτερική φλόγα που την κατακαίει – σχεδόν την τσουρουφλίζει -, βγαίνει από τον βάλτο της και πέφτει μέσα στη φωτιά για να αναμετρηθεί με τα θέλω της.

Είναι η Φαίδρα. Η μυθική ηρωίδα που γνωρίζουμε από τις τραγωδίες του Ευριπίδη κι από τους στίχους του Ρακίνα. Η ώριμη γυναίκα που ερωτεύεται έναν πολύ νεότερό της άνδρα, που αγωνίζεται για την εκπλήρωση των επιθυμιών της ακόμη κι αν χρειαστεί να φτάσει στα άκρα, χωρίς ενοχές. Κι είναι αυτό, το άλλο πρόσωπο της ηρωίδας, μιας προσωπικότητας που έχει ταυτιστεί με τον πόθο του απαγορευμένου, που «είδε» η συγγραφέας Αμάντα Μιχαλοπούλου στη Φαίδρα και την έχρισε πρωταγωνίστρια στο θεατρικό της έργο «Η Φαίδρα καίγεται», το οποίο αποτελεί μία από τις τέσσερις αναθέσεις που έκανε το Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου σε ισάριθμους συγγραφείς για νέα έργα, εμπνευσμένα από το αρχαίο δράμα. Η παράσταση ανεβαίνει στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου από τη θεατρική ομάδα Sforaris, σε σκηνοθεσία Γιάννη Καλαβριανού.

«Είναι μια γυναίκα που βρίσκεται στη μέση ηλικία, που είναι σε θέση να δημιουργήσει, να ζήσει, να απολαύσει, αλλά τα κλισέ, ακόμη και η βιολογία, της λένε ότι δεν μπορεί. Η Φαίδρα δεν το δέχεται, διότι μέσα στην ώριμη αυτή γυναίκα που ξέρει τα όριά της κρύβεται ένα παρορμητικό κορίτσι που δεν έζησε όσα έπρεπε όταν έπρεπε και τώρα ξυπνάει και μοιάζει με μια χύτρα ταχύτητος έτοιμη να εκραγεί» σκιαγραφεί την ηρωίδα που θα παρουσιάσει στην ορχήστρα την επόμενη εβδομάδα η Αμάντα Μιχαλοπούλου. «Είναι μια γυναίκα που ξεχειλίζει από ερωτισμό. Κι όταν μιλάμε για ερωτισμό δεν αναφερόμαστε απαραιτήτως στο σεξ, αλλά στον έρωτα απέναντι στη ζωή».

Η Φαίδρα της Αμάντας Μιχαλοπούλου κάνει διακοπές κάπου στην Κορινθία, όπως και η ίδια όταν ήταν παιδί. Σχολιάζεται από τις κόρες της κολλητής της φίλης, την Αρτεμη και την Αφροδίτη, όπως και η ίδια παρατηρούσε τα εκτεθειμένα λόγω καλοκαιριού σώματα στην παραλία, όπως εντόπιζε την τραγικότητα που κρύβει το γεγονός ότι οι επιθυμίες μένουν ίδιες, αλλά η εικόνα αλλάζει. «Εχω την αίσθηση ότι ακόμη και στην εποχή μας είναι αποδεκτός ένας άνδρας που νεανίζει, που χωρίζει για να κάνει σχέση με μια πολύ μικρότερή του γυναίκα. Μια γυναίκα που κάνει κάτι αντίστοιχο την αντιμετωπίζουμε ειρωνικά, σχεδόν κωμικά. Φοβάμαι ότι οι γυναίκες που τολμούν να διεκδικήσουν όσα επιθυμούν είναι λίγες. Τις θεωρώ πρότυπα κι αναρωτιέμαι πώς τα κατάφεραν», λέει η συγγραφέας που υποστηρίζει ότι η Φαίδρα άνοιξε και στην ίδια έναν δρόμο σε μια φάση συγγραφικής ανομβρίας. «Η Κατερίνα Ευαγγελάτου (σ.σ.: καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ) λειτούργησε ως ψυχογράφος. Διαισθάνθηκε ότι κάπου μέσα μου πάλευα με τη Φαίδρα και από αυτήν την ανάθεση συνειδητοποίησα πως οι άνθρωποι με όραμα μπορούν να σώσουν τους δημιουργούς σε μια τόσο δύσκολη εποχή».

Η ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ. Τι συνέβη όμως όταν το κείμενο (που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νεφέλη) έφυγε από τις δύο διαστάσεις των σελίδων και συνάντησε τη σκηνοθετική άποψη του Γιάννη Καλαβριανού και την ερμηνεία των ηθοποιών; «Ο,τι συμβαίνει όταν παραδίδεις ένα καινούργιο βιβλίο στους αναγνώστες κι ακούς σχόλια που ούτε είχες φανταστεί», απαντά η συγγραφέας και κάπου εδώ μπαίνει στη συζήτηση και ο σκηνοθέτης, που παραδέχεται ότι μία από τις δυσκολίες που αντιμετώπισε ήταν το γεγονός ότι είχε να διαχειριστεί το κείμενο κάποιου άλλου και όχι ένα δικό του, όπως συνηθίζει, όπου ένα μεγάλο κομμάτι της σκηνοθεσίας εμπεριέχεται στη δραματουργία. «Οταν το διάβασα, ένιωσα να μου αρπάζει το μυαλό χωρίς να ξέρω με ακρίβεια τον λόγο. Βυθίστηκα κι αργότερα συνειδητοποίησα ότι ήταν δύο τα ζητήματα που με ενδιέφεραν: η διαχείριση του χρόνου και ο έρωτας. Για ποιο λόγο ερωτευόμαστε κάποιον και για ποιον λόγο τον απορρίπτουμε; Δεν μπορούμε επί της ουσίας να τον εντοπίσουμε. Στο κείμενο της Αμάντας έχουμε μια γυναίκα έμπλεο πάθους κι έναν άνδρα που δεν την απορρίπτει, δεν είναι αρνητικός, οπότε δεν ξέρουμε τι θα συμβεί. Δεν έχουμε μια στερεοτυπική προσέγγιση, όπως δείχνει και ο τίτλος, ο οποίος εκφράζει αυτή τη μετατόπιση: το έργο δεν τιτλοφορείται “Ιππόλυτος”, αλλά “Φαίδρα”. Δεν έχουμε πρωταγωνιστή έναν ευγενικό νέο που δεν ενδιαφέρεται για τις προσταγές της Αφροδίτης, αλλά μια γυναίκα που λέει εξαρχής τι θέλει και κάνει τα πάντα για να αποκτήσει αυτό που λαχταρά», λέει ο Γιάννης Καλαβριανός και επισημαίνει ότι συνειδητά επέλεξε ηθοποιούς «περισσότερο εγκεφαλικούς που προβάλλουν τη γοητεία τους» για τους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Μία από τις παραμέτρους που του προκάλεσαν άγχος, κατά την προετοιμασία, παραδέχεται ότι ήταν το γεγονός πως είναι η πρώτη φορά που το συγκεκριμένο κείμενο μεταφέρεται στη θεατρική σκηνή. «Είναι από τις ευθύνες που με παραλύουν. Είμαι, επί παραδείγματι, πιστός στο κείμενο; Κι αν είμαι, γιατί να είμαι; Αν δεν ήταν η συγγραφέας εν ζωή, τι θα έκανα; Μια αλλαγή είναι προδοσία ή μέρος του παιχνιδιού;» εξηγεί και μας υπόσχεται ναι μεν μια Φαίδρα που θα γίνει παρανάλωμα του πυρός στην ορχήστρα, αλλά κι ένα έντονα υδάτινο σκηνικό τοπίο, στο οποίο θα καταφεύγει η ηρωίδα κάθε φορά που θα επιχειρεί «να βρει το μυαλό και την καρδιά της». Και ίσως κάπου εκεί συναντήσει και τον Ιππόλυτο. Ποιος ξέρει;

info

«Η Φαίδρα καίγεται» της Αμάντας Μιχαλοπούλου σε σκηνοθεσία Γιάννη Καλαβριανού στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου στις 30 και 31 Ιουλίου. Παίζουν: Αννα Μάσχα, Νίκος Λεκάκης, Μαρία Κοσκινά, Μαρία Μοσχούρη, Ειρήνη Ιωάννου – Παπανεοφύτου