Στη σκιά της… Καζαμπλάνκας

Η ακαδημαϊκά γυρισμένη και καλοπαιγμένη δραματική ταινία «Ο κατάσκοπος του Ψυχρού Πολέμου» («The courier», Αγγλία/ΗΠΑ, 2020) αναφέρεται στην αληθινή ιστορία του πωλητή Γκρέβιλ Γουάιν (Μπένεντικτ Κάμπερμπατς), ο οποίος στις αρχές της δεκαετίας του 1960 δέχθηκε για λογαριασμό της ΜΙ6 και της CIA να λειτουργήσει ως μεταφορέας απόρρητων πληροφοριών από τη Μόσχα στη Δύση. Δότης των πληροφοριών αυτών ήταν ένας διακεκριμένος ρώσος αξιωματικός, ο Ολεγκ Πενκόφσκι (Μεράμπ Νινίτζε), ένας ιδεαλιστής που ήθελε οι πληροφορίες που έδιδε να χρησιμοποιηθούν για την παγκόσμια ειρήνη και όχι ως όπλο που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει η Δύση κατά της πατρίδας του. Στο παιχνίδι της κατασκοπείας βέβαια δεν χωρεί η ιδεολογία, καθώς οι καταστάσεις ανά πάσα στιγμή μπορούν να αλλάξουν, ο φίλος να γίνει εχθρός και οι υποσχέσεις που έχουν δοθεί να αθετηθούν. Ιδίως όταν το παιχνίδι «χοντραίνει» με την υπόθεση του Κόλπου των Χοίρων, όπως συνέβη εδώ. Μόνο που στην περίπτωση αυτή ο Γουάιν δεν ήταν γνήσιος αλλά ερασιτέχνης κατάσκοπος, οπότε οι κινήσεις του από κάποια στιγμή και μετά είχαν μεγαλύτερη σχέση με το συναίσθημα, παρά με τον σκοπό της αποστολής του. Και αυτό είναι το σημείο στο οποίο δίνει βάρος ο σκηνοθέτης Μπέντζαμιν Κουκ, βάζοντας σε πρώτο πλάνο τους ισχυρούς δεσμούς μιας ανορθόδοξης φιλίας και σε δεύτερο τον λόγο για τον οποίο η φιλία αυτή δημιουργήθηκε. Το αποτέλεσμα είναι μια όμορφη, νοσταλγική και κυρίως ανθρώπινη ταινία που σε βάζει με επιτυχία στο κλίμα της εποχής, όπως περίπου είχε καταφέρει ο Στίβεν Σπίλμπεργκ στη «Γέφυρα των κατασκόπων».

Μαύρο χιούµορ. Μια αρκετά διαφορετική εικόνα της Αγριας Δύσης του 19ου αιώνα παρουσιάζει η Κέλι Ράικαρτ στην τελευταία ταινία της «First cow» (ΗΠΑ, 2019) που συμμετείχε στον διαγωνισμό για τη Χρυσή Αρκτο στο Φεστιβάλ του Βερολίνου 2020 και αργότερα κέρδισε το βραβείο καλύτερης ταινίας για το 2020 στα βραβεία της Ενωσης Κριτικών Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης. Ξεχνάμε τους πιστολέρο, τις ληστείες τραπεζών και τρένων και τις άγριες μονομαχίες και εστιάζουμε στην καθημερινή, δύσκολη ζωή ενός περιπλανώμενου μάγειρα (Τζον Μάγκαρο) και ενός κινέζου μετανάστη (Οράιον Λι). Ανάμεσα στους δυο άνδρες αναπτύσσεται μια παράξενη σχέση πυροδοτούμενη από μια παράνομη «μπίζνα», με μια αγελάδα να έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο. Με τη διαφορά ότι η αγελάδα, η πηγή του τζίρου της επιχείρησης, δεν είναι δική τους αλλά ενός πλούσιου γαιοκτήμονα (Τόμπι Τζόουνς). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η Ράιχαρτ στήνει μια έξυπνη ταινία, γεμάτη ευφάνταστες ιδέες, απρόβλεπτες καταστάσεις και μαύρο χιούμορ – στοιχεία που ορίζουν όχι μόνο την εποχή στην οποία η ιστορία τοποθετείται, αλλά και τη σύγχρονη, καθώς πολλά πράγματα σε ό,τι αφορά την αμερικανική νοοτροπία δεν έχουν αλλάξει στο πέρασμα των χρόνων.

Φαντασίας. Το παραδοσιακό παραμύθι και ο σκληρός ρεαλισμός συνδυάζονται με εύπεπτο τρόπο στη γλυκιά ταινία φαντασίας «Μια φορά κι έναν καιρό» («Come away», Αγγλία, 2020) στην οποία η σκηνοθέτρια Μπρέντα Τσάπμαν επανέρχεται με απρόβλεπτο τρόπο στον μύθο του Πίτερ Παν και της ονειρόσκονης. Ομως. την ώρα που τα δύο μικρά μαύρα αδέλφια (Κίρα Τσάνσα, Τζόρνταν Α. Νας) φαντασιώνονται ότι ζουν στη Χώρα του Ποτέ, σοβαρά οικονομικά προβλήματα πλήττουν την οικογένειά τους και καλούνται να βοηθήσουν τους γονείς τους. Πλούσια παραγωγή, όχι ακριβώς αρμονική στην αφήγηση (νιώθεις ότι χάνεται κάπως στη μαγεία αυτού που περιγράφει), αλλά με περάσματα κύρους από διάσημους ηθοποιούς όπως η Αντζελίνα Τζολί και ο Μάικλ Κέιν. Θα αρέσει στα παιδιά.

Χαβαλέ. Θα ήταν άδικο αν έλεγα ότι ο Δημήτρης Μπαβέλλας δεν «έχει» την εικόνα. Τουναντίον. Τα κάδρα, τα σκηνικά, τα κοστούμια, όλο το «περίβλημα» της ταινίας «Η αναζήτηση της Λόρα Ντουράντ» (Ελλάδα, 2020) έχουν αρετές και δηλώνουν γούστο. Ομως η ταινία, στην οποία δύο φίλοι, ο Αντώνης (Μάκης Παπαδημητρίου) και ο Xρήστος (Μιχάλης Σαράντης), οργώνουν την Ελλάδα αναζητώντας την πορνοστάρ Λόρα Ντουράντ (Αννα Καλαϊτζίδου), που μια φορά κι έναν καιρό ήταν η απόκρυφη επιθυμία τους, μοιάζει με εγκαταλελειμμένο λούνα παρκ. Ολα τα «αξεσουάρ» υπάρχουν αλλά λείπει το ρεύμα. Η ταινία σού δίνει την εντύπωση άσκησης στον σουρεαλισμό, ενώ στην πραγματικότητα είναι ένας άστοχος ύμνος στον χαβαλέ και μάλιστα κακοπαιγμένος και άρρυθμος καθώς οι Σαράντης και Παπαδημητρίου δεν έχουν χημεία.

Κλισέ. Φανταστείτε τον Λίαμ Νίσον της «Αρπαγής» («Taken») σε μια πιο μίζερη εκδοχή και θα έχετε μπροστά σας την εικόνα του «Κανένας» («Nobody», HΠΑ, 2021), όπου έναν παρόμοιο ήρωα, έναν πρώην μυστικό πράκτορα με εξαιρετικές ικανότητες, υποδύεται ο Μπομπ Οντενκερκ. Μόνο που αυτός εδώ, μέχρι το πρώτο ημίωρο της ταινίας, πνίγει την οργή του, ανέχεται τις προσβολές και ταπεινώνεται από την οικογένειά του καθώς δεν του επιτρέπεται να αντιδράσει και να δείξει τι μπορεί πραγματικά να κάνει. Η ευκαιρία θα του δοθεί όταν έρχεται σε σύγκρουση με μια παρέα τραμπούκων μέσα στο λεωφορείο. Από εκεί και πέρα αρχίζει το ξύλο – και μιλάμε για πολύ ξύλο – με τη μόνη διαφορά ότι ο Οντενκερκ δεν είναι σούπερμαν, αλλά τις «τρώει» επίσης. Βροχή τα κλισέ, εξωπραγματική η κλιμάκωση και φυσικά, κάπου, με επικεφαλής τον Αλεξέι Σεερμπριάκφ, οι πάρα πολύ κακοί Ρώσοι – θαρρείς απαραίτητο πια στοιχείο, ακόμα και σήμερα, στο αμερικανικό σινεμά.

Επανεκδόσεις

«Καζαµπλάνκα» («Casablanca», ΗΠΑ, 1942) του Μάικλ Κερτίζ. Με φόντο την υποκοσμική Καζαμπλάνκα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και η Ινγκριντ Μπέργκμαν ξαναζούν λίγες στιγμές από τη χαμένη τους αγάπη στο Παρίσι και ξαναχωρίζουν υπέρ πίστης και ιδανικών. Ενα μνημειώδες φιλμ του Χόλιγουντ, συνδυάζει πολλά είδη κινηματογράφου και παραμένει αξεπέραστο. Η χαρακτηριστική ατάκα της Μπέργκμαν δεν είναι το «Play it again Sam» όπως έχει λανθασμένα μείνει στην Ιστορία. Στην πραγματικότητα, η Μπέργκμαν ζητεί από τον μαύρο πιανίστα Σαμ (Ντούλεϊ Γουίλσον) να ξαναπαίξει το κομμάτι που σφράγισε την αγάπη της με τον Μπόγκι λέγοντας: «Play it Sam. Play “As time goes by”».

«Το παιχνίδι των λυγµών» («The crying game», Αγγλία/Ιρλανδία, 1991) του Νιλ Τζόρνταν. Μπέλφαστ, 1991. Συλληφθείς από τον ΙΡΑ ένας εγγλέζος μαύρος φαντάρος (Φόρεστ Γουίτακερ) αναπτύσσει φιλική σχέση με τον φύλακά του (Στίβεν Ρέι). Οταν αργότερα ο φαντάρος σκοτώνεται εξαιτίας του τρομοκράτη, εκείνος αναζητεί στο Λονδίνο το ταίρι του νεκρού που τελικά τον ερωτεύεται. Μια ταινία-έκπληξη με όλη τη σημασία της λέξης, που προκάλεσε πανζουρλισμό όχι μόνο στην Αμερική (πράγμα που την οδήγησε στα Οσκαρ 1992, όπου κέρδισε το πρωτότυπου σεναρίου – Ν. Τζόρνταν) αλλά όπου κι αν προβλήθηκε. Επιστρέφοντας στα πάτρια ιρλανδέζικά του εδάφη (ύστερα από μια αποτυχημένη καριέρα στις ΗΠΑ), ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Νιλ Τζόρνταν κατέθεσε μια ταινία με ψυχή, βαθιά ερωτική και ανατρεπτική καθώς κρύβει ένα μεγάλο μυστικό. Οι λεπτομέρειες είναι που την κάνουν, αν όχι σημαντική, σίγουρα αξέχαστη.

«Λαγωνικό 24 καρατίων» («A shot in the dark», Αγγλία, 1964) του Μπλέικ Εντουαρντς. Εκτός σειράς «Ροζ Πάνθηρα», η ταινία αυτή που σκηνοθέτησε ο ίδιος σκηνοθέτης όλων των ταινιών «Ροζ Πάνθηρας», ο Μπλέικ Εντουαρντς, παρακολουθεί τον πάλαι ποτέ γάλλο επιθεωρητή Ζακ Κλουζό (ρόλος ζωής για τον βρετανό κωμικό Πίτερ Σέλερς) σε μια άλλου τύπου περιπέτεια μεν, αλλά με τις ίδιες πάνω-κάτω γκάφες του τελευταίου να πλημμυρίζουν την οθόνη. Η εξιχνίαση της υπόθεσης ενός φόνου θα έχει τρομερές συνέπειες σε όσους σχετίζονται με τον Κλουζό που την έχει αναλάβει, προκαλώντας, όπως πάντα, την οργή του προϊσταμένου του Ντρέιφους (Χέρμπερτ Λομ). Αξέχαστη η σκηνή όπου ο Κλουζό παίζει μπιλιάρδο. Συμπρωταγωνιστεί η Ελκε Σόμερ, ενώ «κακός» της ιστορίας είναι ο γερμανός ηθοποιός Κουρτ Γιούργκενς σε έναν ρόλο που του ταιριάζει γάντι.