Επιτέλους, ο Γούντι Αλεν!

Ενας Γούντι Αλεν δεν παύει να είναι Γούντι Αλεν, ακόμα και σε μια αδύναμη στιγμή του, όπως για να ξεκαθαρίσω από την αρχή συμβαίνει με την τελευταία μέχρι σήμερα ταινία του, το «Φεστιβάλ του Ρίφκιν» (Rifkin’s festival, ΗΠΑ / Ισπανία, 2020), το οποίο βλέπουμε επιτέλους στις αίθουσες, με έναν ακριβώς χρόνο καθυστέρηση. Η ταινία είναι ουσιαστικά ένα γράμμα αγάπης του Αλεν προς το ίδιο το σινεμά, εκείνο το σινεμά που αγάπησε και που ούτως ή άλλως έχει τιμήσει σε πολλές ταινίες του. Κεντρικό πρόσωπο είναι ο Ρίφκιν (Γουάλας Σον), ένας διανοούμενος συγγραφέας, πρώην καθηγητής κινηματογράφου, ο οποίος συνοδεύει την ατζέντισσα σύζυγό του (Τζίνα Γκέρσον) στο Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν. Η εμπειρία δεν είναι από τις καλύτερες, ο Ρίφκιν δεν μπορεί να συμβαδίσει με το κλίμα των καταστάσεων, προτιμά τις βόλτες και τις σκέψεις, αναπολεί τις μέρες της δόξας και της πραγματικής τέχνης, εκείνης που καταλάβαινε και αγαπούσε.

Ο Αλεν τον παρακολουθεί με αγάπη και κατανόηση, προφανώς ο μοναχικός, ολίγον τι γκρινιάρης αλλά συμπονετικός Ρίφκιν είναι κάτι σαν alter ego του. Την ώρα που η σύζυγος παιδεύεται με τους πυρετώδεις ρυθμούς του φεστιβάλ (από τους οποίους δεν θα λείψει και το ειδύλλιο με έναν νεαρό, σνομπ γάλλο σκηνοθέτη – Λουί Γκαρέλ), ο συγγραφέας φλερτάρει με ευγένεια με μια γιατρό (Ελενα Ανάγια).

Και αναπολεί στιγμές από τον κλασικό κινηματογράφο, τις οποίες ο Γ. Αλεν ξαναγυρίζει με τον δικό του τρόπο. Οι ασπρόμαυρες αναπαραστάσεις σκηνών κλασικών ταινιών που στήνει ο Αλεν (από την «Περσόνα» του Ινγκμαρ Μπέργκμαν μέχρι το «Ενας άντρας και μια γυναίκα» του Κλοντ Λελούς) είναι το πιο τρυφερό κομμάτι μιας συμπαθούς, σινεφίλ και ολίγον τουριστικής ταινίας, η οποία όμως έχει προβλήματα στον ρυθμό και έναν πρωταγωνιστή, τον Γουάλας Σον, που ναι μεν ταιριάζει στον ρόλο, αλλά δείχνει μια ιδέα πιο κουρασμένος από όσο θα έπρεπε.

ΕΝΤΑΣΗ. Σοβαρά ηθικά διλήμματα πέφτουν απανωτά στο τραπέζι κατά τη διάρκεια της πολυβραβευμένης – και δικαίως – ταινίας «Ενας γιος» (Un fils, Γαλλία / Τυνησία / Κατάρ) που αποτελεί το σκηνοθετικό ντεμπούτο στη μεγάλου μήκους δημιουργία του Τυνήσιου Μεχντί Μπαρσαουί. Ολα ξεκινούν από μια τρομοκρατική επίθεση εξαιτίας της οποίας ο ανήλικος γιος ενός αγαπημένου ζευγαριού (Σαμί Μπουαζιλά – Νατζίλα Μπεν Αμπνταλά) καταλήγει στο νοσοκομείο. Για να σωθεί η ζωή του παιδιού θα πρέπει να γίνει μεταμόσχευση από τον πατέρα. Ομως τελικά αυτό δεν είναι τόσο εύκολο όσο δείχνει, καθότι ένα μυστικό στο παρελθόν της μητέρας φέρνει την ανατροπή.

Η ένταση που προκαλείται από την αποκάλυψη της αλήθειας ορίζει το τέμπο μιας ταινίας που κινείται σε πολύ γρήγορους ρυθμούς, ακριβώς επειδή όλα πρέπει να γίνουν πολύ γρήγορα για να σωθεί το παιδί. Η υπερηφάνεια δεν έχει θέση όταν κρίνεται ανθρώπινη ζωή. Κάποιος πρέπει να υποχωρήσει, αποφάσεις ζωής και θανάτου πρέπει να παρθούν μέσα σε δευτερόλεπτα. Η κινηματογράφηση του Μπαρσαουί (που έχει δουλέψει ως μοντέρ) είναι συναρπαστική, τόσο μέσα στον «κλειστό» χώρο του νοσοκομείου, όπου η ιστορία ως επί το πλείστον διαδραματίζεται, όσο και στους εξωτερικούς χώρους.

Κλασικό παράδειγμα ταινίας που δεν σε αφήνει ποτέ σε ησυχία και που δεν μπορείς εύκολα να βγάλεις από το μυαλό σου όταν τελειώνει. Το ζευγάρι των πρωταγωνιστών είναι θαυμάσιο, όμως αυτός που σε κερδίζει με την ερμηνεία του είναι αναμφισβήτητα ο Σαμί Μπουαζιλά, ο οποίος βραβεύτηκε για αυτήν τόσο στο Φεστιβάλ Βενετίας 2019 (όπου η ταινία προβλήθηκε στο τμήμα Οριζόντι), όσο και στα φετινά Σεζάρ. «Ο γιος», τέλος, κέρδισε το βραβείο του κοινού στο φετινό Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου.

ΓΙΑ ΓΕΛΙΑ ΚΑΙ ΚΛΑΜΑΤΑ. Oπως περίπου ο Μπιλ Μάρεϊ στα «Τσακισμένα λουλούδια», έτσι και στο «Δεν θέλω να γίνω δυσάρεστος, αλλά πρέπει να μιλήσουμε για κάτι πολύ σοβαρό» (Ελλάδα, 2019) του Γιώργου Γεωργόπουλου ο Ομηρος Πουλάκης αναζητεί κι αυτός γυναίκες που κάποτε υπήρξαν σύντροφοί του. Μόνο που η αφορμή, εδώ, είναι πολύ διαφορετική – ζωτικής κυριολεκτικά σημασίας. Ο λόγος για τον οποίο αυτός ο όχι ακριβώς συμπαθής αλλά χαριτωμένος γιάπης, στέλεχος με προοπτικές σε μεγάλη εταιρεία, είναι αναγκασμένος να γίνει ερασιτέχνης ντετέκτιβ είναι ο ιός που έχει κολλήσει από κάποια από αυτές τις γυναίκες του. Θανατηφόρος μεν, αλλά μόνο για τις γυναίκες. Αν βρει εκείνη από την οποία τον κόλλησε, υπάρχει ελπίδα…

Η οδύσσειά του ισορροπεί εντέχνως ανάμεσα στην κωμωδία και στο δράμα, την ώρα που στην ταινία εμφανίζονται ζουμεροί χαρακτήρες, όπως για παράδειγμα το μεγάλο αφεντικό της επιχείρησης, ο Βαγγέλης Μουρίκης, που μπορείς να πεις ότι κλέβει την παράσταση. Ολη η εικόνα του έχει κάτι το σουρεαλιστικά αστείο – από το ντύσιμό του με τα φουλάρια μέχρι το ότι μιλά με ειδικό μηχάνημα που αλλοιώνει τελείως τη φωνή του. Και το ότι λέει απίστευτες αμπελοφιλοσοφίες.

Από κάποια στιγμή και μετά, δεν ξέρεις στ’ αλήθεια αν θα πρέπει να γελάσεις ή να κλάψεις με τα απανωτά στραπάτσα που δέχεται ο ήρωας του Πουλάκη, διότι δεν χρειάζεται να πάμε μακριά για να αντιληφθούμε τις αντιδράσεις των περισσότερων γυναικών (Ιωάννα Παππά, Κόρα Καρβούνη, Βίκυ Παπαδοπούλου, Ιωάννα Κολλιοπούλου, Σίσσυ Τουμάση και η Γιαπωνέζα Μαρί Γιαμαμότο).

Επανεκδόσεις

«Η συνομιλία» (The conversation, ΗΠΑ, 1974) του Φράνσις Κόπολα. Μία από τις πιο προσωπικές ταινίες του Κόπολα, την οποία γύρισε κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του «Νονού 2», αφηγείται την ιστορία ενός ιδιωτικού ντετέκτιβ (Τζιν Χάκμαν), εξπέρ στην παρακολούθηση με συστήματα ηχογράφησης, ο οποίος έχοντας αναλάβει μια σκοτεινή υπόθεση θα βρει ξανά τη συνείδησή του αλλά θα χάσει, για πρώτη φορά, το «παιχνίδι». Ο Κόπολα μελετά εξονυχιστικά τον καφκικό αντιήρωά του, ένα ανθρωπάκι που πληρώνεται για να μπαίνει σαν τον ποντικό μέσα στη ζωή ξένων ανθρώπων και να συλλέγει πληροφορίες την ώρα που ο ίδιος, εξαιτίας της μυστικότητας του επαγγέλματός του, προσπαθεί να μείνει αποκομμένος από τον υπόλοιπο κόσμο, αλλεργικός στην πολυκοσμία. Σε αυτό ακριβώς το σημείο τελικά θα την «πατήσει», πληρώνοντας για τα αμαρτήματά του. Το φιλμ απέσπασε τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Καννών του 1974 και ήταν υποψήφιο για τα Οσκαρ ταινίας και σεναρίου (Κόπολα).

«Οδός Μαλχόλαντ» (Mulholland Drive, ΗΠΑ, 2001) του Ντέιβιντ Λιντς. Ο παράξενος κόσμος του Ντέιβιντ Λιντς τίθεται για μία ακόμη φορά σε λειτουργία σε μια ταινία που αρνείται τους κανόνες της κλασικής αφήγησης και καταφέρνει να κεντρίσει τις αισθήσεις, χάρη στον συναισθηματικό πλούτο που παράγεται από τη μεθοδευμένη αποκρυστάλλωση εμπνευσμένων ιδεών. Είναι αδύνατον να ξεχωρίσεις με βεβαιότητα τον ονειρικό από τον πραγματικό χρόνο της ταινίας (μια διασταύρωση του «Μπλε βελούδου» με τη «Χαμένη λεωφόρο»), όμως τελικά εκεί ακριβώς βρίσκεται η γοητεία της. Με τους Ναόμι Γουότς, Τζάστιν Θερού, Λόρα Ελενα Χάρινγκ.

Επίσης στις αίθουσες

«Διαστημικά καλάθια: Η επόμενη γενιά» (Space Jam: A new legacy, ΗΠΑ, 2021) του Μάλκολμ Ντ. Λι. Παίρνοντας τη σκυτάλη από τον Μάικλ Τζόρνταν που είχε παίξει στα «Διαστημικά καλάθια» (1996), ο πρωταθλητής του ΝΒΑ και παγκόσμιο είδωλο ΛεΜπρον Τζέιμς συναντά τον Μπαγκς Μπάνι σε αυτή τη μείξη κινουμένων σχεδίων και ζωντανής δράσης.

«Η αιώνια κάθαρση» (The forever purge, ΗΠΑ, 2021) του Eβεράλντο Γκουτ. Πέμπτο και μέχρι σήμερα τελευταίο κεφάλαιο μιας σειράς ταινιών τρόμου, η οποία άρχισε το 2013 με την ταινία «Η κάθαρση» και με ένα απάνθρωπο πείραμα αντιμετώπισης των δολοφονικών ενστίκτων μέσα από έναν ταξικό διαχωρισμό ασφαλισμένων μεγαλοαστών και φτωχοδιαβόλων.

«Spiral: Ο μύθος του Saw» (Spiral: From the Book of Saw, ΗΠΑ, 2021) του Ντάριλ Ντιν Μπούσμαν. Σε ρόλο αποφασιστικού αστυνομικού, ο Κρις Ροκ (που είναι και παραγωγός) χωρίς τις κωμικές γκριμάτσες προσπαθεί να συλλάβει έναν κατά συρροή δολοφόνο, οι μέθοδοι του οποίου μοιάζουν με εκείνες στις ταινίες «Σε βλέπω».

Βαθμολογία (από 0 έως 10)

• «Το φεστιβάλ του Ρίφκιν»: 5½
• «Ενας γιος»: 8
• «Δεν θέλω να γίνω δυσάρεστος, αλλά πρέπει να μιλήσουμε για κάτι πολύ σοβαρό»: 7
• «Η συνομιλία»: 9
• «Οδός Μαλχόλαντ»: 7½