Μία κατηγορία μόνη της

Αναμνήσεις από την εφηβεία. Εκεί, στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1970. Κασέτες από αυτές που, όταν «μάσαγε» το κασετόφωνο την ταινία, γυρίζαμε το στυλό στην τρύπα για να την ξανατυλίξουμε. Η ντίσκο είχε αρχίσει να απογειώνεται. Ο μύθος του «Saturday night fever» έφτανε στη χώρα μας πριν έρθει ακόμη η ταινία. Τα πρώτα «ενήλικα» πάρτι, μπλουζ και χορευτικές φιγούρες πάνω σε ασταθή ψηλοτάκουνα. Αρωμα Fidji τα κορίτσια, Aramis τα αγόρια. Και Ραφαέλα Καρά. Παντού. Στην τηλεόραση, σε αφίσες στα νεανικά δωμάτια, στα εξώφυλλα των περιοδικών, στις πίστες των ντισκοτέκ, στα σαλόνια των σπιτιών με τα τραβηγμένα στην άκρη έπιπλα. Scoppia, scoppia, mi scoppia il cuor.

Για τους νεότερους, αυτό που ήταν η Μαντόνα 15 χρόνια αργότερα. Μέσα σε αυτά τα 15, 20 χρόνια όμως δεν μεσολάβησαν απλώς δύο δεκαετίες. Γύρισε σελίδα η εποχή. Το καλοκαίρι του 1970, τότε δηλαδή που προβλήθηκε για πρώτη φορά το ιταλικό «Καντσονίσιμα» στην ασπρόμαυρη ΥΕΝΕΔ, στην Ελλάδα είχαμε χούντα, δεν ξέραμε τι ακριβώς σημαίνει «σοουγούμαν», η σεξουαλική απελευθέρωση ήταν κάτι για το οποίο οι άνθρωποι μιλούσαν στα κρυφά, σαν να άκουγαν Θεοδωράκη. Και οι τραγουδίστριες φορούσαν μακριά φορέματα – τουαλέτες αν ήταν ντίβες όπως η Μίνα και η Ορνέλα Βανόνι ή τύπου καφτάνια αν ήταν «χίπισσες» και ροκούδες. Η Ραφαέλα Καρά όμως ήταν κάτι άλλο. Αυτό που, κοινότοπα, λέμε «μία κατηγορία μόνη της». Η παρουσιάστρια του μακροβιότερου ιταλικού τηλεοπτικού μουσικοχορευτικού σόου (ένα είδος που η ιταλική τηλεόραση έχει αναγάγει σε «επιστήμη»), η μεγαλύτερη τότε σταρ στη χώρα της, μπήκε στο μέσο ελληνικό σπίτι σε μια εποχή αναζήτησης νέων ειδώλων. Ο παλιός κινηματογράφος έπνεε πια τα λοίσθια, οι σταρ του δεν μπορούσαν να ανατροφοδοτήσουν τη λάμψη τους, οι ντόπιες τηλεοπτικές παραγωγές δεν είχαν ακόμη ανακαλύψει τα δικά τους αστέρια, η «χρυσή εποχή» του ελληνικού τραγουδιού που ανέτελλε τότε δεν ήταν «του ιλουστρασιόν» και η πλημμελής σχέση με το star system του εξωτερικού δεν βοηθούσε τη δημιουργία λαϊκών ειδώλων. Επιπλέον, οι καιροί ήθελαν είδωλα του είδους που, σήμερα, λέμε fashion icons – και, εκείνα τα χρόνια, δεν ξέραμε πώς να τα πούμε.

Και τότε, μέσα από εκείνες τις ασπρόμαυρες, «στρουμπουλές» τηλεοράσεις με το «χιόνι» και τα «Μας συγχωρείτε, διακοπή», η Ραφαέλα Καρά μπήκε στα ελληνικά σπίτια από τον Εβρο μέχρι την Κρήτη, στα καφενεία των χωριών, στις βιτρίνες των καταστημάτων με ηλεκτρικά είδη όπου άφηναν ανοιχτούς, όλο το βράδυ, τους δέκτες και, απέξω, ο κόσμος χάζευε. Στην αρχή σόκαρε όπως είχε σοκάρει και τους καθολικούς Ιταλούς. Ηταν τα τολμηρά ρούχα της, οι εκρηκτικές κινήσεις της, τα προκλητικά της κουνήματα, τα μισόγδυτα αγόρια του μπαλέτου της, τα σεξουαλικά υπονοούμενα στους στίχους των τραγουδιών της κι εκείνες οι «πολλά υποσχόμενες» γκριμάτσες και εκφράσεις της. Η σεξουαλικότητά της όμως ήταν, κατά κάποιον τρόπο, «φιλική», δεν είχε τη δραματικότητα άλλων προτύπων, δεν ήταν απειλητική για τις γυναίκες. Εμοιαζε να διεκδικεί το δικαίωμα στη χαρά της ζωής, να απενοχοποιεί, να βγάζει τις σκιές στο φως των προβολέων. Και έτσι «εγκαταστάθηκε» στη μέση ελληνική οικογένεια με τον τρόπο που γίνεται, συνήθως, με εγχώριες σταρ – είναι η πρώτη ξένη με τόσο ευρεία αποδοχή στην Ελλάδα. Η μαμά τη χάζευε, κάτι που επέτρεπε στον μπαμπά να κάνει «πονηρά καλαμπούρια», η μεγάλη κόρη προσπαθούσε να την αντιγράψει, ο γιος ένιωθε γι’ αυτήν μία φούντωση, μια φλόγα και η μικρή κόρη χόρευε με τα τραγούδια της στα παιδικά πάρτι.

Στη χώρα μας ήρθε, επαγγελματικά, τρεις φορές από το 1976 μέχρι το 1979. Γύρισε τρία φαντασμαγορικά σόου, εμφανίστηκε σε νυχτερινό κέντρο, έκανε μια γκεστ εμφάνιση στο σίριαλ «Εκείνες κι εγώ» δίπλα στον Λάμπρο Κωνσταντάρα, τραγούδησε στα ελληνικά το «Εξι, οκτώ, έξι, οκτώ, τρία, πέντε, εφτά» και παρέλαβε Χρυσό Δίσκο για το άλμπουμ «Σόου». Η παραγωγός Φρόσω Ράλλη μιλάει σήμερα για μια γυναίκα ευγενική και καλόβολη, εξαιρετική επαγγελματία και, κυρίως, αυτό που λέμε «σκυλί» στη δουλειά της. Μια μάλλον μικροσκοπική φιγούρα, που δεν την «έπιανε το μάτι σου» αλλά που μεταμορφωνόταν μόλις έβγαινε στο πλατό. Και θυμάται ακόμη πως όταν, αργότερα, έκανε την παραγωγή του Bravo με τη Ρούλα Κορομηλά, ο Στέφανο Σαρτίνι, τη Ραφαέλα Καρά είχε ως πρότυπο και αναφερόταν συνεχώς στα σόου της.

Αυτή η εκρηκτική Μπολονέζα που λάνσαρε την ντίσκο κουλτούρα πριν η ντίσκο κουλτούρα ανακαλύψει τον «εαυτό» της, μέσα από τη λεγόμενη ελαφρά ψυχαγωγία των σόου της και κόντρα στις πιο «ψαγμένες» ή πιο δραματικές αντίστοιχες σταρ της εποχής της, τόλμησε πολλά. Τραγουδώντας το «A far l’ amore comincia tu» («Για να κάνεις έρωτα ξεκίνα εσύ») υπέδειξε στις γυναίκες να παίρνουν πρωτοβουλία, «μίλησε» ανοιχτά, με τους στίχους άλλου τραγουδιού της, για έναν άνδρα που την άφησε γιατί αγάπησε άνδρα (μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για μισό αιώνα πριν). Και κάπως έτσι, μέσα από διαφορετικές αναφορές, απελευθέρωσε ερωτικά, κορίτσια, αγόρια και γκέι. Αν αυτό έτυχε ή πέτυχε το ξέρει μόνο η ίδια. Και, γενικώς, δεν μιλούσε πολύ.

Απόλυτη σιωπή καλύπτει και την προσωπική της ζωή. (Μόνο μία σχέση της έχει δημοσιοποιηθεί, με τον Φρανκ Σινάτρα όταν, το 1965 έπαιξε μαζί του στη μία και μοναδική ταινία που έκανε στις ΗΠΑ, το «Εξπρές του φον Ράιαν». Λέγεται μάλιστα ότι εκείνη γνώρισε στον Φράνκι τη Μία Φάροου). Πολύ καλά προστατευμένη ή ανύπαρκτη, ποιος ξέρει; Γι’ αυτά δεν ενδιαφέρονται ούτε οι Ιταλοί για τους οποίους ήταν «πιο χειροκροτημένη από τον Σάντρο Πετρίνι, πιο ακριβοπληρωμένη από τον Μισέλ Πλατινί και πιο θαυματουργή από τον Αγιο Πίο» όπως περιέγραφε τη Ραφαέλα Καρά το περιοδικό «L’ Espresso».