«Οι γυναίκες δεν έχουν δικαίωμα στο λάθος…»

Αν έπρεπε να υπάρχει μία και μόνο λέξη που να χαρακτηρίζει τη συζήτησή μας με την Αργυρώ Χιώτη αυτή θα ήταν η κάθοδος. Διότι κατεβαίνει για πρώτη φορά ως σκηνοθέτις στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. «Κατεβαίνει» όμως και στον Κάτω Κόσμο καθώς εκεί εκτυλίσσεται ένας δυνατός ποιητικός αγώνας ανάμεσα σε δύο διάσημους αντιπάλους – τον Αισχύλο και τον Ευριπίδη – σύμφωνα με την υπόθεση των «Βατράχων» του Αριστοφάνη. Εκείνη, ωστόσο, μας προϊδεάζει ότι τίποτα σκοτεινό και ερεβώδες δεν θα συμβεί γύρω από τη θυμέλη. Αντιθέτως υπόσχεται μια «αίσθηση ανάτασης, έναν αιωρούμενο κόσμο» μέσα από την κωμωδία, ένα ποιητικό είδος που προσφέρει «ελευθερία και ελαφράδα τις οποίες έχουμε όλοι μας ανάγκη», όπως εξηγεί η συνδημιουργός της ομάδας Vasistas, δίνοντας το στίγμα των δικών της «Βατράχων», που παρουσιάζονται στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου.

«Πρόκειται για μια κατάβαση, αλλά κωμική. Εχουμε φτιάξει μια μικρή ουτοπία, κάτι που το δηλώνει και το σκηνικό της Εύας Μανιδάκη: τα πάντα ανεστραμμένα. Δεν ξέρεις ποιο είναι το πάνω και ποιο το κάτω, πού είναι το φως και πού το σκοτάδι. Είναι ένας κόσμος αιωρούμενος, που έχει μια παραδοξότητα. Εχουμε δημιουργήσει μια πραγματικότητα λίγο κουνημένη, λίγο δίπλα από την πραγματικότητα με τους δικούς της κανόνες. Εναν κόσμο, θα τολμούσα να πω, πολλών μικρών τρελών. Στο τέλος δεν ξέρουμε ουσιαστικά ποιος νικά και ποιος χάνει. Δεν έχει τόση σημασία ποιος από τους δύο ποιητές στέφεται νικητής και φεύγει προς τον Πάνω Κόσμο» συνεχίζει η σκηνοθέτις, που έχει καταφέρει να δημιουργήσει μέσα στη 15χρονη πορεία της το δικό της πιστό κοινό.

Η επιλογή των «Βατράχων» προσεγγίζεται ως συνέχεια της ενασχόλησής της με την κατάβαση στον Κάτω Κόσμο, με την οποία είχε καταπιαστεί όταν σκηνοθέτησε τη Θεία Κωμωδία. Μόνο που στην περίπτωση του αριστοφανικού κειμένου τη γοήτευσε, όπως λέει, η ιδέα ότι η κατάβαση συνδέεται με την αναζήτηση ενός ποιητή που θα σώσει την πόλη. Τι κι αν ο νικητής ήταν ο Αισχύλος, που συγκριτικά με τον Ευριπίδη, εκφράζει το πνεύμα του συντηρητισμού; «Το συζητήσαμε εκτενώς αυτό το ζήτημα με τους συνεργάτες μου», απαντά η Αργυρώ Χιώτη, η οποία πιστεύει ότι τελικά δεν επικρατεί «το παλιό σε σχέση με το καινούργιο, το συντηρητικό απέναντι στο ρηξικέλευθο ή το σύγχρονο. Στο τέλος αυτοί που μένουν όταν ο Αισχύλος φεύγει – ο Χορός μαζί με τον Ευριπίδη – έχουν μια αίσθηση χαράς και ανάτασης. Νομίζω ότι μπορεί να δημιουργηθεί αυτό το μικρό δίλημμα και θα είναι ωφέλιμο να καταφέρουμε να το επικοινωνήσουμε στους θεατές: ποιος είναι καλύτερα, αυτός που έφυγε ή αυτός που έμεινε;».

ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ.«Ο Αριστοφάνης είναι επίκαιρος επειδή έχει την τόλμη να περιγελά τα πάντα. Δεν παίρνει θέση ξεκάθαρα, αλλά κάνει διαρκώς ανατροπές, κάτι το οποίο βρίσκω και επίκαιρο, τολμηρό, χρήσιμο και γοητευτικό», υποστηρίζει η Αργυρώ Χιώτη, γι’ αυτό και δεν θεώρησε απαραίτητο να «μπολιάσει» την παράστασή της με αναφορές στην τρέχουσα επικαιρότητα, κάτι που συμβαίνει συχνά στις παραστάσεις έργων του ποιητή. «Δεν ταιριάζει ούτε σ’ εμένα ούτε στη μετάφραση του Νίκου Παναγιωτόπουλου. Εχουμε κινηθεί ξεκάθαρα προς την ποίηση, προς έναν κόσμο λυρικό και προς αξίες ανθρωποκεντρικές και υπαρξιακές. Δεν θεωρώ ότι πρέπει να μιλάμε για τα πράγματα άμεσα και ευθέως. Γλιτώνουμε τον διδακτισμό, τις παρεξηγήσεις και τις μονοσήμαντες όψεις των πραγμάτων».

Οσον καιρό σχεδίαζε με τους συνεργάτες της την παράσταση, ο θεατρικός κόσμος «έβραζε» λόγω της αποκάλυψης περιστατικών σεξουαλικής παρενόχλησης και κακοποίησης. Πώς σχολιάζει την έκρηξη του κινήματος #ΜeΤoo στο ελληνικό θέατρο; «Οι εργασιακές δυσκολίες στον χώρο μας είναι πολύ περισσότερες για τις γυναίκες συγκριτικά με τους άνδρες όσον αφορά την αμοιβή, τη θέση, τις ευκαιρίες. Οι γυναίκες δεν έχουν δικαίωμα στο λάθος, στον πειραματισμό και σε πολλά άλλα. Πρέπει να είναι δύο φορές πιο σίγουρες για τα πάντα για να μπορέσουν να υπάρξουν. Είμαι φύσει αισιόδοξος άνθρωπος αλλά δεν πιστεύω ότι έχει συμβεί ουσιαστικά κάτι, αλλά και μόνο η ανάγκη να συζητήσουμε για τη θέση της γυναίκας στα εργασιακά είναι ωφέλιμη. Εχουμε, όμως, πολύ δρόμο μπροστά μας. Ο,τι συμβαίνει γύρω μας κάθε μέρα, ωστόσο, μας θυμίζει πόσο καλά κρατεί η πατριαρχία στην Ελλάδα».