«Τρόπαιο» το Χονγκ Κονγκ για τον έναν αιώνα του ΚΚ Κίνας

Η ηγεσία του Πεκίνου δεν επέλεξε τυχαία την 1η Ιουλίου του 2020 για να θέσει σε ισχύ τον περιβόητο «νόμο για την εθνική ασφάλεια», ο οποίος σχεδιάστηκε με έναν και μοναδικό στόχο: να σφραγίσει την πλήρη κυριαρχία του στο Χονγκ Κονγκ. Κι αυτό διότι την ίδια ακριβώς ημερομηνία, το 1997, το Ηνωμένο Βασίλειο παρέδιδε τον έλεγχο του Χονγκ Κονγκ στην Κίνα, με μια συμφωνία η οποία θεωρητικά εγγυόταν ένα ειδικό καθεστώς γι’ αυτό – στο πλαίσιο της αρχής «μία χώρα, δύο συστήματα». Ολα αυτά, όπως αποδείχθηκε, έμελλε να μείνουν στα χαρτιά, έστω κι αν χρειάστηκε σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα για να πετύχουν οι Κινέζοι αυτό που εξαρχής επεδίωκαν. Η αλήθεια δε είναι ότι αποδείχθηκαν εξαιρετικά προσεκτικοί και υπομονετικοί, όπως και απίστευτα μεθοδικοί, χτίζοντας «αθόρυβα» το πλαίσιο που θα τους επέτρεπε να κάνουν το αποφασιστικό βήμα όταν θα θεωρούσαν πως η συγκυρία θα ήταν κατάλληλη.

Η ανάδειξη του εξαιρετικά φιλόδοξου Σι Τζινπίνγκ στην κορυφή της πυραμίδας του συστήματος εξουσίας, το 2012, φαίνεται πως επιτάχυνε τις εξελίξεις και έφερε αυτή τη στιγμή πιο κοντά. Αν και αρχικά ο νέος ηγέτης τηρούσε επίσης σχετικά χαμηλό προφίλ, κατέστησε σαφείς τις προθέσεις του αναφορικά με το Χονγκ Κονγκ δύο χρόνια αργότερα. Ηταν το 2014 όταν, σε έγγραφο που καθόριζε την πολιτική του Πεκίνου σε μια σειρά από μέτωπα, γινόταν αναφορά στην απόκτηση «ολοκληρωτικής δικαιοδοσίας» του πάνω στο Χονγκ Κονγκ. Κι αυτό – έστω κι αν ορισμένοι το συνειδητοποίησαν πολύ αργά – σήμαινε πρακτικά ότι δεν υπήρχε χώρος για νόμους και συνθήκες που, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα «θωράκιζαν» την πόλη από τον έλεγχο του κεντρικού καθεστώτος.

Ο Σι δεν άφησε περιθώρια παρερμηνειών ούτε όταν επισκέφθηκε για πρώτη φορά το Χονγκ Κονγκ με την ιδιότητα του προέδρου της Κίνας, τον Ιούλιο του 2017, με την ευκαιρία της 20ής επετείου από την τελετή παράδοσης – παραλαβής από τους Βρετανούς. Οπως ξεκαθάρισε τότε μιλώντας σε τοπικούς αξιωματούχους και παράγοντες, απειλές εις βάρος «της εθνικής κυριαρχίας και ασφάλειας» ή προκλήσεις απέναντι στη δικαιοδοσία της κεντρικής κυβέρνησης στο Χονγκ Κονγκ «θα σήμαιναν πως έχει ξεπεραστεί η κόκκινη γραμμή και γι’ αυτό δεν θα επιτρέπονταν ποτέ».

Πώς αντέδρασαν, άραγε, απέναντι σε όλα αυτά όσα μέλη της ελίτ του Χονγκ Κονγκ θεωρούσαν πως δεν πρέπει ποτέ να ενσωματωθεί πλήρως στην Κίνα; Αρχικά, φαίνεται πως πίστευαν ότι ποτέ το Πεκίνο δεν θα περνούσε τη δική τους «κόκκινη γραμμή» και δεν θα επέλεγε να ακυρώσει τη συμφωνία με το Λονδίνο. Στη χειρότερη περίπτωση, θεωρούσαν πως το νομικό οπλοστάσιο είναι ισχυρό και μπορεί να αποτρέψει κάθε προσπάθεια επιβολής διά της βίας ρυθμίσεων και αλλαγών που δεν θα έβρισκαν σύμφωνους τους τοπικούς παράγοντες και την πλειοψηφία της κοινωνίας. Ορισμένοι, μάλιστα, φάνηκε να γοητεύονται από την ιδέα της απευθείας εκλογής του κυβερνήτη του Χονγκ Κονγκ από τον λαό, έστω κι αν το Πεκίνο είχε εξαρχής φροντίσει να διασφαλίσει ότι αυτός ή αυτή θα προερχόταν αποκλειστικά από τις τάξεις των απολύτως πιστών προς την κεντρική εξουσία.

Η ώρα της τελικής αναμέτρησης φαίνεται πως σήμανε το καλοκαίρι του 2019. Ο νόμος που ψηφίστηκε τότε και θα επέτρεπε την έκδοση υπόπτων για σοβαρές υποθέσεις και εγκλήματα στην «κυρίως» Κίνα (ορισμένοι ισχυρίστηκαν ότι αυτό έγινε βάσει συγκεκριμένου σχεδίου) πυροδότησε μεγάλες διαδηλώσεις, οι οποίες σταδιακά αποκτούσαν ολοένα μεγαλύτερη μαζικότητα και αποφασιστικότητα. Μάλιστα, τη νύχτα της 21ης Ιουλίου, οι διαδηλωτές πολιόρκησαν το «στρατηγείο» του Πεκίνου στο Χονγκ Κονγκ και κάλυψαν με μαύρη μπογιά το εθνικό έμβλημα της Κίνας στην πρόσοψή του. Ο κύβος είχε πλέον ριφθεί. Ως εδώ και μη παρέκει, ήταν ουσιαστικά η αντίδραση του Σι και της υπόλοιπης ηγεσίας, που διεμήνυσαν πως δεν θα δέχονταν κανενός είδους απειθαρχία. Ειδικά δε από τη στιγμή που στις τάξεις των διαδηλωτών άρχισε να ακούγεται πιο καθαρά και δυνατά το σύνθημα της ανεξαρτησίας από την Κίνα, καθώς και οι εκκλήσεις για βοήθεια προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και, δευτερευόντως, τη Βρετανία, ήταν φανερό πως δεν υπήρχε δρόμος επιστροφής στην πρότερη «κανονικότητα». Οπως δεν υπήρχε, φυσικά, ούτε περίπτωση επέμβασης των ΗΠΑ ή άλλης χώρας υπέρ των διαδηλωτών, οι οποίοι αποδείχθηκαν εξαιρετικά αφελείς.

Τα όσα ακολούθησαν – και κατέληξαν στην ψήφιση του «νόμου για την εθνική ασφάλεια», πριν από ακριβώς έναν χρόνο – είναι περίπου γνωστά. Η αλήθεια δε είναι ότι ο σχεδιασμός του Πεκίνου διευκολύνθηκε και λόγω της εκδήλωσης της Covid-19 και των περιοριστικών μέτρων που επιβλήθηκαν.

Ετσι, το ΚΚ Κίνας θα γιορτάσει τα 100 χρόνια από την ίδρυσή του έχοντας καταφέρει να απορροφήσει πλήρως το Χονγκ Κονγκ και να επιβάλει βιαίως σιωπητήριο σε κάθε φωνή διαμαρτυρίας – με πιο πρόσφατη την εφημερίδα «Apple Daily». Οσο για τον επόμενο μεγάλο στόχο, είναι ήδη ορατός, πιο μεγάλος και πιο δύσκολος: η Ταϊβάν, την οποία το Πεκίνο και προσωπικά ο Σι προορίζουν για «πετράδι» στο στέμμα της υπερδύναμης η οποία χτίζεται και φιλοδοξεί να κυριαρχήσει ολοκληρωτικά, τουλάχιστον στον Ειρηνικό.