Ηχοδύναμα

Οτο Κλέμπερερ: Θρυλικά κοντσέρτα στο Αμστερνταμ 1947-1961, Βασιλική Ορχήστρα Κονσερτγκεμπάου του Αμστερνταμ, 24 SACD, Archiphon, Otto Klemperer Film Institute

Αυτή είναι μια μεγάλη στιγμή της «ζωντανής» δισκογραφίας. Οχι δηλαδή αυτής που προκύπτει από ηχογραφήσεις κυρίως εταιρειών δίσκων, αλλά από αποτυπώσεις συναυλιών, συνήθως με σκοπό τη ραδιοφωνική μετάδοση. Και είναι μεγάλη στιγμή επειδή διατρέχει περισσότερο από μία ολόκληρη δεκαετία από τη ζωή ενός από τους πιο σπουδαίους αρχιμουσικούς του 20ού αιώνα: του Οτο Κλέμπερερ. Και μάλιστα με μια επίσης πολύ σπουδαία ορχήστρα, με την οποία ο Κλέμπερερ συνδέθηκε στενά, αν και όχι στην «επίσημη» δισκογραφία, στην οποία συνέπραξαν ελάχιστα: την Κονσερτγκεμπάου του Αμστερνταμ – ορχήστρα που ο χαρακτήρας της είναι θεμελιακά διαφορετικός από εκείνον με τον οποίο έχουμε συνηθίσει να συνδέουμε τον Κλέμπερερ του Λονδίνου και της Φιλαρμόνια. Υπάρχει επίσης εδώ μία ηχογράφηση με την πάντοτε πολύ ενδιαφέρουσα Ορχήστρα της Χάγης.

Οι συναυλίες του Κλέμπερερ στο Αμστερνταμ, κατά την πρώτη τους περίοδο, καλύπτουν μία από τις πιο ταραγμένες εποχές της έτσι κι αλλιώς πάντοτε δύσκολης, θυελλώδους, συχνά απέλπιδας σχεδόν ζωής του. Αν δεν είχε ζήσει αρκετά ώστε να βρεθεί στη Φιλαρμόνια, έπειτα από κοινή σύσταση του Γκέοργκ Σελ και του Αρθουρ Σνάμπελ προς τον ιδρυτή της Βάλτερ Λεγ, ο Κλέμπερερ θα είχε αφήσει πίσω του αυτό το σώμα συναυλιών ως το κυριότερο ίσως που έχει καταγραφεί στην ταραχώδη διαδρομή του. Ούτε από τη μεσοπολεμική θητεία του στην Οπερα Κρολ του Βερολίνου, ούτε μετά από τη Φιλαρμονική του Λος Αντζελες, ούτε από τη Βουδαπέστη ή αλλού σώζεται τόσο επαρκές υλικό. Ωστόσο στο Αμστερνταμ υπάρχει ένας πραγματικός θησαυρός ηχογραφήσεων, ορισμένες εκ των οποίων έχουν εκδοθεί πριν από χρόνια, στην πρώτη εποχή του CD. Η διαφορά είναι τώρα ότι, πρώτον, εδώ μιλάμε πια για αληθινά μεγάλο μέρος αυτών των ηχογραφήσεων και, δεύτερον, εξίσου σημαντικό, σε εξαιρετικό για τα δεδομένα ήχο και σε μορφή SACD, κάτι που μεγιστοποιεί την ποιότητα της ηχητικής απόδοσής τους. Με άλλα λόγια, είναι ένα είδος αποκάλυψης, και μάλιστα σε μεγάλους όγκους: 24 δίσκοι με αρκετό υλικό από τις 120 συνολικά συναυλίες που έδωσε ο Κλέμπερερ στο Αμστερνταμ.

Το ρεπερτόριο είναι απόλυτα τυπικό του Κλέμπερερ, αν και με μερικές ενδιαφέρουσες προσθήκες, όπως σε ολλανδούς συνθέτες και όχι μόνον. Ανάμεσα σε αυτές τις ηχογραφήσεις περιλαμβάνονται έργα Μότσαρτ, Μέντελσον, Μπρούκνερ και Μπραμς, αλλά και συγχρόνων του Κλέμπερερ, όπως του Μάλερ, ο οποίος τον στήριξε πολύ στην πορεία του, αλλά και των Γιάνατσεκ, Χίντεμιτ, Σένμπεργκ, Μπάρτοκ και Στραβίνσκι. Κάποια από αυτά δεν έχουν εκδοθεί μέχρι τώρα. Κυρίως όμως, πάνω απ’ όλα, υπάρχει ένας σχεδόν ολόκληρος κύκλος Συμφωνιών Μπετόβεν και η Μίσα Σολέμνις. Δηλαδή, ένα κομμάτι από τη ραχοκοκαλιά της μουσικής που ενδιέφερε τον Κλέμπερερ σε όλη του τη ζωή, με μια ορχήστρα πρώτης γραμμής, κάτι που δεν συνέβαινε πάντοτε, εξαιτίας των περιπετειών του. Η ταξινόμηση του υλικού ακολουθεί τη χρονολογική πορεία των συναυλιών, κάτι που δείχνει παράλληλα και την εξέλιξη τόσο του ίδιου του Κλέμπερερ όσο και της Ορχήστρας. Χωρίς καμία επιφύλαξη λοιπόν: πρόκειται για κορυφαία συνεισφορά στη δισκογραφία.