Η Aκροδεξιά δείχνει τα δόντια της στη Σουηδία

Σε αχαρτογράφητα ύδατα πλέει η Σουηδία μετά την πρόταση μομφής των ακροδεξιών Σουηδών Δημοκρατών που έδειξε, προχθές, πως η κυβέρνηση συνασπισμού του σοσιαλδημοκράτη Στεφάν Λεβέν έχει απολέσει τη δεδηλωμένη. Γιατί είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας που ανατρέπεται μία κυβέρνηση με τέτοιον τρόπο. Και να σκεφτεί κανείς πως αφορμή δεν ήταν ούτε η πανδημία, ούτε η ανασφάλεια και το Μεταναστευτικό, τα θέματα που κυριαρχούν στην πολιτική ατζέντα, αλλά ένα σχέδιο μεταρρύθμισης που προέβλεπε την απελευθέρωση των ενοικίων στις νεόδμητες κατοικίες – και το οποίο προκάλεσε την μήνιν του Αριστερού Κόμματος, που στήριζε χωρίς να συμμετέχει στην κυβέρνηση. Ο Λεβέν έχει πλέον περιθώριο έως τις 29 Ιουνίου είτε για να παραιτηθεί, και να αφήσει τον πρόεδρο της Βουλής να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις ώστε να βρεθεί μία πλειοψηφία ικανή να συγκροτήσει κυβέρνηση – ενδεχομένως, και πάλι υπό την ηγεσία του – είτε για να προκηρύξει εκλογές, από τις οποίες όμως θα προκύψει μία προσωρινή Βουλή, έως τις κοινοβουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2022. «Παρόμοια κατάσταση δεν έχει προκύψει ξανά στη Σουηδία και είναι αδύνατο να προβλέψει κανείς πού θα καταλήξει» δήλωσε χαρακτηριστικά στη γαλλική Le Monde η πολιτολόγος Τζένι Μάντεσταμ.

Για να καταλάβει κανείς τη σημερινή κρίση, πρέπει να επιστρέψει στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2018. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός, Στεφάν Λεβέν, είχε χρειαστεί τότε τέσσερις μήνες προκειμένου να πείσει τους κεντρώους και τους φιλελεύθερους, που είχαν συγκυβερνήσει με τους συντηρητικούς και τους χριστιανοδημοκράτες από το 2006 έως το 2014 αλλά αρνούνταν να στηριχθούν στις ψήφους της Ακροδεξιάς προκειμένου να συγκροτήσουν μία κεντροδεξιά κυβέρνηση, να συμπράξουν με τους σοσιαλδημοκράτες και τους Πράσινους.

Ανάμεσα στα 73 μέτρα που περιλάμβανε η κυβερνητική συμφωνία ήταν και η μεταρρύθμιση του μοντέλου των μισθώσεων: στη Σουηδία, υπάρχει αυστηρός έλεγχος των ενοικίων, τα οποία καθορίζονται στο πλαίσιο συλλογικών διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις ενώσεις ενοικιαστών και ιδιοκτητών. Για τους κεντρώους και τους φιλελεύθερους, ωστόσο, το σύστημα αυτό φρενάρει την οικοδόμηση νέων κατοικιών και είναι ένας από τους λόγους του κορεσμού της αγοράς των ενοικίων: χρειάζονται 6-12 χρόνια υπομονής για να αποκτήσει κανείς πρόσβαση σε μία κατοικία με ελεγχόμενο ενοίκιο στη Στοκχόλμη.

Σε κάθε περίπτωση, οι προτάσεις της επιτροπής έρευνας που συστάθηκε καθυστέρησαν, το σχετικό νομοσχέδιο έχει προαναγγελθεί για το φθινόπωρο. Προβλέπει όμως απελευθέρωση των ενοικίων για τις νεόδμητες κατοικίες και αυτό είναι κόκκινο πανί για το Αριστερό Κόμμα, που θεωρεί πως αυτή είναι απλώς η αρχή για την πλήρη απελευθέρωση των ενοικίων. Αυτή την οργή εκμεταλλεύτηκε η Ακροδεξιά για να καταθέσει πρόταση μομφής – την κυβέρνηση καταψήφισαν τελικά και οι συντηρητικοί και οι χριστιανοδημοκράτες, παρότι θέλουν αμφότεροι απελευθέρωση των ενοικίων. Το Αριστερό Κόμμα δήλωσε έτοιμο να στηρίξει μία νέα κυβέρνηση υπό τον Λεβέν, αρκεί να εγκαταλειφθεί η ιδέα της απελευθέρωσης των ενοικίων.