«Οι ήρωες {LF}των βιβλίων {LF}σε κάνουν {LF}ό,τι θέλουν»

Οι δρόμοι των πραματευτάδων και οι δρόμοι των πολεμιστών. Από την επικράτεια του παγωμένου Βορρά της Ευρώπης μέχρι τις ακτές της Μεσογείου την εποχή των Βίκινγκς απλώνεται η επική περιπέτεια του φινλανδού συγγραφέα, σκηνοθέτη, σεναριογράφου και τηλεοπτικού παραγωγού Τάβι Βάρτια. Ο δημιουργός έχει αγαπήσει τη χώρα μας και μοιράζει τη ζωή του ανάμεσα στη Φινλανδία και την Ελλάδα. Τον συναντήσαμε πρόσφατα στην Αθήνα και μας μίλησε για το τελευταίο του μυθιστόρημα που έχει μεταφραστεί ήδη σε πολλές γλώσσες, όπως και για τις ποικίλες δραστηριότητές του.

Είστε σκηνοθέτης κινηματογράφου, συγγραφέας, σεναριογράφος και τηλεοπτικός παραγωγός. Με λίγα λόγια, σχηματίζετε ιστορίες με όλα σχεδόν τα διαθέσιμα μέσα. Πώς καταφέρνετε να τα ξεχωρίσετε;

Δύσκολη ερώτηση είναι η αλήθεια. Δουλεύω σε αυτά τα διαφορετικά πεδία χωρίς να τα διαχωρίζω, και δεν μπορώ να το κάνω. Προσωπικά τα θεωρώ χώρους για να ξετυλίξω τις ιστορίες μου. Φυσικά χρειάστηκε να μάθω και να αναπτύξω διαφορετικές τεχνικές για καθέναν από τους παραπάνω κλάδους. Να φανταστείτε ότι ξεκίνησα από τη μουσική. Επαιζα βιολί χρόνια και ήθελα να γίνω μουσικός. Η μουσική με βοήθησε να ανοίξω τα φτερά μου προς το γράψιμο και προς την εικόνα. Αυτή είναι η βάση μου διαχρονικά. Το να φτιάχνεις ιστορίες είναι κάθε φορά μια αναγέννηση που δεν ξέρεις (τουλάχιστον για μένα) προς ποια κατεύθυνση θα σε οδηγήσει.

Πώς θα περιγράφατε τη φινλανδική λογοτεχνική σκηνή σήμερα;

Είναι σχετικά μεγάλη για τα δεδομένα της χώρας και βρίσκεται σε ανοδική τροχιά χρόνια τώρα. Ιδιαίτερα στην περίοδο της πανδημίας ο κόσμος διάβασε πολύ ό,τι έπεφτε στα χέρια του. Αγοράστηκε αρκετή μυθοπλασία online και κατέβηκαν πολλά βιβλία από τις βιβλιοθήκες. Υπάρχει μεγάλη μέριμνα – για να μην πω η κύρια – η φινλανδική λογοτεχνία να μεταφραστεί και να ταξιδέψει στο εξωτερικό. Παρά τις δυσκολίες, παρά το ότι είναι μικρή γλώσσα. Ολες οι προσπάθειες επικεντρώνονται εκεί και μικρά αλλά σταθερά βήματα βλέπουμε πως γίνονται.

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε την «Κλεμμένη νύφη»; Πώς ξετυλίχθηκε η ιδέα;

Η βασική ιδέα σχηματίστηκε τον Αύγουστο του 2013. Εγραψα την εισαγωγή και τον σκελετό του υπόλοιπου μυθιστορήματος στο αεροπλάνο από τη Φινλανδία στην Ελλάδα. Πήγαινα στην Κω, για να εξερευνήσω τοποθεσίες εν όψει γυρισμάτων. Ηθελα να γράψω κάτι που να συνδέει τη Μεσόγειο και τον σκανδιναβικό Βορρά μέσα από μια περιπέτεια. Ηταν μια δύσκολη περίοδος στη ζωή μου, όπου έπρεπε να αποφασίσω για σημαντικά θέματα. Σκεφτόμουν πυρετικά τον τρόπο που θα βάλω τα ζητήματά μου μέσα στο μυθιστόρημα. Η πρώτη σκέψη για την «Κλεμμένη νύφη» ήταν πώς μπορεί να πάρει κάποιος τη σωστή απόφαση κάτω από συνθήκες πίεσης. Διάλεξα τη φόρμα του ιστορικού μυθιστορήματος, διότι είδα πως έτσι μπορώ να ψυχαγωγήσω τον αναγνώστη και να του αφήσω συναρπαστικές στιγμές, μέσα από τις σελίδες. Αυτή η περιπέτεια ήταν για μένα ό,τι πιο πολύτιμο έχω κάνει στη ζωή μου.

Πείτε μας μερικά πράγματα για τον βασικό χαρακτήρα του βιβλίου

Η γραφή, όπως ξέρετε, είναι μια περίεργη διαδικασία. Αρχικά έχεις την εντύπωση πως εσύ κατασκευάζεις τους χαρακτήρες, αλλά πολύ σύντομα σε κάνουν ό,τι θέλουν εκείνοι. Ξεκίνησα με τη Χριστίνα, τη βασική ηρωίδα μου. Δεν ήξερα ποια κατεύθυνση θα πάρει, ποια θα είναι τα συναισθήματά της ή οι σκέψεις της. Ακόμα και η ισορροπία που κρατά ανάμεσα στην αγάπη και το μίσος βγήκε κατά τη διάρκεια της συγγραφικής διαδικασίας. Εμαθα πολύ περισσότερα για μένα από την κεντρική ηρωίδα μου παρά από την ιστορία αυτή καθαυτή. Σημαντικό ήταν για μένα να κατασκευάσω μια δυνατή γυναίκα ηρωίδα, η οποία βλέπει τον κόσμο κάτω από το δικό της πρίσμα και είναι ικανή να ζήσει στη γη των εχθρών της.

Γιατί πιστεύετε ότι αυτό που ονομάζουμε ιστορικό μυθιστόρημα έχει ακόμη τόσο μεγάλο κύκλο ανανωστών;

Είμαι σίγουρος ότι το ιστορικό μυθιστόρημα έχει μέλλον, γιατί οι άνθρωποι με τόσα καθημερινά προβλήματα έχουν την ανάγκη να βρεθούν μακριά από τη βαριά σκιά της ζωής. Μπορεί όπως το λέω να ακούγεται χαζό, αλλά ο κόσμος έχει ανάγκη να ψυχαγωγηθεί, να ξεσκάσει. Η ιστορία είναι ένα θεμελιώδες στοιχείο του μύθου των βιβλίων αυτών. Εκεί πάνω ακουμπούν τα πάθη και οι προβολές των σημερινών ανθρώπων, με το πλεονέκτημα πάντα της χρονικής απόστασης. Το ιστορικό μυθιστόρημα δεν είναι το παρελθόν, είναι το άγραφο παρόν μας.

Μια ταινία για την «Κλεμμένη νύφη»
Πώς ξεκίνησε ο δεσμός σας με την Ελλάδα και την ιστορία της; Πιστεύετε πως η χώρα μας μπορεί να φιλοξενήσει ξένες παραγωγές;
Η σχέση μου με τη χώρα σας ξεκίνησε ουσιαστικά στους Ολυμπιακούς του 2004. Ημουν ένας από τους βασικούς σκηνοθέτες για την κάλυψη των αγώνων για λογαριασμό της Εθνικής Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης της Φινλανδίας (YLE). Είχα έρθει πιο πριν ως τουρίστας, αλλά στους Ολυμπιακούς μου μπήκε η ιδέα να δημιουργήσω ένα δίκτυο και ευκαιρίες καριέρας στην Ελλάδα. Ετσι ήρθα σε επαφή με τη Λιλέτ Μπόταση της «Inkas Films» και αρχίσαμε να αναπτύσσουμε διάφορα σχέδια. Στην πορεία προέκυψε και η ταινία «Περιπέτεια στο Αιγαίο» (2014), που ήταν το πρώτο βήμα για μένα. Ακολούθησαν και άλλες ξένες παραγωγές. Αυτή την εποχή αναπτύσσω μια διεθνή εταιρεία, η οποία εξιδικεύεται στο να προσφέρει ελληνικές υπηρεσίες παραγωγής σε όποιες χώρες θέλουν να κινηματογραφήσουν στην Ελλάδα, και παράλληλα λειτουργώ και ως σύμβουλος ελλήνων παραγωγών. Εχουμε βάλει μπροστά μερικές ταινίες, ανάμεσά τους και το μυθιστόρημα που κρατάτε στα χέρια σας, την «Κλεμμένη νύφη». Πιστεύω ακράδαντα πως η Ελλάδα είναι ένας υπέροχος καμβάς για ταινίες, ενώ υπάρχει και υψηλή τεχνογνωσία ανάμεσα στους έλληνες συναδέλφους.

Τάβι Βάρτια
Κλεμμένη νύφη
Μετάφραση Γιάννα Οϊκαρινεν-Βασιλοπούλου,
εκδόσεις Βακχικόν, σελ. 508,
Τιμή 15,90 ευρώ